Sàn giao dịch các-bon chính thức vận hành, tiến thêm bước tới mục tiêu Net Zero 2050

Trước khi chính thức vận hành, thị trường các-bon trong nước đã trải qua quá trình chuẩn bị về pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế vận hành. Ngày 29/6, Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức khai trương, đánh dấu bước phát triển mới trong lộ trình xây dựng thị trường các-bon tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 theo cam kết đưa ra tại COP26.

Lễ khai trương được Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức với sự tham dự của nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương cùng đại diện nhiều cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và thành viên thị trường.

Việc đưa sàn giao dịch vào hoạt động nằm trong lộ trình triển khai Đề án thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời thực hiện các quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch các-bon trong nước.

Các lãnh đạo đã thực hiện nghi thức khai trương, chính thức bắt đầu phiên giao dịch đầu tiên của thị trường các-bon trong nước - Ảnh: VGP

Xây dựng nền tảng cho thị trường các-bon trong nước

Theo UBCKNN, dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cùng các đơn vị liên quan xây dựng hệ thống quy định pháp lý, cơ chế quản lý, đăng ký, giao dịch và thanh toán cho thị trường.

Về hạ tầng công nghệ, các bên liên quan đã tiến hành vận hành thử nghiệm trước khi chính thức khai trương. Ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX cho biết hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, VSDC, Cục Biến đổi khí hậu và BIDV đã vận hành ổn định, bảo đảm thông suốt. Song song với đó, các quy chế và quy trình nghiệp vụ cần thiết cũng đã được hoàn thiện và ban hành.

Đến nay, thị trường đã có 6 công ty chứng khoán đầu tiên đáp ứng điều kiện trở thành thành viên, cùng hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính tham gia hệ thống.

Theo ông Nguyễn Anh Phong, thời gian tới HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan nhằm bảo đảm thị trường hoạt động an toàn, hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh công tác truyền thông, khuyến khích các doanh nghiệp phát thải và các tổ chức quan tâm đến tín chỉ các-bon tham gia giao dịch.

Hình thành cơ chế định giá phát thải theo thị trường

Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, nguyên Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cùng các lãnh đạo cơ quan quản lý đã thực hiện nghi thức khai trương, chính thức đưa thị trường các-bon trong nước đi vào hoạt động.

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương đánh giá việc vận hành Sàn giao dịch các-bon là cột mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung thể chế cho phát triển kinh tế xanh, đồng thời thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng một thị trường vận hành minh bạch và hiệu quả.

Theo bà Phương, sàn giao dịch sẽ tạo lập cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon theo hướng công khai, minh bạch, qua đó hình thành cơ chế xác định giá các-bon dựa trên nguyên tắc thị trường.

Cơ chế này được kỳ vọng sẽ tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, giảm lượng phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Đối với thị trường tài chính, Chủ tịch UBCKNN cho rằng đây là một cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh tại Việt Nam, góp phần mở rộng kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, đồng thời từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về thị trường vốn và thị trường môi trường.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu triển khai, Chính phủ quyết định miễn toàn bộ phí dịch vụ giao dịch trên sàn trong thời gian thí điểm kéo dài đến hết năm 2028.

Lãnh đạo UBCKNN cũng đề nghị các đơn vị thuộc ngành chứng khoán tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để bảo đảm hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán vận hành ổn định, an toàn, đáp ứng yêu cầu về an ninh thông tin.

Bên cạnh đó, các quy trình nghiệp vụ cần tiếp tục được hoàn thiện nhằm tạo thuận lợi cho các công ty chứng khoán thành viên, doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch phát thải cũng như các tổ chức tham gia giao dịch tín chỉ các-bon.

Công tác giám sát cũng sẽ được tăng cường để kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, góp phần duy trì môi trường giao dịch công bằng, minh bạch và lành mạnh. Song song với đó, hoạt động tuyên truyền, phổ biến chính sách và cung cấp thông tin chính thống cho doanh nghiệp, thành viên thị trường được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn phát triển ban đầu.

Đại diện VNX, Chủ tịch Hội đồng thành viên Lương Hải Sinh cam kết tổ chức vận hành hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán đối với hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon theo hướng an toàn, ổn định và bảo mật, bảo đảm mọi hoạt động trên thị trường diễn ra công khai, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật.

Việc thị trường các-bon chính thức đi vào hoạt động được kỳ vọng không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm công cụ thực hiện mục tiêu giảm phát thải, mà còn tạo cơ chế gắn kết giữa trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế, qua đó thúc đẩy quá trình phát triển bền vững của Việt Nam trong những năm tới.