Sàn giao dịch nợ quốc gia: Ai sẽ được mua bán nợ xấu?

Thông tin trên được ông Trần Trung Dũng - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cho biết tại họp báo về kết quả hoạt động ngân hàng quý III-2026 do Ngân hàng Nhà nước tổ chức ngày 7-10.

Giao dịch Sàn giao dịch nợ VAMC. Ảnh chụp màn hình

Theo ông Dũng, thời gian tới VAMC sẽ chuyển trọng tâm từ xử lý từng khoản nợ sang phát triển thị trường mua bán nợ, trong đó vận hành sàn giao dịch, kết nối nhà đầu tư và các công ty dịch vụ trung gian; đồng thời phát triển các dịch vụ tư vấn, định giá, đấu giá và kiểm soát rủi ro. Sàn giao dịch được kỳ vọng giúp tăng số lượng giao dịch, nâng tỷ lệ giao dịch thành công và đưa các nguồn lực đang bị “đóng băng” trong nợ xấu, tài sản bảo đảm trở lại nền kinh tế nhanh hơn.

Theo định hướng tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27-7-2026 về cải cách tổng thể thị trường tài chính, Sàn giao dịch nợ quốc gia không chỉ là nơi đăng tải và mua bán các khoản nợ.

Mô hình được định hướng như một nền tảng kết nối nhiều chủ thể: các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, quỹ đầu tư; các tổ chức trung gian hoạt động trong lĩnh vực định giá, kiểm toán, tư vấn pháp lý - tài chính, môi giới; cùng các đơn vị khai thác và tái cấu trúc tài sản. Cơ quan quản lý và hạ tầng dữ liệu cũng là một phần của hệ sinh thái này.

Điểm khác biệt đáng chú ý là thông tin về khoản nợ và tài sản bảo đảm sẽ được hướng tới chuẩn hóa và công khai, gồm tình trạng pháp lý, dòng tiền, hiện trạng tài sản... Giao dịch và đấu giá điện tử được đặt mục tiêu minh bạch hơn, giảm sự phụ thuộc vào đàm phán song phương. Giá các khoản nợ cũng hướng tới được hình thành sát hơn với quan hệ cung - cầu trên thị trường.

Với cách tiếp cận này, nhà đầu tư không chỉ mua một khoản nợ mà còn có thể tiếp cận hệ thống thông tin và các dịch vụ hỗ trợ để đánh giá khả năng thu hồi, tài sản bảo đảm và rủi ro trước khi quyết định.

Luật Các tổ chức tín dụng hiện hành quy định tổ chức mua bán, xử lý nợ được bán nợ xấu cho pháp nhân, cá nhân. Việc mua bán nợ và tài sản bảo đảm phải được thực hiện công khai, minh bạch theo quy định pháp luật.

Trên thực tế, Sàn giao dịch nợ VAMC đã được hình thành và cung cấp thông tin về các khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm. Theo VAMC, sàn đã đăng tải thông tin gần 3.000 khoản nợ xấu với tổng giá trị khoảng 64.000 tỷ đồng và 520 tài sản bảo đảm trị giá khoảng 2.800 tỷ đồng; tổ chức, cá nhân có nhu cầu có thể tham gia thành viên sàn.

VAMC hướng tới trở thành đầu mối kiến tạo hạ tầng thị trường, kết nối nguồn cung từ các tổ chức tín dụng, công ty quản lý tài sản với nguồn cầu từ các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Các dịch vụ định giá, pháp lý, kiểm toán, môi giới và tái cấu trúc tài sản sẽ hỗ trợ quá trình giao dịch.

Việc hình thành thị trường mua bán nợ diễn ra trong bối cảnh tín dụng ngân hàng tiếp tục tăng nhanh. Đến ngày 30-9-2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ. Ngân hàng Nhà nước đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng quyết liệt xử lý nợ xấu, hạn chế tối đa nợ xấu phát sinh.