Rút gọn quy trình trở thành luật sư chỉ còn 2 bước

Sáng 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Luật sư (sửa đổi).

Tại phiên họp, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về Luật Luật sư (sửa đổi). Về bố cục, dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) gồm 06 chương, 36 điều (giảm 56 điều so với Luật Luật sư hiện hành), với nội dung cơ bản:

Dự thảo Luật bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, có đạo đức tốt và liêm chính; bắt buộc bồi dưỡng hằng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn; đồng thời cho phép giảng viên trong lĩnh vực pháp luật tại cơ sở đào tạo đại học chuyên ngành về pháp luật hoặc cơ sở đào tạo các chức danh tư pháp trở thành luật sư.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Quốc hội media.

Dự thảo Luật rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước. Hội đồng tuyển chọn luật sư liên ngành, độc lập do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định thành lập với sự tham gia của Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam làm Phó Chủ tịch thường trực; đại diện Tòa án nhân dân tối cao, cơ sở đào tạo, chuyên gia và luật sư làm ủy viên. Hội đồng thực hiện việc đánh giá người đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện để được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Dự thảo luật cho phép luật sư tập sự thực hiện một số hoạt động theo sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý; Đồng thời, bổ sung hành vi bị nghiêm cấm, tăng trách nhiệm xã hội và minh bạch quyền, nghĩa vụ của luật sư với khách hàng; và quy định rõ các trường hợp thu hồi Chứng chỉ, Giấy đăng ký hoạt động.

Về phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật bổ sung khái niệm dịch vụ pháp lý; cấm mạo danh luật sư, quảng cáo trái phép, thu thù lao bất hợp pháp, trừ trường hợp thực hiện dịch vụ về chuyên môn. Cho phép luật sư ký hợp đồng với cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, thẩm định dự án trọng điểm, làm hòa giải viên, trọng tài viên, quản tài viên.

Quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước và cơ quan tố tụng trong bảo đảm quyền hành nghề; trách nhiệm của Nhà nước trong phát triển luật sư hội nhập, hỗ trợ luật sư vùng khó khăn và thu hút luật sư kiều bào hành nghề ở Việt Nam. Nghiêm cấm các hành vi cản trở, đe dọa, can thiệp trái pháp luật;

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định cho phép công ty luật TNHH hai thành viên trở lên có thành viên góp vốn, có nhiều người đại diện, được lập công ty con, được tự chủ quản trị, được ký hợp đồng điện tử hoặc bằng lời nói trong trường hợp cấp bách; Tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài muốn thành lập và hoạt động tại Việt Nam phải được thành lập hợp pháp ở nước ngoài, có ít nhất 01 luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam. Ý kiến tư vấn pháp luật Việt Nam bắt buộc có chữ ký của luật sư Việt Nam.

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Luật sư (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư với các lý do được nêu trong Tờ trình của Chính phủ và thấy rằng dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Trình tự, thủ tục xây dựng các dự án Luật đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hồ sơ dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: Quốc hội media.

Về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư (Điều 7), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc bổ sung tiêu chuẩn đối với luật sư nhằm tiếp tục nâng cao hơn nữa chất lượng của đội ngũ luật sư. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ hơn tiêu chuẩn của luật sư là “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”.

Theo quy định của Luật Luật sư hiện hành, người muốn trở thành luật sư phải đáp ứng tiêu chuẩn là “có bằng cử nhân luật”. Dự thảo Luật quy định theo hướng cho phép người có bằng thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật mà không có bằng cử nhân luật có thể trở thành luật sư. Do đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục đánh giá kỹ tác động của việc sửa đổi tiêu chuẩn này để có phương án phù hợp.

Thẩm tra quy định về tập sự hành nghề luật sư (Điều 9), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, quy định luật sư tập sự được “thực hiện các hoạt động khác theo quy định của pháp luật về tố tụng” là không khả thi trên thực tế, bởi hiện nay, các luật về tố tụng chỉ quy định chức danh là “luật sư” tham gia các hoạt động tố tụng, mà chưa quy định luật sư tập sự tham gia một số hoạt động tố tụng.

Về Hội đồng tuyển chọn luật sư (Điều 10), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với việc tổ chức, thành lập và chức năng của Hội đồng tuyển chọn luật sư. Tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung một số đối tượng khác tham gia vào Hội đồng tuyển chọn luật sư như đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao, đại diện Hội luật gia Việt Nam... Có ý kiến đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng kỳ thi và tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư cần có tính kế thừa công việc đang thực hiện, kế thừa vị trí, vai trò mà Liên đoàn Luật sư Việt Nam đang tham gia vào công tác này và bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng tại Kết luận số 69 của Ban Bí thư.

Một số ý kiến đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn về nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực của Hội đồng tuyển chọn luật sư; nghiên cứu, quy định một số nguyên tắc nhằm bảo đảm tính khả thi, khách quan, minh bạch của kỳ thi quốc gia về luật sư...

Đối với quy định về hình thức tổ chức hành nghề luật sư (Điều 19), Tờ trình của Chính phủ nêu: để phát triển được các tổ chức hành nghề luật sư thành các tổ chức hành nghề luật sư có quy mô lớn, chuyên nghiệp, dự thảo Luật đã bổ sung quy định cho phép công ty luật trách nhiệm hữu hạn (TNHH) hai thành viên trở lên có thể có thành viên góp vốn không phải là luật sư khi đáp ứng điều kiện về quy mô, thời gian hoạt động, tỷ lệ vốn góp theo quy định của Chính phủ. Về vấn đề này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, đây là một nội dung mới, liên quan đến tính độc lập nghề nghiệp và cơ chế quản lý đối với hành nghề luật sư. Do đó, đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng nội dung này trong dự thảo Luật hoặc nghiên cứu, xem xét ở mức độ thí điểm với phạm vi hạn chế và có cơ chế giám sát riêng biệt...