Sân khấu truyền thống chuyển mình đầy sáng tạo

Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia càng tạo động lực mới để các đơn vị nghệ thuật chuyển đổi tư duy và phương thức hoạt động theo hướng đổi mới, sáng tạo nhằm tạo ra các tác phẩm có chất lượng cao, hấp dẫn công chúng. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa chiều sâu di sản, hơi thở đời sống đương đại cùng sự hỗ trợ của công nghệ số, các nhà hát và đơn vị nghệ thuật đang từng bước lấy lại vị thế vốn có, chinh phục tình cảm của đông đảo công chúng.

Xiếc là một trong những điểm sáng thể hiện tinh thần chủ động bứt phá nhờ thay đổi tư duy hoạt đọng và ứng dựng công nghệ mới.

Nghệ thuật Xiếc ứng dụng công nghệ chinh phục khán giả trẻ

Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 chính là tấm gương phản chiếu sinh động cho sức sống mới của sân khấu Việt Nam. Sự kiện quy tụ 15 đơn vị nghệ thuật, mang tới 15 tác phẩm đặc sắc thuộc các loại hình như kịch nói, chèo, tuồng, cải lương, xiếc và kịch hát dân ca Nghệ Tĩnh… Các tác phẩm tham dự không chỉ phản ánh sinh động nhiều mặt của đời sống xã hội, tôn vinh vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam mà còn khéo léo gắn kết với những giá trị lịch sử, văn hóa ngàn năm của Thủ đô Hà Nội. Qua đó, liên hoan không chỉ nâng cao nhận thức, bồi đắp niềm tự hào dân tộc mà còn khẳng định khả năng lan tỏa mạnh mẽ của nghệ thuật sân khấu trong dòng chảy văn hóa đương đại.

Trong số các bộ môn nghệ thuật biểu diễn, xiếc là một trong những điểm sáng thể hiện tinh thần chủ động bứt phá nhờ thay đổi tư duy hoạt đọng và ứng dựng công nghệ mới.

Trong bối cảnh công nghiệp giải trí phát triển bùng nổ trên nhiều nền tảng, nghệ thuật xiếc buộc phải thích ứng để không bị bỏ lại phía sau.

Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam chia sẻ, Rạp Xiếc Trung ương (Liên đoàn Xiếc Việt Nam) từ lâu đã là địa chỉ văn hóa quen thuộc của người dân Thủ đô cũng như du khách quốc tế. Trong bối cảnh công nghiệp giải trí phát triển bùng nổ trên nhiều nền tảng, nghệ thuật xiếc buộc phải thích ứng để không bị bỏ lại phía sau. Việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược cùng cơ chế ứng dụng công nghệ số đã trở thành cú hích quan trọng giúp Liên đoàn Xiếc Việt Nam hiện thực hóa những ý tưởng nghệ thuật ấp ủ bấy lâu.

Điển hình như ở vở diễn “Sơn Tinh - Thủy Quái”, việc ứng dụng công nghệ hiện đại đã giúp không gian sân khấu phá bỏ mọi rào cản định kiến gò bó, mở ra một sân chơi sáng tạo lớn nhưng vẫn giữ nguyên bản chất đặc trưng của xiếc. Tác phẩm đã mở rộng tệp công chúng, thu hút từ các gia đình, học sinh, sinh viên cho đến du khách nước ngoài.

Khi giữ vững bản sắc kết hợp với việc học hỏi cách tiếp cận mới, sân khấu xiếc hoàn toàn có năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường giải trí hiện nay.

Tiếp nối tinh thần đó, tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, Liên đoàn Xiếc Việt Nam mang đến vở diễn “Lời của tre Việt” do chính NSƯT Tống Toàn Thắng chắp bút viết kịch bản. Tác phẩm nhân cách hóa cuộc đời cây tre, từ lúc mầm non sinh ra, trưởng thành, trải qua tình yêu, vượt qua giông bão đời người đến những âm thanh đời sống qua 3 chương biểu diễn công phu trên chất liệu đạo cụ hoàn toàn bằng tre.

Bằng việc lồng ghép ngôn ngữ xiếc hình thể giàu tính giải trí và tư duy sân khấu hiện đại, tác phẩm hướng tới mục tiêu chạm đến trái tim khán giả trẻ. Sự nỗ lực và thử nghiệm bài bản này đã chứng minh rằng, khi giữ vững bản sắc kết hợp với việc học hỏi cách tiếp cận mới, sân khấu xiếc hoàn toàn có năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường giải trí hiện nay.

Đưa hơi thở thời đại và chiều sâu nhân văn vào kịch nói

Cùng chung tinh thần đổi mới, sân khấu kịch nói Thủ đô cũng khẳng định sức hút riêng biệt thông qua việc làm mới các kịch bản và đưa vào đó những vấn đề nóng hổi của xã hội đương đại.

Sân khấu kịch nói Thủ đô cũng khẳng định sức hút riêng biệt thông qua việc làm mới các kịch bản và đưa vào đó những vấn đề nóng hổi của xã hội đương đại.

Mang tới Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 tác phẩm “Ai là cha tôi” của tác giả Triệu Huấn, đại diện Nhà hát Kịch Hà Nội, NSƯT Lê Thiện Tùng cho biết, đơn vị đã tiếp nhận kịch bản từ năm 2000. Trước tình hình khan hiếm kịch bản chất lượng, tập thể nghệ sĩ đã tìm tòi, biên tập tỉ mỉ để hơi thở của đời sống hôm nay có thể đi vào từng câu thoại, nếp nghĩ của nhân vật.

Không mang tính trình diễn thuần túy, sức hấp dẫn đặc trưng của kịch nói nằm ở tính dự báo, sự gột rửa tâm hồn và khả năng gợi mở cho khán giả suy ngẫm về chiều sâu nhân văn, hướng con người tới các giá trị chân - thiện - mỹ.

Tác phẩm “Ai là cha tôi” hội tụ đầy đủ những yếu tố đó, đồng thời quy tụ dàn diễn viên trẻ tài năng đang nhận được sự yêu mến rộng rãi trên sóng truyền hình quốc gia như Ngọc Quỳnh, Thùy Dương, Xuân Hồng, Thùy Anh, Diễm Hương, Tiến Huy... Qua từng lớp kịch, tác phẩm gửi gắm thông điệp nhân sinh sâu sắc: trong đời sống hôm nay, bất kể làm điều gì sai trái, dù trải qua bao nhiêu thời gian thì hậu quả và sự thật cuối cùng vẫn phải đưa ra ánh sáng.

Sức hấp dẫn đặc trưng của kịch nói nằm ở tính dự báo, sự gột rửa tâm hồn và khả năng gợi mở cho khán giả suy ngẫm về chiều sâu nhân văn, hướng con người tới các giá trị chân - thiện - mỹ.

Quan sát thực tế tác phẩm “Ai là cha tôi” được lựa chọn biểu diễn ngay trong đêm khai mạc liên hoan, có thể thấy rõ những góc nhìn tinh tế của người làm nghề. Kịch bản đã được tinh chỉnh khéo léo khi cài cắm các yếu tố thời sự như tội phạm công nghệ, lừa đảo xuyên quốc gia dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), một vấn đề nóng cực kỳ phức tạp hiện nay. Bên cạnh đó, các chi tiết ứng tác linh hoạt, sáng tạo đã xóa bỏ khoảng cách giữa khán giả và sàn diễn. Những nút thắt liên tục được tạo ra khiến vở kịch trở nên cuốn hút, kịch tính từ đầu đến cuối mà không gây cảm giác nhàm chán hay nặng nề.

Không chỉ dừng lại ở nghệ thuật xiếc hay kịch nói, sự chuyển mình của các loại hình cho thấy một tâm thế mới của các sân khấu truyền thống: Không chờ đợi khán giả mà chủ động tìm đường đến với khán giả. Với sự đầu tư nghiêm túc của các đơn vị nghệ thuật cùng nhiệt huyết sáng tạo của đội ngũ nghệ sĩ, Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026 đang tạo ra những dấu ấn đậm nét trong đời sống tinh thần của nhân dân. Sự thích ứng linh hoạt không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn là động lực quan trọng để xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm văn hóa, nghệ thuật sáng tạo, giàu bản sắc và có sức lan tỏa mạnh mẽ.