Sân bay tỷ đô Long Thành: Những tuyến giao thông huyết mạch kết nối sân bay với các vùng kinh tế trọng điểm

Sân bay Quốc tế Long Thành được quy hoạch với quy mô khoảng 5.000 ha tại tỉnh Đồng Nai, bao gồm địa bàn các xã Bình Sơn, Suối Trầu, Cẩm Đường, Long An, Bàu Cạn và Tân Hiệp. Nhờ quỹ đất rộng và dư địa phát triển lớn, khu vực này được xem là nền tảng thuận lợi để hình thành hệ sinh thái đồng bộ gồm logistics, khu công nghiệp công nghệ cao và các đô thị vệ tinh hiện đại trong dài hạn.

Nằm ở trung tâm vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, sân bay Long Thành không chỉ đơn thuần đảm nhiệm chức năng vận chuyển hành khách mà còn đóng vai trò đầu mối logistics hàng hóa của Việt Nam và trở thành điểm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực Đông Nam Á. Với lợi thế nằm trên các đường bay kết nối trực tiếp châu Á, châu Âu và châu Úc, dự án được kỳ vọng có thể sánh vai cùng những trung tâm hàng không lớn như Singapore và Bangkok.

Xa hơn, Long Thành được kỳ vọng tạo động lực để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị kinh tế toàn cầu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Sự hiện diện của một cảng trung chuyển hàng không quy mô lớn sẽ kéo theo sự phát triển của các lĩnh vực dịch vụ chất lượng cao như tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, bảo dưỡng tàu bay, công nghiệp phụ trợ, nghiên cứu – đào tạo và du lịch quốc tế.

Ở góc độ nội địa, vị trí chiến lược này giúp Long Thành trở thành “cảng cửa ngõ” mới của quốc gia, đồng thời là một trong ba trụ cột logistics của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, bên cạnh Sân bay Tân Sơn Nhất và cụm cảng nước sâu Cảng Cái Mép - Thị Vải. Sự kết nối giữa hàng không – cảng biển – công nghiệp tạo nên lợi thế cạnh tranh nổi bật, khiến khu vực “tam giác vàng” này trở thành tâm điểm thu hút dòng vốn trong và ngoài nước.

Nguồn: VNB

Tuyến giao thông huyết mạch cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây

Sân bay Long Thành cách trung tâm TP.HCM khoảng 40 km về phía Đông. Trục kết nối chủ lực hiện nay là Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, dài khoảng 55 km.

Mới đây, Bộ Xây dựng đã yêu cầu chủ đầu tư là Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam đẩy nhanh tiến độ và bảo đảm chất lượng dự án mở rộng tuyến cao tốc này. Theo kết luận của Thứ trưởng Phạm Minh Hà, đây là tuyến huyết mạch kết nối sân bay Long Thành với TP.HCM và các tỉnh lân cận, cần hoàn thành đồng bộ để bảo đảm khai thác hiệu quả khi sân bay đi vào hoạt động.

Theo đó, việc nâng cấp nút giao An Phú và dự án mở rộng tuyến cao tốc TP.HCM- Long Thành - Dầu Giây lên 8 - 10 làn xe phía Đồng Nai được xếp vào nhóm A triển khai theo hình thức công trình khẩn cấp,

Hiện dự án mở rộng tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây lên 8 - 10 làn xe phía Đồng Nai đang đẩy nhanh tiến độ. Phía TP.HCM có phần chậm vì vướng giải phóng mặt bằng tại 2 phường Long Trường và Long Phước.

Còn tại nút giao An Phú hiện hầm chui HC1-01 băng qua nút giao Mai Chí Thọ – Đồng Văn Cống cùng nhánh cầu vượt N2 (kết nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây với đại lộ Mai Chí Thọ) đã bắt đầu phục vụ phương tiện.

Bên cạnh cao tốc hiện hữu, một hướng tiếp cận khác được quy hoạch thông qua đường 25C, Cầu Cát Lái và Vành đai 3 TP.HCM – được xem là “cửa phía Đông” của sân bay. Khi hoàn thành, cư dân khu vực Thủ Đức, Thủ Thiêm, Cát Lái có thể di chuyển thẳng đến Long Thành mà không cần dồn vào cao tốc TP.HCM – Long Thành.

Trong đó, cầu Cát Lái là hạng mục then chốt, dự kiến dài 11,6 km (cầu chính khoảng 3 km), quy mô 8 làn xe, tổng vốn đầu tư trên 20.000 tỷ đồng, mục tiêu khởi công cuối năm 2025 và hoàn thành vào năm 2028.

Song song, đường 25C dài khoảng 2,15 km từ Quốc lộ 51 đến Hương lộ 19 qua Long Thành – Nhơn Trạch cũng đang được đầu tư, bao gồm cầu Bà Ký bằng bê tông cốt thép rộng 37 m, tổng vốn khoảng 647 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh.

Trong giai đoạn chờ cầu Cát Lái xây dựng, phương án tạm thời vẫn phải dựa vào phà Cát Lái kết hợp với Vành đai 2 và các trục hướng tâm của TP.HCM để chia sẻ lưu lượng cho cao tốc TP.HCM – Long Thành. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phà Cát Lái thường xuyên quá tải vào giờ cao điểm, khó đáp ứng yêu cầu kết nối ổn định và chính xác về thời gian – yếu tố đặc biệt quan trọng đối với vận tải hàng không.

Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu

Sân bay Quốc tế Long Thành cách TP. Biên Hòa khoảng 30 km về phía Đông Nam và cách TP. Vũng Tàu (cũ) khoảng 70 km về phía Bắc. Vị trí này giúp sân bay nằm giữa trục phát triển công nghiệp – cảng biển quan trọng của khu vực Đông Nam Bộ.

Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu có tổng chiều dài hơn 53 km, tổng mức đầu tư khoảng 17.800 tỷ đồng, đi qua địa bàn Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Riêng đoạn qua Đồng Nai dài hơn 34 km, được chia thành hai dự án thành phần do Ban Quản lý dự án 85 (Bộ Xây dựng) và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai làm chủ đầu tư.

Khi tuyến cao tốc này hoàn thành và kết nối đồng bộ với Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, một hành lang giao thông hoàn chỉnh TP.HCM – Long Thành – Bà Rịa Vũng Tàu sẽ được hình thành. Đây là trục động lực giúp liên thông trực tiếp sân bay với cụm cảng nước sâu Cảng Cái Mép - Thị Vải, tạo nền tảng phát triển mô hình logistics tích hợp hàng không – cảng biển.

Đáng chú ý, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu còn giúp Long Thành tiếp cận nhanh các trung tâm công nghiệp lớn như KCN Nhơn Trạch (cách 10–12 km), KCN Lộc An – Bình Sơn và KCN Long Thành (5–15 km), cùng các khu công nghiệp mới như Phước Bình 2, Bàu Cạn – Tân Hiệp (khoảng 30–35 km).

Sự liên kết chặt chẽ giữa sân bay, cảng biển và hệ thống khu công nghiệp sẽ tạo thành chuỗi logistics khép kín, gia tăng năng lực cạnh tranh và đưa Long Thành vượt ra khỏi vai trò một sân bay đơn thuần để trở thành đầu mối trung chuyển chiến lược của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Cao tốc Dầu Giây – Phan Thiết

Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết là trục kết nối quan trọng giữa Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Từ Sân bay Quốc tế Long Thành đến TP. Phan Thiết cũ, quãng đường di chuyển khoảng 153–161 km theo tuyến cao tốc này.

Dự án có chiều dài 99 km, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 120 km/h và đã chính thức thông xe từ tháng 4/2023. Nhờ đó, thời gian di chuyển từ TP.HCM đến Phan Thiết được rút ngắn xuống còn hơn 2 giờ, thay vì 4–5 giờ như trước đây.

Tuyến cao tốc không chỉ kết nối trực tiếp với trục Long Thành – TP.HCM mà còn là một phần quan trọng của hành lang cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Khi khai thác đồng bộ, tuyến đường góp phần tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội cho khu vực, thu hút đầu tư, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch biển Nam Trung Bộ và tăng cường liên kết với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đặc biệt là sân bay Long Thành.

Cao tốc Bến Lức – Long Thành

Cao tốc Bến Lức - Long Thành được khởi công từ tháng 7/2014, đi qua Long An - TP.HCM - Đồng Nai. Tuyến có chiều dài gần 58 km, quy mô 4 làn xe cùng 2 làn dừng khẩn cấp, vận tốc thiết kế 100 km/h, với tổng mức đầu tư khoảng 31.320 tỷ đồng từ nguồn vốn vay ADB và các nhà tài trợ quốc tế.

Khi hoàn thành, tuyến cao tốc này sẽ tạo trục kết nối trực tiếp giữa Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, góp phần tăng cường giao thương liên vùng.

Đặc biệt, trong bối cảnh Sân bay Quốc tế Long Thành đi vào hoạt động, tuyến đường sẽ chia sẻ áp lực giao thông với Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, đồng thời giúp phương tiện giúp kết nối nhanh chóng từ Cần Thơ và các tỉnh miền Tây mà không cần đi xuyên qua trung tâm TP.HCM.

Sau thời gian gặp nhiều vướng mắc về thủ tục và nguồn vốn khiến tiến độ chậm trễ, dự án hiện đã đạt trên 90% khối lượng thi công. Khoảng 30 km đã được đưa vào khai thác, gồm đoạn phía Tây nối với Cao tốc TP.HCM - Trung Lương đến nút giao Nguyễn Văn Tạo và đoạn phía Đông từ nút giao Phước An đến Quốc lộ 51.

Phần còn lại dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành trong quý 3/2026, qua đó hoàn thiện trục giao thông chiến lược kết nối sân bay Long Thành với toàn vùng phía Nam.

Kết nối vùng Tây Nguyên

Sân bay Quốc tế Long Thành cách TP. Đà Lạt cũ khoảng 278 km, giữ vai trò cửa ngõ hàng không thuận lợi cho khu vực Tây Nguyên khi kết nối với Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Hiện nay, từ các tỉnh Tây Nguyên, phương tiện có thể di chuyển theo Quốc lộ 20 để xuống nút giao Dầu Giây, sau đó nhập vào Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây để đến sân bay.

Trong tương lai, trục cao tốc Dầu Giây - Liên Khương (bao gồm các đoạn Dầu Giây – Tân Phú – Bảo Lộc – Liên Khương) dài hơn 220 km sẽ mở rộng hành lang liên kết trực tiếp lên Tây Nguyên. Tuyến đường này dự kiến rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến Đà Lạt từ khoảng 6 giờ xuống còn khoảng 3 giờ, đồng thời giảm tải cho Quốc lộ 20 – vốn thường xuyên quá tải và tiềm ẩn rủi ro an toàn giao thông.

Không chỉ cải thiện khả năng tiếp cận sân bay Long Thành, tuyến cao tốc còn tạo dư địa phát triển cho các địa phương dọc hành lang như Đồng Nai, Bảo Lộc, Di Linh, Đức Trọng; thúc đẩy hình thành chuỗi đô thị vệ tinh, khu công nghiệp và trung tâm logistics mới.

Có thể nói, đây là trục hạ tầng xương sống, đóng vai trò then chốt trong việc gắn kết sân bay Long Thành với các tỉnh Tây Nguyên trong chiến lược phát triển liên vùng dài hạn.

Những tuyến đường phụ trợ song hành cùng các trục huyết mạch

Tuyến thứ tư kết nối sân bay thông qua đường tỉnh 25B đang được đầu tư mở rộng, kết hợp với QL51 và Vành đai 3. Dự án nâng cấp đường tỉnh 25B (kéo dài từ trung tâm huyện Nhơn Trạch ra quốc lộ 51) có chiều dài hơn 9,2 km với 4 làn xe chính và làn đường song hành, đi qua khu vực các huyện Long Thành, Nhơn Trạch.

Dự án có tổng mức đầu tư gần 1.500 tỷ đồng, dự kiến đưa vào khai thác trong năm 2026.

Khi hoàn thành, tuyến này sẽ giúp giảm tải đáng kể cho quốc lộ 51, đồng thời phân luồng giao thông từ TP.HCM, Nhơn Trạch và Đồng Nai đi vào sân bay Long Thành. Tuyến đường cũng thúc đẩy sự phát triển của các khu đô thị vệ tinh và khu công nghiệp phía Nam Đồng Nai, vốn đang thu hút nhiều nhà đầu tư.

Hạn chế lớn nhất của tuyến này nằm ở chỗ quốc lộ 51 thường xuyên kẹt xe, đặc biệt đoạn gần nút vào cao tốc và sân bay. Nếu quốc lộ 51 tiếp tục quá tải, dù 25B có mở rộng, tốc độ kết nối tới Long Thành vẫn bị ảnh hưởng.

Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Không chỉ giữ vai trò kết nối các tỉnh Đông Nam Bộ, sân bay Long Thành còn mở rộng liên kết với khu vực miền Trung và phía Bắc thông qua trục cao tốc Bắc – Nam, tạo hành lang giao thông xuyên suốt cả nước.

Theo đó, Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, kế hoạch khởi công vào tháng 12/2026 và hoàn thành vào năm 2035. Tuyến đường sắt tốc độ cao bắt đầu tại thành phố Hà Nội (ga Ngọc Hồi) và kết thúc tại TP.HCM (ga Thủ Thiêm), đi qua địa phận 20 tỉnh, thành phố với chiều dài tuyến khoảng 1.541 km.

Về quy mô đầu tư, dự án sẽ xây dựng mới tuyến đường sắt đôi, khổ 1.435 mm, điện khí hóa, tốc độ thiết kế 350 km/h, tải trọng 22,5 tấn/trục, vận chuyển hành khách, đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng phục vụ quốc phòng, an ninh, có thể vận tải hàng hóa khi cần thiết.

Dự án được đề xuất theo hình thức đầu tư công, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (khoảng 67,34 tỷ USD).

Khi đi vào hoạt động, hành khách có thể di chuyển từ Bắc chí Nam, sau đó nối tiếp đến Long Thành qua các hạ tầng giao thông trọng điểm.

Đường sắt đô thị Thủ Thiêm – Long Thành

Đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành được xem là mắt xích chiến lược giúp TP.HCM giảm phụ thuộc vào đường bộ khi Sân bay Quốc tế Long Thành đi vào khai thác.

Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tuyến có chiều dài khoảng 42 km (bao gồm cả đoạn vào depot), với khoảng 20 nhà ga, tổng mức đầu tư ước tính gần 3,4–3,5 tỷ USD (hơn 84.000 tỷ đồng). Tuyến được thiết kế với tốc độ tối đa 120 km/h, dự kiến rút ngắn thời gian di chuyển từ Thủ Thiêm đến Long Thành xuống còn 20–25 phút.

Hướng tuyến chủ yếu chạy dọc hành lang Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và Vành đai 3, phần lớn đi qua quỹ đất trống. Trên địa bàn Đồng Nai, tuyến dự kiến bố trí trong dải phân cách tỉnh lộ 25B, tạo thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng. Lợi thế lớn của dự án là đi song song cao tốc hiện hữu, có khả năng phục vụ hàng chục nghìn hành khách mỗi giờ, qua đó giảm áp lực đáng kể cho hệ thống đường bộ.

Tổng thể, cùng với các tuyến cao tốc và vành đai, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành sẽ góp phần hình thành mạng lưới kết nối đa tầng, đa phương thức, tạo nền tảng để Long Thành không chỉ thay thế Tân Sơn Nhất mà còn trở thành trung tâm giao thông – logistics tầm khu vực.

Tăng tốc các tuyến metro kết nối sân bay

Trong phiên họp chuyên đề ngày 6/2 vừa qua, HĐND TP.HCM đã thông qua nghị quyết để tỉnh Đồng Nai thực hiện dự án kéo dài tuyến Metro số 1.

Theo đó, dự án kéo dài Metro số 1 từ ga cuối Bến xe Suối Tiên (TP.HCM) đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế Long Thành có tổng chiều dài khoảng 41,4km, có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 60.261,8 tỷ đồng. Tỉnh Đồng Nai dự kiến thực hiện ngay trong năm 2026 và hoàn thành khai thác năm 2029.

Song song đó, Metro số 2 Bến Thành - Tham Lương đã khởi công; tuyến Bến Thành – Thủ Thiêm đang chuẩn bị triển khai.

Khi các tuyến này hoàn thành, hành khách có thể di chuyển từ khu vực sân bay Tân Sơn Nhất về trung tâm, sang ga Thủ Thiêm và tiếp tục nối tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành để đến sân bay mới một cách thuận tiện.

Theo định hướng của Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố xác định ba hành lang giao thông chính kết nối Tân Sơn Nhất và Long Thành. Trong đó, trục metro số 2 kết hợp tuyến Thủ Thiêm – Long Thành đóng vai trò xương sống. Các hành lang còn lại sẽ kết nối, trung chuyển giữa các tuyến metro khác nhằm hình thành mạng lưới đồng bộ trước năm 2030.

Trong giai đoạn đầu khai thác sân bay Long Thành, TP.HCM cũng tính toán phương án tổ chức các tuyến xe buýt trung chuyển nhằm hỗ trợ hành khách nối chuyến giữa quốc nội và quốc tế, bảo đảm tính linh hoạt trước khi mạng lưới metro và đường sắt hoàn thiện toàn bộ.

Thơ Hoàng