Trạng thái của não khi cận tử

Trong tình huống nguy hiểm, cảm giác căng thẳng cấp tính có thể tái cấu trúc hoạt động não. Ảnh: Freepik.

Khi đối mặt với nguy hiểm trực tiếp, cơ thể con người không còn phản ứng như trong đời sống thường ngày. Suy nghĩ có ý thức gần như bị đẩy lùi, thay vào đó là những phản xạ mang tính bản năng.

Theo Times of India, đây là thời điểm não bộ chuyển sang trạng thái sinh tồn. Cơ thể lúc này tập trung tối đa vào việc duy trì sự sống và thoát khỏi mối đe dọa. Phản ứng xảy ra trước, nhận thức theo sau, khiến các trải nghiệm này thường trở nên khó lý giải khi được nhìn lại.

Một tổng quan khoa học được bình duyệt đăng trên Nature Reviews Neuroscience cho thấy căng thẳng cấp tính có thể nhanh chóng tái cấu trúc hoạt động của não.

Giảm khả năng hình thành ký ức

Trong khoảnh khắc nguy hiểm, các hệ thống phát hiện mối đe dọa trong não được kích hoạt mạnh, còn cảm giác đau, khả năng ghi nhớ và tư duy phức tạp tạm thời bị suy giảm để cơ thể phản ứng nhanh hơn. Hệ quả là sau khi sự việc qua đi, nhiều người chỉ nhớ lại những mảnh ký ức rời rạc, do hormone căng thẳng tác động lên hồi hải mã - vùng não đảm nhiệm việc sắp xếp trải nghiệm theo trình tự.

Thời gian có thể trở nên méo mó

Trong các tình huống sinh tử, nhiều người cảm nhận mọi thứ như chậm lại, hoặc ngược lại, toàn bộ sự việc trôi qua trong một cái chớp mắt. Nguyên nhân là não bộ tiếp nhận nhiều thông tin hơn bình thường trong cùng một đơn vị thời gian. Khi hồi tưởng, lượng chi tiết dày đặc đó khiến khoảnh khắc dường như kéo dài hơn thực tế.

Cảm giác đau đôi khi biến mất

Khi nguy hiểm ở mức cực độ, cơ thể có thể tạm thời “tắt” cảm nhận đau. Những chấn thương nghiêm trọng có thể chưa được nhận ra cho đến khi mối đe dọa qua đi. Endorphin được giải phóng, các đường dẫn truyền đau bị ức chế để cơ thể tiếp tục vận động. Khi an toàn trở lại, cơn đau thường ập đến đột ngột và dữ dội.

Thị giác cũng có thể thu hẹp

Thời điểm cận tử, hiện tượng “thị giác đường hầm” khiến nhận thức về môi trường xung quanh mờ đi, trong khi sự chú ý dồn toàn bộ vào mối nguy hoặc con đường thoát thân. Sự tập trung cao độ này hữu ích trong khoảnh khắc quyết định, nhưng cũng lý giải vì sao sau đó nhiều người nhận ra mình đã bỏ sót những chi tiết rất rõ ràng.

Bùng nổ sức mạnh

Khi não bộ nhận diện nguy hiểm, hệ thần kinh lập tức giải phóng các hormone căng thẳng như adrenaline và cortisol, kích hoạt những mạch phản xạ sinh tồn hình thành từ rất sớm trong tiến hóa.

Nhờ đó, một số người có thể xuất hiện những cơn bùng nổ sức mạnh bất ngờ, khi cơ bắp hoạt động mạnh hơn do tín hiệu mệt mỏi bị giảm và nhiều sợi cơ được huy động cùng lúc. Tuy nhiên, trạng thái này chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Khi nồng độ hormone hạ xuống, cơ thể thường rơi vào cảm giác kiệt sức, run rẩy, kèm theo cảm giác xa lạ với chính mình.

Mất kiểm soát bàng quang

Trong một số trường hợp, nỗi sợ cực độ có thể dẫn đến mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột. Đây là phản ứng hoàn toàn không chủ ý. Khi ở chế độ sinh tồn, cơ thể dồn năng lượng cho sự tỉnh táo và vận động, tạm thời gạt bỏ các hệ thống không cần thiết ngay lúc đó.

Run rẩy thường xuất hiện khi nguy hiểm đã qua. Tay chân run, cơ thể yếu đi không phải vì hoảng loạn đến muộn, mà là cách hệ thần kinh giải phóng lượng hormone căng thẳng tích tụ. Những cơn run này giúp cơ thể dần quay về trạng thái cân bằng.

Kỳ Duyên