Sàn giao dịch carbon: 'Mảnh ghép' quan trọng để vận hành thị trường carbon

Sự ra đời của sàn giao dịch carbon trong nước là “mảnh ghép” quan trọng và là nền tảng cho vận hành và phát triển thị trường carbon ở Việt Nam - một bước tiến trong hành trình đến mục tiêu Net Zero của Việt Nam.

Ngày 19/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, đánh dấu một bước ngoặt trong việc xây dựng và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam. Nghị định này không chỉ tạo ra khung pháp lý cho các hoạt động giao dịch carbon mà còn mở ra cơ hội huy động tài chính cho các dự án chuyển đổi xanh.

Theo ông Trương Tử Long, chuyên gia chính sách phát triển bền vững tại Công ty CP Sáng tạo xanh Việt Nam (GREEN IN), Nghị định mới về sàn giao dịch carbon là "mảnh ghép" quan trọng cho việc vận hành và phát triển thị trường carbon ở Việt Nam. Ông nhấn mạnh: cùng với Nghị định, các chính sách mới như phân bổ hạn ngạch và quy định về trao đổi tín chỉ carbon quốc tế sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, kết nối thị trường trong nước với thị trường quốc tế.

Thị trường carbon không chỉ là một công cụ tài chính mà còn là một kênh huy động nguồn lực xã hội cho các dự án xanh. Ông Trần Kỳ Anh, chuyên gia về tín chỉ carbon, cho rằng thị trường này sẽ tạo ra các nguồn lực tài chính xanh, thúc đẩy doanh nghiệp xanh và hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050. Theo ông, sàn giao dịch carbon sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi xanh, phát triển nền kinh tế carbon thấp và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Sàn giao dịch carbon mang lại một sân chơi tập trung, minh bạch được Nhà nước quản lý. Nó góp phần định giá carbon chính xác hơn, phản ánh chi phí phát thải và giá trị của các hoạt động giảm phát thải. Tín hiệu giá này sẽ tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp, thúc đẩy dòng vốn chảy vào các dự án công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và các giải pháp giảm phát thải chi phí thấp.

Đây cũng là một kênh huy động nguồn lực xã hội cho chuyển đổi xanh, giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, giúp Việt Nam từng bước kết nối với thị trường carbon quốc tế.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp khi tham gia thị trường sẽ phải giới hạn tổng lượng phát thải khí nhà kính theo hạn ngạch được cấp. Đối với các doanh nghiệp đã chủ động đầu tư cho giảm phát thải khí nhà kính, đây sẽ là cơ hội để họ thu hồi vốn đầu tư, bổ sung doanh thu thông qua việc bán đi hạn ngạch không sử dụng hoặc tín chỉ carbon.

Ông Trương Tử Long phân tích rằng thị trường carbon cũng được coi là một thị trường tài chính để huy động nguồn lực tài chính cho nền kinh tế, đặc biệt là cho các dự án xanh, giảm phát thải.

Để khai thác những tiềm năng cơ hội từ thị trường và để sàn giao dịch carbon vận hành hiệu quả, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất là cần kiểm kê dữ liệu phát thải một cách đầy đủ, chính xác. Doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng hệ thống đo đạc - báo cáo - kiểm tra (MRV). Theo ông Trần Kỳ Anh, chỉ khi có dữ liệu đầy đủ, doanh nghiệp mới có thể đưa ra kế hoạch, chiến lược tham gia thị trường một cách chủ động, hiệu quả.

Thị trường carbon không chỉ là chuyện "bán CO2", mà là một cơ chế để biến thách thức biến đổi khí hậu thành cơ hội phát triển kinh tế xanh. Mỗi tấn CO2 cắt giảm là một giá trị kinh tế, một bước tiến tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược dài hạn, Việt Nam có thể tận dụng tối đa lợi ích từ thị trường carbon, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 04-2026 phát hành ngày 26/01/2026. Kính mời quý độc giả tìm đọc ở đây

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-04-2026.htm

Đỗ Phong