S-500: Phòng không hay phòng thủ tên lửa?

Tên gọi "S-500" dễ khiến người đọc nghĩ đây đơn giản là thế hệ tiếp theo của các hệ thống phòng không S-300 và S-400.

Nhưng Prometheus được phát triển với tham vọng rộng hơn. Nga muốn S-500 không chỉ đối phó máy bay mà còn tham gia đánh chặn tên lửa đạn đạo, tạo ra một lớp phòng thủ nằm giữa 2 lĩnh vực vốn thường được tách biệt.

Phòng không truyền thống tập trung vào các mục tiêu khí động học như máy bay, trực thăng, UAV và tên lửa hành trình.

Những mục tiêu này hoạt động chủ yếu trong khí quyển và có thể thay đổi hướng bay.

Hệ thống phòng thủ tên lửa lại phải xử lý những mục tiêu có tốc độ cao hơn nhiều, đặc biệt là tên lửa đạn đạo bay theo quỹ đạo phức tạp và có thể lao xuống mục tiêu với tốc độ rất lớn. Đây là bài toán khó hơn đáng kể.

Một hệ thống phòng không có thể phát hiện máy bay từ xa, theo dõi đường bay và phóng tên lửa đánh chặn.

Nhưng với tên lửa đạn đạo, thời gian phản ứng ngắn hơn, mục tiêu có thể ở độ cao lớn và tốc độ cao, đồng thời đầu đạn có thể tiếp cận từ hướng khác với máy bay thông thường.

S-500 được thiết kế để mở rộng khả năng xử lý những mục tiêu như vậy. Nga công bố hệ thống có thể đảm nhiệm cả nhiệm vụ phòng không và phòng thủ tên lửa, trong đó năng lực chống tên lửa đạn đạo là một trong những điểm được nhấn mạnh.

Điều này giải thích tại sao S-500 không chỉ được nhìn nhận như một "S-400 mạnh hơn". Nó cần các radar và hệ thống chỉ huy có khả năng phát hiện, theo dõi những mục tiêu ở độ cao và tốc độ lớn.

Đạn đánh chặn cũng phải đáp ứng những yêu cầu hoàn toàn khác so với tên lửa dùng để tiêu diệt máy bay.

Nếu S-400 chủ yếu tạo ra một vùng bảo vệ rộng trước các mối đe dọa đường không, S-500 được đặt ở tầng cao hơn trong mạng lưới phòng thủ.

Có thể hình dung đây là lớp bảo vệ cuối cùng trước một số mục tiêu đặc biệt nguy hiểm, trong khi những hệ thống khác đảm nhiệm các lớp thấp hơn.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa khả năng được công bố và năng lực đã được kiểm chứng.

Nga đưa ra nhiều tuyên bố về khả năng của S-500 trước các mục tiêu đạn đạo và tốc độ cao, nhưng dữ liệu độc lập về hiệu quả thực chiến của hệ thống vẫn còn hạn chế.

Vì vậy, gọi S-500 chỉ là "phòng không" sẽ không đầy đủ. Nhưng gọi nó là một hệ thống phòng thủ tên lửa hoàn toàn chuyên biệt cũng chưa chính xác.

S-500 được thiết kế như một hệ thống giao thoa giữa 2 lĩnh vực: phòng không tầm cao và phòng thủ tên lửa đạn đạo.

Đó chính là điểm khiến Prometheus trở thành một trong những dự án phòng không tham vọng nhất của Nga.