Sản phẩm lưu niệm và quà tặng cho khách du lịch: Thừa tiềm năng nhưng thiếu sản phẩm

Chưa có sản phẩm đặc trưng địa phương

Mùa du lịch sắp bắt đầu, nhưng các quầy hàng lưu niệm của Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng vẫn chưa “khởi động” trở lại. Theo một số người bán hàng ở đây, do nhà trưng bày hàng lưu niệm đang bị hư hỏng, thấm dột nên chưa thể bày bán hàng hóa. Hơn nữa, vì mới bước qua mùa mưa, nên hàng hóa chưa thể nhập về. Các quầy hàng ở gần đó, nếu mở thì chủ yếu cũng chỉ bày bán các loại áo quần, mũ nón… và dường như du khách cũng không mấy quan tâm. Hỏi địa điểm bán sản phẩm lưu niệm, quà tặng, những người nơi đây hướng dẫn chúng tôi sang một siêu thị gần đó.

Siêu thị Đặc sản Phong Nha, một điểm đến mới được đưa vào hoạt động từ tháng 3/2026. Ở ngay “cửa ngõ” vào động Phong Nha, siêu thị có vị trí thuận lợi để du khách đến tham quan Phong Nha-Kẻ Bàng ghé chân trải nghiệm, tìm hiểu và mua sắm. Thế nhưng các sản phẩm quà tặng, lưu niệm có nguồn gốc xuất xứ trên địa bàn tỉnh chỉ chiếm số lượng rất khiêm tốn với khoảng 20% các mặt hàng bày bán tại đây.

Quản lý Siêu thị Đặc sản Phong Nha Lê Thanh Tuấn cho biết: “Địa phương có rất nhiều sản phẩm đặc trưng, thế nhưng để xây dựng thành sản phẩm lưu niệm và quà tặng cho khách du lịch thì lại rất ít. Ví như, Quảng Trị có một số làng nghề nước mắm rất nổi tiếng song khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm không thể “xách tay” một chai nước mắm mang về. Vì vậy, để xây dựng sản phẩm quà tặng, lưu niệm cho du khách không phải là câu chuyện dễ. Không phải cứ có sản phẩm là nghiễm nhiên trở thành sản phẩm lưu niệm và quà tặng cho khách du lịch”.

Các điểm đến du lịch trên địa bàn tỉnh thiếu sản phẩm lưu niệm và quà tặng cho du khách - Ảnh: C.H

Đại diện lãnh đạo Trung tâm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng cho biết, các sản phẩm quà tặng, lưu niệm trên địa bàn tỉnh rất ít và chưa có sản phẩm thực sự mang đậm dấu ấn biểu trưng về văn hóa, lịch sử của vùng đất. Trước đây, đơn vị đã kết nối đưa nhiều sản phẩm OCOP có tiềm năng trên địa bàn tỉnh vào để giới thiệu, nhưng giá bán quá cao và chưa đủ sức hấp dẫn với du khách, nên chỉ tồn tại được một thời gian, rồi “vắng bóng”. Trung tâm luôn khuyến khích và mong muốn ngày càng nhiều sản phẩm địa phương được giới thiệu nơi đây, nhưng thực tế là rất ít sản phẩm phù hợp.

Khoai deo là một trong những sản phẩm được du khách tìm mua làm quà tặng khi đến Quảng Trị. Có mặt tại nhiều siêu thị, điểm bán hàng cho khách du lịch trên địa bàn tỉnh, sản phẩm khoai deo Linh Huệ rất được du khách ưa chuộng. Với 2 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao và 4 sao, Công ty TNHH Linh Huệ có đến 60% sản phẩm được khách du lịch tiêu thụ. Từ lâu, công ty trở thành đầu mối chế biến và bao tiêu sản phẩm cho vùng nguyên liệu khá lớn trên địa bàn tỉnh. Thế nhưng, nhiều năm qua, ước mơ xây dựng làng nghề chế biến khoai deo trở thành một điểm đến cho du khách tham quan, trải nghiệm của công ty này vẫn chưa thực hiện được.

Giám đốc công ty Trương Thị Huệ cho biết, để xây dựng làng nghề không dễ và một mình công ty không thể thực hiện được. Chỉ riêng câu chuyện làm quy hoạch vùng nguyên liệu, để người dân tập trung sản xuất chuyên canh khoai lang, các địa phương vẫn còn loay hoay, chưa thực hiện được”.

Thiếu kết nối và chiến lược phát triển

Quảng Trị có nhiều lợi thế và tiềm năng để phát triển nhiều sản phẩm quà tặng, quà lưu niệm phục vụ khách du lịch, trong đó có các làng nghề truyền thống. Đó là chưa kể đến tiềm năng và thế mạnh về các sản vật từ nông-lâm-hải sản đặc thù có chất lượng cao. Vấn đề là tại sao chưa liên kết được các làng nghề truyền thống gắn với du lịch và phát triển thành một sản phẩm du lịch, một điểm đến tham quan, trải nghiệm và mua sắm?

Các điểm đến du lịch trên địa bàn tỉnh thiếu sản phẩm lưu niệm và quà tặng cho du khách - Ảnh: C.H

Thực tế, cách làm này đã được nhiều tỉnh, thành phố thực hiện và phát huy rất tốt. Thế nhưng, trên địa bàn tỉnh vẫn chưa được khai thác. Có chăng chỉ là những mô hình tự phát, nhỏ lẻ, chưa thực sự tạo nên sức hút của một điểm đến. Chính sự rời rạc, đơn lẻ đã khiến cho du lịch của tỉnh thừa tiềm năng nhưng lại thiếu sản phẩm cần thiết phục vụ cho du khách.

Theo ông Đặng Đông Hà, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sản phẩm lưu niệm và quà tặng cho khách du lịch là yếu tố rất quan trọng đối với sự phát triển của du lịch. Bởi, đây không chỉ là biểu trưng về văn hóa, vùng đất và con người, mà còn là cơ hội quảng bá hình ảnh du lịch của địa phương, góp phần đa dạng hóa dịch vụ du lịch, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân.

Tuy nhiên, phải thẳng thắn thừa nhận là các sản phẩm ở tỉnh ta còn nhỏ lẻ, đơn điệu, chưa mang tính tượng trưng. Quảng Trị có nhiều sản phẩm OCOP có thể trở thành quà tặng, song do quy mô sản xuất còn nhỏ, chưa được quan tâm đầu tư đúng mức, nên chất lượng sản phẩm chưa cao, chưa đáp ứng được thị hiếu của khách du lịch. Đó là một trong những yếu tố quan trọng, khiến cho các sản phẩm phục vụ khách du lịch không đủ sức hấp dẫn với du khách.

Để giải quyết được vấn đề trên, theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đặng Đông Hà: Trước hết chúng ta phải trả lời được 3 câu hỏi, đó là: Phải xác định những sản phẩm nào có thể phát triển trở thành hàng lưu niệm, quà tặng? Vai trò, trách nhiệm của những đơn vị liên quan trong xây dựng kế hoạch, định hướng, hỗ trợ phát triển sản phẩm? Cách thức quảng bá hình ảnh và tiêu thụ sản phẩm như thế nào? Vì vậy, để có được những sản phẩm thực sự hấp dẫn, chất lượng cần sự phối hợp, liên kết chặt chẽ giữa người dân, doanh nghiệp, chính quyền và cơ quan quản lý. Hơn ai hết, các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền các cấp cần định hướng, tổ chức, khuyến khích, hỗ trợ thiết thực để phát triển làng nghề và nhóm sản phẩm lưu niệm, dần đưa các làng nghề trở thành điểm đến hấp dẫn kết hợp cung ứng trải nghiệm hoạt động sản xuất trực tiếp cho du khách. Bởi một sản phẩm du lịch tinh tế không chỉ góp phần tăng doanh thu cho địa phương, mà còn có thể truyền cảm hứng cho khách du lịch, lưu lại những trải nghiệm và gợi nhớ điểm đến.

Dương Công Hợp