Rủi ro lớn khi Mỹ bỏ 'công nghệ nhảy vọt' trên các siêu tàu sân bay

Trong bản ghi nhớ công bố ngày 13/8, Tổng thống Donald Trump yêu cầu Bộ Quốc phòng Mỹ xây dựng kế hoạch thay máy phóng điện từ EMALS và Thang nâng Vũ khí Tiên tiến AWE trên tàu sân bay USS Doris Miller bằng máy phóng hơi nước và thang nâng thủy lực.

Quyết định này sẽ áp dụng cho các tàu lớp Ford đóng sau đó, trong khi 3 tàu đầu tiên vẫn giữ hệ thống điện từ.

EMALS là một trong những công nghệ mới quan trọng nhất của lớp tàu sân bay Gerald R. Ford. Hệ thống sử dụng năng lượng điện và động cơ cảm ứng tuyến tính để tạo lực kéo máy bay thay vì dùng piston hơi nước như trên lớp Nimitz.

Thiết kế này cho phép điều chỉnh lực phóng chính xác hơn và rút ngắn chu kỳ tái nạp giữa các lần phóng.

Ưu điểm của EMALS cũng nằm ở khả năng giảm tải cơ học lên máy bay và hỗ trợ nhiều loại phương tiện có khối lượng khác nhau.

Hệ thống được thiết kế để nâng tần suất hoạt động, đồng thời giảm yêu cầu nhân lực vận hành. General Atomics cho biết EMALS có chu kỳ tái nạp dưới 1 phút và được thiết kế để hỗ trợ nhịp độ cất cánh cao.

Tuy nhiên, EMALS và AWE từng gặp nhiều vấn đề trong quá trình phát triển và vận hành.

Báo cáo của Văn phòng Giám đốc Thử nghiệm và Đánh giá thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ từng ghi nhận những hạn chế về độ tin cậy, bảo trì và tiến độ của các hệ thống mới trên USS Gerald R. Ford. AWE cũng từng chậm tiến độ trong quá trình thử nghiệm và chứng nhận.

Đây chính là cơ sở cho những chỉ trích lâu năm của ông Trump. Nhưng thay đổi hệ thống trên USS Doris Miller không đơn giản là tháo một máy phóng điện rồi lắp máy phóng hơi nước.

Thiết kế của tàu lớp Ford được xây dựng xoay quanh kiến trúc điện và các hệ thống phụ trợ mới.

Việc quay lại công nghệ hơi nước vì thế có thể kéo theo nhiều thay đổi về kết cấu và tích hợp. Các chuyên gia được War Zone dẫn lời cảnh báo điều này có thể tạo thêm rủi ro về chi phí và tiến độ.

Rủi ro càng đáng chú ý vì USS Doris Miller vốn đã chậm tiến độ. Hải quân Mỹ từng dự kiến bàn giao tàu vào tháng 2/2032, nhưng kế hoạch ngân sách năm tài khóa 2027 đã lùi mốc này sang tháng 2/2034. Thời gian từ khi khởi đóng đến khi bàn giao dự kiến lên tới 15 năm.

General Atomics, nhà sản xuất EMALS, cũng cảnh báo việc thay đổi vào thời điểm hiện tại sẽ tạo rủi ro đáng kể.

Công ty cho biết quá trình sản xuất hệ thống dành cho USS Doris Miller đã được triển khai, trong khi hợp đồng của Hải quân Mỹ với General Atomics có giá trị 1,204 tỷ USD cho EMALS và các hệ thống liên quan.

Vấn đề nằm ở thời điểm thay đổi. Nếu Mỹ quyết định quay lại máy phóng hơi nước ngay từ giai đoạn thiết kế ban đầu của một lớp tàu mới, đây có thể là lựa chọn công nghệ.

Nhưng với USS Doris Miller, một con tàu đã được thiết kế và đang trong quá trình chế tạo, việc thay đổi hệ thống cốt lõi có thể tạo thêm một vòng điều chỉnh mới.

Trong khi đó, Hải quân Mỹ vẫn phải duy trì các tàu sân bay lớp Nimitz hiện có cho đến khi lớp Ford tiếp nhận đủ vai trò.

Vì vậy, bất kỳ sự chậm trễ nào của các tàu mới đều có thể tác động tới kế hoạch thay thế đội tàu cũ.

Quyết định của ông Trump vì thế không chỉ là câu chuyện giữa máy phóng điện từ và máy phóng hơi nước.

Nó đặt ra bài toán lớn hơn về độ tin cậy công nghệ, chi phí tích hợp và tốc độ đưa tàu sân bay mới vào biên chế. Trong một hạm đội đang chịu sức ép về tiến độ đóng tàu, mỗi thay đổi lớn đều có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền.