'Rùa biển săn bão' - trợ thủ trong dự báo bão nhiệt đới
Các nhà nghiên cứu Australia đang sử dụng rùa biển gắn thiết bị định vị và cảm biến hải dương học để thu thập dữ liệu tại những vùng biển khó tiếp cận, qua đó góp phần nâng cao độ chính xác của dự báo bão nhiệt đới.

Những con rùa biển được thả về tự nhiên trên một bãi biển bên bờ Địa Trung Hải. Ảnh tư liệu, minh họa: AFP/TTXVN
Theo thông cáo báo chí mà Đại học New South Wales (UNSW) của Australia công bố ngày 8/7, những "rùa biển săn bão" này đang cung cấp các dữ liệu quan trọng có thể tạo bước tiến trong công tác dự báo bão, đồng thời giúp các cộng đồng tăng cường khả năng ứng phó và chống chịu trong mùa bão.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu thu thập từ hàng chục rùa biển Olive Ridley (hay còn gọi là con Vích, tên khoa học là Lepidochelys olivacea) và rùa Flatback (rùa lưng phẳng) được gắn thiết bị theo dõi tại khu vực miền Bắc Australia trong giai đoạn 2014-2024. Các thiết bị này đã ghi nhận hơn 8.000 dữ liệu nhiệt độ đại dương ở độ sâu tới 80 m trước, trong và sau khi bão nhiệt đới đi qua. Các cảm biến được gắn lên mai rùa bằng loại keo đặc biệt có thể tự phân hủy nhờ lớp dầu tự nhiên trên cơ thể rùa, giúp thiết bị bám trên mai trong thời gian lên đến 1 năm mà không gây ảnh hưởng lâu dài đến động vật.
Theo các nhà khoa học, bão nhiệt đới hình thành và mạnh lên do nguồn nhiệt từ vùng biển ấm. Tuy nhiên, các mô hình dự báo hiện nay chủ yếu dựa trên nhiệt độ bề mặt biển, trong khi thiếu dữ liệu về các lớp nước sâu hơn, khiến độ chính xác bị hạn chế, nhất là tại các vùng biển xa. Trưởng nhóm nghiên cứu, nhà nghiên cứu về đại dương Christopher Chapman thuộc UNSW, cho biết các phương tiện truyền thống như tàu nghiên cứu hay tàu lượn dưới nước chỉ có thể khảo sát trong phạm vi hẹp, trong khi việc đo đạc ngay giữa tâm bão tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo ông Chapman, dữ liệu do rùa biển thu thập trong 5 cơn bão, trong đó có siêu bão Ilsa cấp 5 năm 2023, cho thấy nhiệt độ các lớp nước bên dưới bề mặt biển giảm đáng kể do gió bão khuấy trộn nước từ trên xuống dưới. Các mô hình dự báo hiện nay chưa tính toán đầy đủ hiện tượng này, do đó có thể đánh giá cường độ bão mạnh hơn so với thực tế.
Theo nhóm nghiên cứu, phương pháp chi phí thấp này có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng dự báo bão, đặc biệt tại các nước đang phát triển. Dữ liệu được truyền về gần như tức thời qua vệ tinh, mở ra triển vọng rùa biển sẽ trở thành "trợ thủ" đắc lực trong nỗ lực bảo vệ tính mạng và sinh kế của người dân tại các khu vực nhiệt đới.












