Sai lầm khi thiết kế giếng trời khiến ngôi nhà trở thành 'lò nung' ngày nắng nóng

Không ít gia chủ đầu tư giếng trời với kỳ vọng ngôi nhà sẽ thông thoáng hơn, nhưng thực tế lại phải đối mặt với tình trạng nóng bức kéo dài.

Trong bối cảnh đô thị ngày càng chật hẹp, đặc biệt với các công trình nhà phố, nhà ống, giếng trời trở thành hạng mục được nhiều gia chủ ưu tiên khi xây dựng nhà ở.

Tuy nhiên, không phải giếng trời nào cũng phát huy hiệu quả như mong đợi. Trên thực tế, nhiều công trình dù được đầu tư thiết kế giếng trời nhưng vẫn rơi vào tình trạng nóng bức, ngột ngạt trong mùa hè. Nguyên nhân không nằm ở bản thân giếng trời mà xuất phát từ những sai lầm trong quá trình thiết kế và thi công. Nếu không được tính toán hợp lý, giếng trời có thể trở thành “ống dẫn nhiệt”, khiến nhiệt lượng từ bên ngoài liên tục xâm nhập vào không gian sống.

Thiết kế giếng trời sai cách là nguyên nhân khiến điều hòa phải hoạt động liên tục vào mùa hè (Ảnh minh họa)

Thiết kế giếng trời quá lớn so với diện tích ngôi nhà

Một trong những sai lầm phổ biến là xây dựng giếng trời có kích thước quá lớn với mong muốn tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên. Tuy nhiên, vào mùa hè, lượng bức xạ mặt trời chiếu trực tiếp qua khoảng thông tầng này có thể làm nhiệt độ bên trong nhà tăng lên đáng kể.

Đối với những ngôi nhà có diện tích vừa và nhỏ, giếng trời quá rộng không chỉ khiến ánh nắng gay gắt tràn vào mà còn làm tăng hiện tượng hấp thụ nhiệt ở tường, sàn và các bề mặt nội thất. Nhiệt lượng tích tụ trong suốt cả ngày có thể kéo dài đến buổi tối, khiến không gian sống luôn trong trạng thái oi bức.

Các chuyên gia kiến trúc cho rằng kích thước giếng trời cần được tính toán dựa trên diện tích xây dựng, hướng nắng và điều kiện khí hậu của từng khu vực thay vì áp dụng một công thức chung cho mọi công trình.

Không bố trí hệ thống che nắng phù hợp

Nhiều gia chủ cho rằng giếng trời càng thông thoáng càng tốt nên bỏ qua các giải pháp che chắn phía trên. Đây là nguyên nhân khiến ánh nắng trực tiếp chiếu xuống không gian bên dưới trong nhiều giờ liên tục mỗi ngày.

Vào mùa hè, đặc biệt trong khung giờ từ 10 giờ đến 15 giờ, cường độ bức xạ mặt trời rất lớn. Nếu giếng trời không được trang bị mái kính cách nhiệt, lam chắn nắng hoặc các vật liệu giảm hấp thụ nhiệt, nhiệt độ bên trong nhà có thể tăng nhanh dù đã sử dụng quạt hoặc điều hòa.

Hiện nay, nhiều công trình lựa chọn kính Low-E, mái kính phản quang hoặc hệ lam nhôm để giảm lượng nhiệt hấp thụ mà vẫn duy trì khả năng lấy sáng tự nhiên. Đây được xem là giải pháp cân bằng giữa yếu tố thẩm mỹ và hiệu quả chống nóng.

Đặt giếng trời ở vị trí đón nắng gắt

Vị trí giếng trời đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định hiệu quả làm mát của toàn bộ công trình. Tuy nhiên, không ít ngôi nhà bố trí giếng trời tại khu vực chịu tác động trực tiếp từ nắng hướng Tây hoặc Tây Nam mà không có biện pháp xử lý nhiệt.

Đây là những hướng thường nhận lượng bức xạ mặt trời lớn vào buổi chiều. Khi ánh nắng chiếu trực tiếp xuống giếng trời trong thời gian dài, nhiệt lượng sẽ lan tỏa đến các tầng và các phòng xung quanh, khiến ngôi nhà trở nên nóng hơn so với thiết kế thông thường.

Các kiến trúc sư thường khuyến nghị cần nghiên cứu kỹ hướng nắng, hướng gió trước khi bố trí giếng trời nhằm tận dụng tối đa khả năng thông gió tự nhiên và hạn chế hấp thụ nhiệt không cần thiết.

Thiếu giải pháp thông gió đối lưu

Nhiều công trình chỉ tạo khoảng thông tầng mà không tính đến nguyên lý đối lưu gió.

Khi không có cửa lấy gió hoặc cửa thoát khí phù hợp, không khí nóng sẽ bị giữ lại bên trong giếng trời. Thay vì giúp làm mát, khu vực này lại trở thành nơi tích tụ nhiệt, khiến toàn bộ ngôi nhà nóng hơn vào những ngày nắng cao điểm.

Để khắc phục tình trạng này, các chuyên gia khuyến nghị nên kết hợp giếng trời với hệ cửa sổ, cửa thông gió hoặc ô thoáng tại các vị trí hợp lý nhằm tạo dòng lưu chuyển không khí liên tục giữa bên trong và bên ngoài công trình.

Sử dụng vật liệu hấp thụ nhiệt cao quanh giếng trời

Một yếu tố thường bị bỏ qua là vật liệu hoàn thiện khu vực giếng trời. Những bề mặt như đá màu tối, gạch ốp sẫm màu hoặc kim loại hấp thụ nhiệt mạnh có thể làm tăng nhiệt độ khu vực này đáng kể.

Khi tiếp xúc với ánh nắng trong thời gian dài, các vật liệu hấp thụ nhiệt sẽ giữ nhiệt và tỏa ngược vào không gian sống. Điều này khiến hiệu quả làm mát tự nhiên của giếng trời giảm sút rõ rệt.

Thay vào đó, các loại vật liệu có khả năng phản xạ nhiệt tốt, màu sắc sáng hoặc bề mặt chống hấp thụ nhiệt nên được ưu tiên sử dụng để hạn chế hiện tượng tích nhiệt trong mùa hè.

Lạm dụng mái kính nhưng không chú trọng khả năng cách nhiệt

Mái kính giúp giếng trời trở nên hiện đại, sang trọng và tận dụng tối đa nguồn sáng tự nhiên. Tuy nhiên, nếu lựa chọn kính thông thường thay vì kính cách nhiệt chuyên dụng, lượng nhiệt truyền vào nhà có thể tăng lên đáng kể.

Nhiều gia đình chỉ chú ý đến tính thẩm mỹ mà bỏ qua các thông số kỹ thuật liên quan đến khả năng chống tia UV, chống bức xạ nhiệt hay hiệu suất cách nhiệt của vật liệu kính. Hệ quả là ngôi nhà trở nên sáng hơn nhưng cũng nóng hơn, kéo theo chi phí sử dụng điều hòa tăng cao trong mùa hè.

Giếng trời vẫn là giải pháp kiến trúc mang lại nhiều lợi ích cho nhà ở hiện đại nếu được thiết kế đúng cách. Tuy nhiên, việc lựa chọn kích thước, vị trí, vật liệu và các giải pháp che nắng, thông gió cần được nghiên cứu kỹ lưỡng ngay từ giai đoạn thiết kế.

Giếng trời hợp lý không chỉ giúp không gian sáng sủa, thông thoáng mà còn góp phần giảm nhiệt, tiết kiệm năng lượng và nâng cao chất lượng sống trong những ngày hè oi bức.