'Room tín dụng' không đổi, nhưng dòng vốn đã đổi hướng

Sau nửa đầu năm 2026, NHNN vẫn duy trì định hướng tăng trưởng tín dụng thận trọng ở mức khoảng 15 – 16%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 19% của năm trước. Áp lực mở rộng dòng vốn đang gia tăng khi nền kinh tế cần nguồn lực lớn hơn để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Đại diện NHNN từng chia sẻ về tỷ lệ trung bình hơn 2% tăng trưởng tín dụng có thể hỗ trợ khoảng 1% tăng trưởng GDP. Điều này đặt ra bài toán khi nhu cầu tín dụng để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao có thể cần ở mức 18 – 20%.

Tuy nhiên, thay vì điều chỉnh mạnh hạn mức tín dụng cho toàn hệ thống, nhà điều hành đang lựa chọn một cách tiếp cận khác: mở rộng dư địa vốn thông qua việc tháo gỡ các giới hạn trong cơ chế vận hành.

Đó là các biện pháp nới thanh khoản, tỷ lệ sử dụng vốn đến cách tính hạn mức đối với một số lĩnh vực ưu tiên.

Điều này cho thấy cách tiếp cận mới trong điều hành. Nếu những năm trước, câu chuyện xoay quanh việc "nới room" tín dụng thì sang năm nay, các công cụ mới đã được áp dụng, với mục tiêu đưa dòng vốn tới đúng nơi, đóng góp tối đa cho nhu cầu tăng trưởng của nền kinh tế.

Một cơ chế tín dụng linh hoạt hơn

Bước đi đầu tiên của NHNN tập trung vào việc cải thiện khả năng cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng.

Tháng 5/2026, NHNN đã ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR), qua đó mở rộng khả năng cung ứng tín dụng.

Cùng thời điểm, NHNN cho phép 25 ngân hàng thương mại không tính phần dư nợ tăng thêm đối với nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất vào dư nợ tín dụng bất động sản trong năm 2026.

Việc điều chỉnh các tỷ lệ giới hạn giúp ngân hàng có thêm không gian cân đối nguồn vốn. Ảnh: HA

Đến ngày 22/6, Thông tư 25 tiếp tục tạo bước thay đổi quan trọng khi nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%. Đồng thời, quy định mới bổ sung trường hợp đặc biệt cho phép một phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính trong công thức LDR cao hơn mức tối đa thông thường.

Mới đây nhất, NHNN tiếp tục ban hành Công văn 4551/NHNN-CSTT "gỡ" room tín dụng cho bất động sản khu công nghiệp và nhà ở xã hội; đồng thời ban hành Công văn 5386/NHNN-TD cho phép các ngân hàng thương mại loại trừ phần dư nợ cấp cho 18 dự án trọng điểm với nhu cầu vốn khoảng 752 nghìn tỷ đồng của Vingroup, Sun Group và Masterise khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng tạo thêm dư địa lớn cho tín dụng trung, dài hạn, đặc biệt đối với các lĩnh vực cần nguồn vốn dài như hạ tầng, xây dựng, sản xuất, bất động sản khu công nghiệp và các dự án mở rộng công suất.

Như vậy, dù mức room tín dụng danh nghĩa vẫn giữ ở khoảng 15%, phạm vi áp dụng và cách tính đã thay đổi. Trên thực tế, lượng vốn có thể đưa vào nền kinh tế có khả năng lớn hơn so với con số công bố ban đầu.

Dòng vốn tìm đến nơi tạo ra tăng trưởng

Điểm đáng chú ý nhất trong chuỗi chính sách mới nằm ở cách NHNN lựa chọn nơi để mở rộng không gian tín dụng.

Nhà điều hành không đơn thuần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng đồng đều giữa các khu vực, đối tượng mà đang tạo điều kiện nhiều hơn cho các lĩnh vực, dự án cùng những “đầu tàu” dẫn dắt có khả năng chuyển hóa vốn hiệu quả trong hoạt động đầu tư, xây dựng và mở rộng năng lực kinh tế.

Trước hết, hệ thống ngân hàng vẫn là “mạch máu” quan trọng nhất trong quá trình này. Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cần lượng vốn lớn hơn, khả năng cung ứng vốn phụ thuộc nhiều vào dư địa thanh khoản và cấu trúc nguồn vốn của các tổ chức tín dụng.

Việc điều chỉnh các giới hạn như tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn hay cách tính LDR giúp ngân hàng có thêm không gian cân đối nguồn vốn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vay vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng, công nghiệp và đầu tư mở rộng ngày càng tăng.

Theo đánh giá của công ty chứng khoán MB (MBS), việc nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn giúp các ngân hàng giảm áp lực thanh khoản khi mở rộng cho vay kỳ hạn dài, đặc biệt với các dự án lớn. Đồng thời, thay đổi này cũng giúp giảm áp lực phải huy động nguồn vốn dài hạn với chi phí cao, qua đó hỗ trợ kiểm soát chi phí vốn và mặt bằng lãi suất cho vay.

Ở lớp tiếp theo, dòng vốn đang được định hướng tới những khu vực có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn hơn.

Việc NHNN loại trừ dư nợ đối với nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất khỏi hạn mức kiểm soát tín dụng bất động sản cho thấy sự phân biệt rõ hơn giữa các nhóm tín dụng.

Một khoản vay phục vụ xây dựng nhà ở xã hội, phát triển khu công nghiệp hay mở rộng nhà máy có khả năng tạo ra chuỗi giá trị rộng hơn bởi nó kéo theo nhu cầu về xây dựng, vật liệu, lao động, vận tải và các dịch vụ liên quan.

Thành phố Hà Nội và Tập đoàn Vingroup tiếp tục nghiên cứu mở rộng Trục không gian Quốc lộ 1A. Ảnh: Vingroup

Tương tự, việc loại trừ dư nợ của 18 dự án trọng điểm khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng cũng phản ánh cách nhìn mới về vai trò của các dự án lớn trong nền kinh tế.

Điều quan trọng không chỉ nằm ở quy mô doanh nghiệp mà còn ở khả năng biến nguồn vốn thành giá trị kinh tế mới. Một dự án có thể tạo thêm năng lực xây dựng, sản xuất, mở rộng hạ tầng hoặc thúc đẩy nhiều ngành liên quan sẽ có tác động khác với dòng vốn chỉ làm gia tăng giá trị tài sản trong ngắn hạn.

Theo Tiến sĩ Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên cao cấp Đại học Bristol, Anh Quốc, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc một vài doanh nghiệp được hưởng lợi, mà ở sự thay đổi trong cách nhìn nhận dòng vốn. Theo đó, những khoản vay phục vụ hạ tầng, sản xuất và lĩnh vực ưu tiên có thể được đánh giá khác trong cơ chế phân bổ tín dụng.

Kiểm soát chất lượng dòng vốn

Sự thay đổi trong điều hành tín dụng diễn ra trong bối cảnh NHNN phải cân bằng nhiều mục tiêu cùng lúc: thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá.

Trong môi trường này, việc nới lỏng toàn diện chính sách tiền tệ không phải lựa chọn dễ dàng. Thay vào đó, điều hành tín dụng đang dịch chuyển theo hướng chọn lọc hơn, tập trung vào hiệu quả sử dụng vốn.

Theo FiinRatings, việc NHNN ban hành các chính sách mới phản ánh sự dịch chuyển trong ưu tiên điều hành, từ giai đoạn tập trung củng cố an toàn hệ thống sang cân bằng với mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, việc mở rộng dư địa tín dụng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn với hệ thống ngân hàng. Khi có thêm không gian tăng trưởng, các tổ chức tín dụng cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, tối ưu hóa danh mục cho vay và chuẩn bị cho các chuẩn mực quản trị cao hơn trong tương lai như Basel III.

Bởi vậy, câu chuyện của năm 2026 không chỉ nằm ở việc room tín dụng có được mở rộng hay không. Điểm quan trọng hơn là cách dòng vốn đang được phân bổ đang thay đổi.

Nguồn lực tín dụng đang hướng tới những khu vực có khả năng tạo thêm năng lực sản xuất, thúc đẩy đầu tư và đóng vai trò dẫn dắt kỷ nguyên tăng trưởng mới.