Rời OpenAI về Trung Quốc ở tuổi 27, chàng trai trẻ khiến Tencent thay đổi cuộc chơi AI

Diêu Thuận Vũ, nhà khoa học AI trưởng 28 tuổi của Tập đoàn Tencent. Ảnh: Sohu.

Hôm 8/10, Bí thư tỉnh ủy Quảng Đông Hoàng Khôn Minh đến thăm trụ sở tập đoàn Tencent ở Thâm Quyến, khảo sát tiến trình nghiên cứu, phát triển đổi mới và bố trí lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) của Tencent. Tại buổi tọa đàm ở trụ sở tập đoàn, ngồi bên phải nhà sáng lập Tencent Mã Hóa Đằng (Pony Ma), là một chàng trai trẻ đeo kính gọng đen, dáng người mảnh khảnh. Khi phát biểu, anh thoải mái vung tay diễn đạt, phong thái tự tin, không hề tỏ ra e dè trước những người xung quanh.

Chàng trai ấy tên là Diêu Thuận Vũ (Vinces Yao), 28 tuổi, nhà khoa học AI trưởng của Tencent. Năm 1998, ở tuổi 27, Mã Hóa Đằng rời bỏ công việc để sáng lập Tencent. Cuối năm 2025, cũng ở tuổi 27, Diêu Thuận Vũ rời khỏi OpenAI trở về Trung Quốc, đảm nhận vị trí nhà khoa học AI trưởng của Tencent. Hai thế hệ, cách nhau đúng 27 năm.

Diêu Thuận Vũ có thể sẽ là người nắm trong tay tấm vé đưa Tencent bước vào thập kỷ phát triển tiếp theo.

Nhà sáng lập Tencent Mã Hóa Đằng (phải) và Diêu Thuận Vũ trong buổi làm việc với Bí thư tỉnh ủy Quảng Đông Hoàng Khôn Minh. Ảnh:GDTV.

Tài năng trẻ hiếm thấy

Nhiều người chỉ mới nghe đến cái tên Diêu Thuận Vũ lần đầu, nhưng trong cộng đồng AI toàn cầu, anh đã là một nhân vật rất nổi tiếng…

Diêu Thuận Vũ quê ở Hợp Phì, tỉnh An Huy. Trong kỳ thi đại học năm 2015, anh đạt 704 điểm, đứng thứ ba toàn tỉnh An Huy trong khối khoa học tự nhiên. Với thành tích này, anh vào Lớp Diêu (Yao Class) của Đại học Thanh Hoa – nơi được mệnh danh là “lò tập trung thiên tài” và đỉnh cao đào tạo khoa học máy tính của Trung Quốc.

Lớp Diêu Đại học Thanh Hoa mỗi năm chỉ tuyển vài chục sinh viên trên toàn quốc, quy tụ nhiều thủ khoa cấp tỉnh và huy chương vàng các kỳ thi Olympic. Sinh viên tốt nghiệp trở thành mục tiêu săn đón của những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Diêu Thuận Vũ báo cáo về tình hình phát triển AI với Bí thư tỉnh ủy Hoàng Khôn Minh. Ảnh: GDTV.

Tại đây, Diêu Thuận Vũ không chỉ có thành tích học tập xuất sắc mà còn từng giữ chức chủ tịch liên hội sinh viên. Năm 2019, sau khi tốt nghiệp Thanh Hoa, Diêu Thuận Vũ sang Đại học Princeton (Mỹ) học tiến sĩ khoa học máy tính. Người hướng dẫn anh là Karthik Narasimhan, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tác nhân AI (AI agent).

Trong 5 năm học tiến sĩ, Diêu Thuận Vũ tập trung vào một hướng nghiên cứu: giúp các mô hình ngôn ngữ lớn biết suy luận trước khi hành động.

Vào thời điểm đó, hướng nghiên cứu này chưa phải dòng chính. Năm 2019, BERT (Bidirectional Encoder Representations from Transformers - Biểu diễn hai chiều từ bộ mã hóa Transformer) vẫn rất phổ biến; các nhóm nghiên cứu chủ yếu cạnh tranh về quy mô tham số và điểm số trên những bảng đánh giá chuẩn. Nhưng Diêu Thuận Vũ sớm nhận ra rằng một mô hình chỉ biết dự đoán token tiếp theo sẽ khó trở thành một tác nhân thực sự có khả năng giải quyết công việc.

Diêu Thuận Vũ khi học nghiên cứu sinh tiến sĩ, ảnh chụp tại MIT. Ảnh: Baidu.

Trong thời gian làm nghiên cứu sinh tiến sĩ, anh có ba công trình đặt nền móng quan trọng cho lĩnh vực tác nhân AI.

Công trình đầu tiên là ReAct, giúp AI thực hiện chu trình suy luận – hành động – suy luận tiếp, giống như con người vừa suy nghĩ vừa làm việc, thay vì đưa ra câu trả lời ngay lập tức mà không kiểm chứng. ReAct đã trở thành một phương pháp được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu tác nhân AI, với hơn 4.000 lượt trích dẫn theo bài viết.

Công trình thứ hai là Tree of Thoughts (Cây suy nghĩ). Phương pháp này giúp AI không chỉ đi theo một hướng khi gặp vấn đề khó, mà có thể xem xét nhiều phương án, đánh giá các con đường khác nhau rồi lựa chọn lời giải phù hợp, tương tự cách người chơi cờ tính toán nhiều nước đi.

Công trình thứ ba là luận án tiến sĩ mang tên “Language Agents: From Next-Token Prediction to Digital Automation” (Tác nhân ngôn ngữ: Từ dự đoán token tiếp theo đến tự động hóa số), dài 185 trang, xây dựng một kiến trúc nhận thức module có tên CoALA, về cơ bản đưa ra một bản thiết kế cho cách tổ chức và vận hành các tác nhân AI.

Diêu Thuận Vũ khi ở OpenAI. Ảnh: Sohu.

Tháng 8/2024, Diêu Thuận Vũ gia nhập OpenAI với tư cách nhà nghiên cứu khoa học. Trong hơn một năm tại đây, anh dẫn dắt phát triển sản phẩm tác nhân AI đầu tiên của OpenAI có khả năng sử dụng máy tính, gọi là “Computer-Using Agent” (CUA), sau này gắn với sản phẩm Operator – công cụ AI có thể tự thao tác chuột, duyệt web và thực hiện các tác vụ trực tuyến. Anh cũng tham gia dự án Deep Research, tính năng có khả năng tự tìm kiếm thông tin và tổng hợp các báo cáo nghiên cứu chuyên sâu.

Điều đó cho thấy ngay cả tại một trong những trung tâm nghiên cứu AI hàng đầu thế giới, Diêu Thuận Vũ cũng là người đóng góp vào những dự án cốt lõi.

Năm 2025, Diêu Thuận Vũ từng lọt vào danh sách “TR35” (35 nhà đổi mới sáng tạo dưới 35 tuổi xuất sắc nhất năm) của tạp chí MIT Technology Review, trở thành một trong những gương mặt trẻ tuổi nhất Trung Quốc nhận giải thưởng này.

Diêu Thuận Vũ - tài năng trẻ được lọt vào danh sách “TR35” năm 2025 của tạp chí MIT Technology Review. Ảnh: Sohu.

Canh bạc lớn của Tencent

Tháng 12/2025, Diêu Thuận Vũ chính thức rời OpenAI về gia nhập Tencent với gói đãi ngộ có tin lên tới trăm triệu NDT, được bổ nhiệm làm nhà khoa học AI trưởng thuộc Văn phòng CEO/Chủ tịch. Vị trí này báo cáo trực tiếp với Chủ tịch Tencent Lưu Xích Bình (Liu Chiping). Đồng thời, anh đảm nhiệm vai trò lãnh đạo hai bộ phận trọng yếu: AI Infra và mô hình ngôn ngữ lớn.

Vì sao Tencent lại đặt cược mạnh đến vậy vào một người trẻ? Tại đại hội cổ đông Tencent hồi tháng 5/2026, Mã Hóa Đằng từng thừa nhận: “Một năm trước, chúng tôi nghĩ rằng mình đã lên con thuyền AI. Sau đó mới phát hiện con thuyền bị thủng. Bây giờ cảm giác như đã đứng được lên thuyền, nhưng vẫn chưa thể ngồi yên; chúng tôi vẫn hy vọng con thuyền có thể chạy nhanh hơn”.

Phát biểu ấy cho thấy áp lực mà Tencent đang đối mặt. Là một trong những doanh nghiệp Internet lâu đời của Trung Quốc, Tencent không thiếu nền tảng công nghệ hay nguồn lực tài chính. Nhưng trong hai năm bùng nổ mô hình AI quy mô lớn, tiếng nói của Tencent có phần mờ nhạt hơn so với một số đối thủ.

Tiền đã được đầu tư, nhưng kết quả chưa tương xứng. Vấn đề nằm ở tổ chức và con người. Bệnh quan liêu là vấn đề thường gặp tại các tập đoàn lớn: ranh giới giữa các phòng ban, quy trình phức tạp, chuỗi phê duyệt dài và tâm lý ngại rủi ro. Khi một công ty có hàng chục nghìn nhân viên, hiệu quả đổi mới rất dễ bị phân tán.

Diêu Thuận Vũ khi mới về gia nhập Tencent năm 2025. Ảnh: Baidu.

Trong lĩnh vực AI, tốc độ thay đổi đặc biệt nhanh. Chỉ vài tháng, một thế hệ công nghệ mới có thể xuất hiện. Đến khi một dự án đi hết quy trình phê duyệt, cơ hội thị trường có thể đã qua mất.

Vì thế, Tencent đưa ra quyết định táo bạo: đưa một nhân tài trẻ từ bên ngoài vào, trao cho anh quyền hạn lớn để phá vỡ những rào cản tổ chức.

Đây không phải lần đầu Tencent làm như vậy. Khi Trương Tiểu Long (Allen Zhang) phát triển WeChat, Mã Hóa Đằng cũng từng bất chấp ý kiến phản đối để trao cho ông nhiều quyền tự chủ. Tuy nhiên, Trương Tiểu Long khi ấy đã là một nhân vật có tiếng trong ngành, còn Diêu Thuận Vũ từ Mỹ trở về Trung Quốc khi phần lớn công chúng trong nước chưa biết đến tên anh.

Trao quyền chỉ huy mặt trận AI cho một người trẻ mới 27 tuổi, đồng thời yêu cầu tái cơ cấu bộ máy cũ, không thể tránh khỏi những ý kiến bất đồng trong nội bộ. Dẫu vậy, Mã Hóa Đằng và Lưu Xích Bình vẫn ủng hộ Diêu Thuận Vũ.

Đây là một canh bạc lớn. Tencent không chỉ đặt cược vào một sản phẩm hay một mô hình AI, mà vào khả năng bắt kịp làn sóng AI để tiếp tục giữ vị thế trong kỷ nguyên công nghệ tiếp theo.

Diêu Thuận Vũ trên cương vị nhà khoa học AI trưởng của Tencent. Ảnh: Sohu.

Những thay đổi mạnh mẽ

Sau khi gia nhập Tencent, việc đầu tiên Diêu Thuận Vũ làm là tái cơ cấu bộ máy. Anh đề nghị giải thể AI Lab, phòng nghiên cứu AI đã tồn tại khoảng mười năm, rồi đưa các nhân sự nghiên cứu cốt lõi vào hệ thống Hunyuan. Động thái này nhằm chấm dứt tình trạng hoạt động khá tách biệt giữa bộ phận nghiên cứu và đội ngũ kỹ thuật triển khai sản phẩm, đồng thời giảm sự phân tán nguồn lực.

Tiếp đó, tháng 7/2026, Tencent hợp nhất bộ phận đa phương thức Hunyuan với bộ phận mô hình ngôn ngữ lớn, thành lập bộ phận mô hình nền tảng, do Diêu Thuận Vũ quản lý thống nhất. Đến tháng 9, anh tiếp tục tiếp quản bộ phận dữ liệu AI.

Như vậy, ba mắt xích quan trọng trong chiến lược AI của Tencent – mô hình, hạ tầng tính toán và dữ liệu – đều được đặt dưới sự điều phối của một người mới gia nhập công ty chưa đầy một năm, khi Diêu Thuận Vũ mới 28 tuổi. Một chuyên gia ngành Internet Trung Quốc nhận xét đây có thể là một trong những trường hợp trao quyền lớn nhất cho một lãnh đạo trẻ trong lịch sử Tencent.

Tiếp theo, Diêu Thuận Vũ yêu cầu chấm dứt việc chạy đua điểm số trên các bảng xếp hạng. Anh cho rằng việc chỉ chạy theo những bảng điểm này không có nhiều ý nghĩa.

Năm ngoái, anh từng viết một bài mang tên “Nửa sau cuộc đua”. Luận điểm cốt lõi là: ở nửa đầu của cuộc đua AI, các công ty cạnh tranh về quy mô huấn luyện, tham số, năng lực tính toán và dữ liệu; ở nửa sau, năng lực đánh giá và hiệu quả ứng dụng thực tế sẽ ngày càng quan trọng.

Tiêu chuẩn đánh giá mà Diêu Thuận Vũ đưa ra rất đơn giản: mô hình tốt hay không, sản phẩm sẽ cho câu trả lời. Từ đó, Tencent triển khai cơ chế “đồng thiết kế mô hình và sản phẩm”. Việc phát triển mô hình không còn chỉ là công việc khép kín của các kỹ sư thuật toán. Nhóm phát triển mô hình phải phối hợp chặt chẽ với các đội sản phẩm như Yuanbao và WorkBuddy. Phiên bản mới được đưa vào sử dụng, phản hồi thực tế được chuyển về ngay để điều chỉnh và cải tiến nhanh chóng.

Trong chưa đầy một năm kể từ khi Diêu Thuận Vũ gia nhập, Hunyuan trải qua ba bước phát triển lớn, từ Hy2 đến Hy3 Preview rồi Hy3 chính thức vào tháng 7/2026.

Chỉ một tuần sau khi Hy3 ra mắt, lượng gọi mô hình tăng gấp 68 lần so với thế hệ trước. Trên OpenRouter, một trong những nền tảng tổng hợp mô hình AI lớn nhất thế giới, Hy3 từng đứng đầu toàn cầu về lượng gọi trong tuần đầu ra mắt và sau đó luôn duy trì vị trí cao trong bảng xếp hạng. Tencent AI, vốn từng bị nhận xét là chậm chân, dường như đã bắt đầu thu hẹp khoảng cách với các đối thủ.

Đối thoại trao đổi về chiến lược AI của tập đoàn tại hội nghị thường niên của Tencent. Ảnh: Xueqiu.

Hai thế hệ, một cuộc chuyển giao

Nhiều người nhìn bức ảnh Mã Hóa Đằng ngồi cạnh Diêu Thuận Vũ và thấy một câu chuyện hấp dẫn về một thiên tài 28 tuổi trở thành nhà khoa học AI trưởng. Nhưng điều đáng chú ý hơn có thể là sự chuyển giao giữa hai thế hệ công nghệ.

Năm 1998, khi Mã Hóa Đằng cùng một số người bạn thành lập Tencent trong một căn nhà thuê ở Thâm Quyến, ít ai có thể hình dung công ty khởi đầu với phần mềm nhắn tin qua máy nhắn tin ấy sẽ trở thành một gã khổng lồ Internet Trung Quốc. Đó là buổi bình minh của Internet trên máy tính cá nhân, thời đại mở ra cơ hội cho những người trẻ dám xây dựng sản phẩm mới.

Hai mươi bảy năm sau, làn sóng Internet di động đã qua thời kỳ tăng trưởng bùng nổ, trong khi AI mới bắt đầu mở ra một chu kỳ phát triển khác. Lần này, những người đứng ở trung tâm sân khấu là thế hệ Diêu Thuận Vũ.

Chia sẻ về lý do lựa chọn bỏ OpenAI về gia nhập Tencent, Diêu Thuận Vũ cho biết yếu tố cốt lõi nhất chính là văn hóa doanh nghiệp. Ấn tượng đầu tiên của anh là sự thẳng thắn của mọi người: làm tốt hay chưa tốt ở đâu đều được trao đổi trực diện chứ không hề che giấu. Lý do thứ hai là Tencent vận hành dựa trên "lòng tin" thay vì "chỉ số" — một triết lý mà anh đánh giá là đặc biệt quan trọng đối với lĩnh vực nghiên cứu và phát triển AI.

Không ai có thể dự đoán chính xác Diêu Thuận Vũ sẽ đưa Tencent đi đến đâu. Nhưng cuộc bổ nhiệm này cho thấy Tencent đang tìm cách tái tổ chức nguồn lực, thay đổi tiêu chí phát triển mô hình và trao thêm quyền cho những người có chuyên môn AI.

Trong cuộc đua công nghệ mới, tuổi trẻ có thể mang lại tư duy khác biệt và tốc độ hành động, nhưng thành công vẫn phải được chứng minh bằng sản phẩm, người dùng và kết quả kinh doanh.