Rốn lũ Phú Yên trong bản giao hưởng hồi sinh

Thanh âm của tình sâu nghĩa nặng

Đêm xuống ở vùng lũ Phú Yên những ngày đầu năm mới, nhiều thôn làng rộn ràng âm nhạc và lời ca tiếng hát, đó là âm thanh của những đêm chia tay. Cán bộ, chiến sĩ ở những mũi thi công của Chiến dịch Quang Trung đã hoàn thành nhiệm vụ, chia tay nhân dân trong lưu luyến. “Một người đau là tất cả quên ăn”, đã không còn giới hạn ở lời hát về những kíp tăng 5 chiến sĩ mà của hơn 10 nghìn cán bộ, chiến sĩ trong suốt hơn 40 ngày đêm của chiến dịch, xoa dịu nỗi đau mất mát của nhân dân 34 xã, phường và để lại một tượng đài vô hình mà vững chắc về ý chí vươn lên, vượt qua nghịch cảnh. 240 nghìn ngày công của bộ đội, hàng chục nghìn ngày công của công an và hàng vạn ngày công không có trong sổ sách, đã đưa chiến dịch xây nhà giúp dân đến ngày toàn thắng.

Chú bộ đội là tượng đài anh dũng, tượng đài chiến công trong lòng trẻ thơ vùng lũ

Đêm chia tay ở thôn Phú Thuận, xã Hòa Mỹ, trong ánh đèn đêm bịn rịn, các ánh mắt đổ dồn về phía một sĩ quan quân đội vạm vỡ và một lão nông gầy gò đang ôm nhau, giọng như đã khàn và mắt như đã ướt. Đó là Đại tá Nguyễn Minh Hiền - Phó Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân khu 5 và ông Võ Thành Phương. Hơn một tháng trước, cơn lũ dữ quét qua đã biến căn nhà của gia đình ông Phương thành đống đổ nát. Trong lúc tuyệt vọng nhất, các cán bộ, chiến sĩ Trường Quân sự Quân khu 5 đã có mặt, không quản ngại nắng gắt, không nề hà đất bùn, dựng lại niềm hy vọng cho gia đình và những hộ dân bị sập nhà hoàn toàn.

Nay nhà mới đã xây xong, cũng là ngày ông chia tay với những con người mà ông yêu quý nhất. Đại tá Nguyễn Minh Hiền liên tục vỗ về ông và nói rằng, sẽ có ngày trở lại thăm bà con vùng lũ. “Thật không, có còn không” - ông Phương run run, còn vị đại tá giọng như khàn đi với những tiếng “Dạ”, cũng như nghẹn lại…

Điệu ngân của bài ca tái thiết

“Chiến dịch Quang Trung” khép lại, nhưng bản giao hưởng tái thiết - hồi sinh trong các thôn làng phía đông Đắk Lắk vẫn ngân những thanh điệu cuối. Tiếng máy trộn bê tông, tiếng gỡ cốp pha, giàn giáo vẫn còn vẳng vọng. Bên căn nhà mới được bộ đội xây, anh Nguyễn Văn Bảy ở thôn Phú Phong, xã Hòa Thịnh, cặm cụi nhặt từng tấm tôn rách lấm xi măng cát đặt sang một bên; từng mảnh tre gãy, gỗ vụn, xếp gọn thành đống.

Anh Bảy cho biết, bây giờ anh mới có đôi chút rảnh rang để thu dọn và tận dụng những gì còn sót lại. Gạch vụn, xà bần sẽ được đầm xuống làm nền sân. Tre - gỗ tả tơi sẽ thành củi nấu bánh chưng ngày Tết. “Nhà nước hỗ trợ, mạnh thường quân giúp đỡ, nên dù còn khó khăn cũng không đến nỗi nào. Mình phải cố thôi”, anh Nguyễn Văn Bảy quả quyết.

Từ tuyệt vọng vì lũ, các thôn làng phía Đông Đắk Lắk đang hồi sinh

Trong khi đa số các hộ nhà bị sập ở thôn Phú Phong đã có nhà mới để an cư từ Chiến dịch Quang Trung thần tốc, thì gần chục hộ khác vẫn rất bận rộn. Ông Nguyễn Văn Mỹ, 76 tuổi, cùng vợ vẫn ở tạm trong dãy nhà ngang, phía trước xếp đầy ngói cũ. Nồi niêu, bát đũa và nhiều đồ dùng sinh hoạt vẫn tạm để trên đống ngói, bên căn nhà 2 tầng còn chưa kịp trát tường. Hỏi về tiến độ xây nhà có vẻ chậm, ông Mỹ mở lòng: “Đây không phải là chậm tiến độ, mà là rất nhanh đấy, vì nhà tôi có mấy đứa đi làm xa, cho tiền để xây thêm. Bộ đội đã giúp nhiều lắm rồi, phần dang dở này là nhà tôi tự xây thêm. Nhiều hộ khác cũng vậy, mượn sức Nhà nước và bộ đội, ráng xây thêm mấy phòng để rộng chỗ cho con cái Tết này về có chỗ ngủ nghỉ đàng hoàng”.

Cơ ngơi cũ của gia đình ông Trần Văn Khánh đã bị nước lũ đẩy đổ, vợ chồng già rơi vào cảnh tay trắng. Khi Nhà nước trợ giúp 170 triệu đồng và bộ đội giúp công xây lại căn nhà mới, thì 7 người con ở xa, mỗi người cũng ky cóp 20 triệu đồng gửi cho bố mẹ để xây thêm 1 căn nhà mới nằm bên cạnh căn nhà của chiến dịch. Ông bà chẳng giữ lại đồng nào để dưỡng già, đem đầu tư tất cả cho ngôi nhà mới.

“Chúng tôi vẫn còn cố được trong đời sống hàng ngày. Ngôi nhà này xây to thêm để chúng nó có chỗ ở rộng rãi mỗi khi về, cũng là để nhớ đến sự quan tâm của Nhà nước, sự giúp đỡ của các anh bộ đội”, ông Khánh vui sướng nói

Động lực của hồi sinh

Trong khi âm thanh tái thiết nhà ở vùng lũ ngân những cung điệu cuối, thì tiếng máy cày, máy bơm rộn vang trên các cánh đồng báo hiệu việc khôi phục sản xuất đang ở giai đoạn cao điểm. Giao thông nối các thôn xóm ở Hòa Mỹ Tây, Hòa Thịnh, Sơn Hòa… mùa này rất dễ bị kẹt bởi công nông - máy cày nhộn nhịp lên bờ - xuống ruộng, nhưng hầu như không ai thấy bất tiện. Thay vào đó là những nụ cười, câu chào, lời chúc… cho mùa lúa mới bội thu, cho những gian lao nhanh lắng xuống.

Trên thửa ruộng vừa được bừa kỹ, anh Lê Văn Phổ đang vạt bờ, cuốc góc, chuẩn bị xuống giống. Anh cho biết, trong trận lũ dữ 2 tháng trước, vợ chồng anh đều đi làm ở tỉnh Lâm Đồng, khi trở về thì tất cả đã bị cuốn trôi. Tất cả tiền công trong 2 tháng của 2 vợ chồng cộng thêm tiền hỗ trợ của địa phương chỉ đủ để khôi phục 1,5ha ruộng.

“Khó khăn lắm, nhưng còn người là còn của. Bọn em còn có sức, tranh thủ xạ lúa ở đây xong thì bon chen thời gian, sẽ làm thêm các việc khác để phụ thêm vào cho gia đình”, anh Phổ nói.

Tiếp thêm sinh lực cho vựa lúa Tuy Hòa rộng mênh mông, ngoài những dòng kênh vừa kịp hồi phục, đem về dòng nước trong xanh, còn có dòng vốn tín dụng. Trong hội trường UBND xã Hòa Thịnh, Ngân hàng Chính sách Xã hội đang cao điểm phiên giao dịch. Trong tiếng máy đếm tiền mải miết, chị Võ Thị Sim, tổ trưởng một tổ vay vốn ở thôn Phú Phong cho biết, vốn Chính sách Xã hội đang rót về cho bà con vùng lũ.

“Trâu, bò, gà vịt đều trôi hết, máy móc phục vụ sản xuất, tiện nghi sinh hoạt cũng bị ngập, cái thì sửa được, cái thì không sửa được, phải mua mới. Cùng với hỗ trợ của Nhà nước, bà con phải vay thêm để tái đầu tư. Ngoài ra, còn cần vốn giải quyết việc làm. Chúng tôi cũng đang kiến nghị tăng nguồn vốn cho vay”, chị Sim cho hay.

Khi ráng chiều đỏ rực dâng lên trên bầu trời vùng lũ phía Đông tỉnh Đắk Lắk, cũng là lúc chim trời trên khắp vựa lúa lớn nhất Nam Trung bộ bay về tổ ấm. Ở xã Tuy An Đông, sau lũ dữ, số lượng chim tăng rất nhiều, đậu trắng những ngọn cau trong khuôn viên rộng lớn của trường dạy lái xe - Công ty GS Cao Nguyên.

Trong một nhà trẻ không xa, các em chuẩn bị rời lớp bằng bài hát về chú bộ đội - những hình ảnh đã in sâu vào tâm trí trẻ thơ trong suốt 2 tháng của Chiến dịch Quang Trung. Tiếng chim ríu rít, trẻ thơ ríu ran, cờ đỏ sao vàng và những cánh chim bay trên nền hoàng hôn đỏ thắm, như có sự giao cảm và linh thiêng, thôi thúc nội lực hồi sinh cho vùng lũ.

Đình Tuấn/VOV-Tây Nguyên