Robotics nội trú và hành trình 5 năm

Các thành viên CLB STEM Robotics Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh thử vận hành rô bốt sau khi lắp ráp

CLB STEM Robotics của Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh được thành lập từ năm học 2020–2021. Ban đầu, CLB chỉ có 12 học sinh, chủ yếu là các em khối 10, 11 yêu thích tin học, kỹ thuật. Thiết bị chưa nhiều, kinh nghiệm còn hạn chế, nhưng ngay từ những buổi sinh hoạt đầu tiên, tinh thần “làm thật, học thật” đã được hình thành. Từng linh kiện được tháo ra lắp lại, từng dòng lệnh được thử nghiệm, sửa lỗi, ghi chép cẩn thận. Qua từng năm học, CLB duy trì và mở rộng lên 50 thành viên.

Điểm đáng chú ý trong cách tổ chức hoạt động của CLB là không chạy theo phong trào hay thành tích ngắn hạn. CLB sinh hoạt định kỳ 1–2 buổi mỗi tuần, tăng cường vào giai đoạn trước các cuộc thi, nội dung tập trung vào những việc rất cụ thể như: lắp ráp mô hình, lập trình điều khiển, chạy thử, sửa lỗi, phân tích nguyên nhân, điều chỉnh thuật toán. Mỗi học sinh được phân công vai trò rõ ràng, từ thiết kế, lập trình, kiểm thử đến trình bày ý tưởng. Giáo viên hướng dẫn giữ vai trò định hướng, gợi mở, còn học sinh là người trực tiếp làm, trực tiếp chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình.

Chính cách làm ấy đã tạo nền tảng cho thành công tại cuộc thi rô bốt cấp tỉnh năm học 2025–2026, nơi CLB giành trọn 2 giải nhất ở hai nội dung là: thiết kế sổ tay và thi điều khiển rô bốt thật. Theo tìm hiểu, ở nội dung thiết kế sổ tay lập trình điều khiển rô bốt, yêu cầu đặt ra không chỉ là hiểu kỹ thuật, mà còn là khả năng trình bày tư duy một cách mạch lạc, khoa học. Từ ý tưởng thiết kế, thuật toán điều khiển, vật liệu sử dụng, cách lắp ráp, chạy thử, cho đến sơ đồ, bảng vẽ thử nghiệm, tất cả đều phải viết và vẽ tay.

Em Đinh Thanh Tùng, học sinh lớp 11A3, thành viên CLB chia sẻ: Thời gian chuẩn bị cho phần thi này như một “cuộc chạy bền” đúng nghĩa, ngoài giờ học, các thành viên tranh thủ giờ nghỉ, buổi tối, thậm chí mang sổ về ký túc xá để viết; có những trang viết chưa đạt yêu cầu, cả nhóm thống nhất bỏ sổ cũ, làm lại từ đầu. Trong suốt 20 ngày, cuốn sổ được chỉnh sửa liên tục, có lúc phải làm việc đến 3 giờ sáng; khi hoàn thiện, cuốn sổ dày 46 trang, trình bày chi tiết, logic, phản ánh đầy đủ quá trình tư duy và thử nghiệm của nhóm.

Ở nội dung điều khiển rô bốt thật với chủ đề rô bốt trồng cây, thử thách đến từ việc đưa ý tưởng trên giấy vào vận hành thực tế. Khi được nhà trường bố trí sa bàn mô phỏng, các thành viên bắt đầu xây dựng kịch bản thi đấu, thiết kế phần mềm điều khiển, lựa chọn vật liệu phù hợp. Những lỗi lập trình ban đầu khiến rô bốt chạy sai quỹ đạo, thao tác thiếu chính xác. Có lúc tưởng chừng bế tắc, nhưng nhóm không dừng lại. Sai ở đâu, sửa ở đó, chưa ổn thử phương án khác. Sau nhiều lần điều chỉnh, rô bốt dần vận hành ổn định, đáp ứng yêu cầu bài thi. Em Phạm Vy Anh Thư, học sinh lớp 10A4, thành viên CLB cho biết: Điều khó nhất không phải là kỹ thuật, mà là sự kiên nhẫn. Có những buổi tập rô bốt lỗi liên tiếp, cả nhóm phải làm lại từ đầu, nhưng không ai bỏ cuộc. Các thành viên tự động viên nhau, cùng phân tích lỗi, cùng tìm cách khắc phục.

Cô Đào Thị Huyền Trang, giáo viên tin học, phụ trách CLB STEM Robotics nhà trường cho biết: Kết quả đạt được là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Nhà trường tạo điều kiện về phòng học, thiết bị, thời gian tập luyện; giáo viên đồng hành, định hướng; còn học sinh là trung tâm của mọi hoạt động. Trong quá trình hướng dẫn, giáo viên không làm thay mà gợi mở để học sinh tự tìm lời giải. Khi các em tự vượt qua khó khăn, kiến thức mới thực sự trở thành của mình.

Trong 5 năm qua, CLB STEM Robotics Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh từng bước tích lũy thành tích qua từng mùa thi. Từ giải Khuyến khích cấp tỉnh năm học 2021–2022, giải Nhất liên trường năm học 2022–2023, giải Nhì cấp cụm năm học 2023–2024, đến 2 giải Nhất cấp tỉnh năm học 2025–2026, kết quả cho thấy sự tiến bộ rõ rệt qua từng giai đoạn. Vừa qua CLB còn giành được giải Nhất nội dung truyền thông tại Cuộc thi ORC online toàn quốc đầu năm học 2025-2026 này.

HOÀNG TÙNG