Sáng mai, khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI: Kỳ họp của tinh thần hành động, kiến tạo và phát triển

Quốc hội xem xét, quyết định khối lượng công việc đặc biệt lớn

- Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI diễn ra ngay sau Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV, trong bối cảnh cả nước đang triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa và tầm quan trọng của kỳ họp này?

- Kỳ họp thứ Hai có ý nghĩa quan trọng trên cả phương diện thể chế và kiến tạo phát triển. Đây là kỳ họp thường lệ cuối năm đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, diễn ra trong thời điểm các chủ trương, định hướng lớn của Đảng cần nhanh chóng được thể chế hóa thành chính sách, pháp luật để đi vào cuộc sống.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Tổ trưởng Tổ đảng Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố chuẩn bị Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI

Kỳ họp diễn ra ngay sau Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV với nhiều chủ trương lớn về đổi mới phương thức lãnh đạo, công tác cán bộ, trọng dụng nhân tài và phát huy các nguồn lực cho phát triển đất nước đã được Trung ương quyết định. Đối với Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu “phải thể chế hóa nhanh, đúng, đầy đủ, khả thi chủ trương, quyết sách của Trung ương. Kỳ họp thứ Hai phải tiếp tục thể hiện rõ tinh thần Quốc hội hành động, kiến tạo và phát triển”. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt đối với Kỳ họp và cần được thể hiện bằng chất lượng của từng quyết định, sự rõ ràng về trách nhiệm tổ chức thực hiện và khả năng tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn, kiến tạo những cơ hội, động lực phát triển mới.

- Xin ông cho biết những nội dung trọng tâm trong chương trình nghị sự của Quốc hội?

- Theo chương trình dự kiến, kỳ họp có 57 nội dung, nhóm nội dung; trong đó, Quốc hội xem xét, thông qua 39 luật, 4 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến 4 dự án luật và quyết định 10 nhóm vấn đề về kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, giám sát và các vấn đề quan trọng khác. Khối lượng công việc này đòi hỏi các cơ quan phải chuẩn bị kỹ lưỡng, Quốc hội phải xem xét thận trọng để bảo đảm chất lượng và tính khả thi của các quyết định.

Đặc biệt, về lập pháp, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua rất nhiều dự án luật quan trọng như Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)... Quốc hội cũng sẽ xem xét kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công, tài chính công năm 2026; quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương và kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2027; phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025. Những quyết định này gắn trực tiếp với việc xác định mục tiêu, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm 2027 cũng như kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả giai đoạn 2026 - 2030.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Tổ trưởng Tổ đảng Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố chuẩn bị Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI

Về giám sát, Quốc hội sẽ xem xét các báo cáo về ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân; việc giải quyết kiến nghị của cử tri, tiếp công dân, xử lý đơn thư, khiếu nại, tố cáo. Kỳ họp cũng sẽ tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Trong bối cảnh chúng ta đang thực hiện nhiều chủ trương chiến lược, có tác động sâu rộng đối với bộ máy và người dân, doanh nghiệp, hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn cũng đứng trước những yêu cầu rất cao, không chỉ tập trung làm rõ trách nhiệm, giải pháp và thời hạn xử lý những vấn đề còn bất cập mà qua đó, phải thúc đẩy bộ máy thực hiện nhiệm vụ quyết liệt hơn, tạo được những chuyển biến rõ nét, có thể kiểm chứng trong thực tế.

Có thể nói, các nhóm nhiệm vụ tại Kỳ họp thứ Hai trải rộng nhiều lĩnh vực, nhưng có mối liên hệ hết sức chặt chẽ: công tác lập pháp tạo khuôn khổ pháp lý; các quyết định về kinh tế - xã hội và ngân sách xác định mục tiêu, nguồn lực; hoạt động giám sát giúp nhận diện bất cập và thúc đẩy trách nhiệm giải trình, từ ban hành chính sách đến bảo đảm điều kiện và trách nhiệm thực hiện, qua đó cũng thể hiện rõ tinh thần hành động, kiến tạo và phát triển của Quốc hội.

Sử dụng thời gian hiệu quả, không giảm yêu cầu về chất lượng

- Với khối lượng công việc lớn như vậy, công tác chuẩn bị tổ chức kỳ họp đã được thực hiện như thế nào, thưa ông?

- Công tác chuẩn bị Kỳ họp thứ Hai được triển khai từ sớm. Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và các cơ quan liên quan đã phối hợp hết sức chặt chẽ trong quá trình chuẩn bị nội dung, chương trình.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu tại họp báo về Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI

Trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội và yêu cầu cân đối thời gian, chương trình được bố trí theo hướng ưu tiên thảo luận sớm các dự án luật, dự thảo nghị quyết dự kiến thông qua, tạo điều kiện để cơ quan trình và cơ quan thẩm tra tiếp thu, giải trình, chỉnh lý trước khi Quốc hội biểu quyết. Các dự án luật trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu được bố trí vào đợt sau. Cách sắp xếp này nhằm sử dụng thời gian hiệu quả, bảo đảm điều kiện cần thiết để nâng cao chất lượng giải trình, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện các dự thảo trình Quốc hội quyết định.

Trong quá trình chuẩn bị kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu “3 kỷ luật”: kỷ luật về tiến độ, không để hồ sơ chậm; kỷ luật về chất lượng, không đưa vấn đề chưa chín, chưa rõ ra nghị trường; kỷ luật về trách nhiệm, không để việc chung mà không có người chịu trách nhiệm đến cùng. Đây cũng là yêu cầu sẽ được thực hiện xuyên suốt trong Kỳ họp thứ Hai. Theo đó, cơ quan trình phải chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng hồ sơ và phương án chính sách; cơ quan thẩm tra nêu rõ chính kiến, lập luận và phương án xử lý; đại biểu Quốc hội phải phát huy cao nhất trí tuệ, tinh thần trách nhiệm để đóng góp các ý kiến xác đáng, chất lượng; các cơ quan liên quan xác định rõ đầu mối, thời hạn và trách nhiệm đối với từng công việc, nhất là trong công tác phối hợp tiếp thu, giải trình, chỉnh lý các nội dung. Tiến độ phải được bảo đảm nhưng không được đánh đổi chất lượng; những vấn đề chưa rõ cần được xử lý thỏa đáng trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Về phía Văn phòng Quốc hội, trọng tâm là tham mưu, điều phối chương trình, tổng hợp và theo dõi tiến độ, chuẩn bị tài liệu, bảo đảm các điều kiện phục vụ kỳ họp; phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát chương trình nghị sự, cơ sở vật chất, kỹ thuật, hạ tầng số, an ninh, an toàn, y tế, lễ tân và hậu cần; kịp thời tham mưu xử lý vấn đề phát sinh, bảo đảm thời gian cần thiết để Quốc hội thảo luận, tiếp thu, chỉnh lý và biểu quyết. Đây là phần việc phục vụ trực tiếp yêu cầu tổ chức Kỳ họp khoa học, thông suốt và hiệu quả.

Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh chủ trì họp báo về Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI

Kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật phải được thực hiện nghiêm

- Với chương trình nghị sự có nhiều nội dung quan trọng, ông kỳ vọng điều gì ở Kỳ họp thứ Hai?

- Tôi tin tưởng Quốc hội sẽ hoàn thành chương trình với chất lượng cao; mỗi quyết định đều có căn cứ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và xác định rõ điều kiện thực hiện. Các luật, nghị quyết được thông qua cần giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Các quyết định về phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công là cơ sở triển khai nhiệm vụ năm 2027 và kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 - 2030, do đó, mục tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực phải được đánh giá kỹ lưỡng, bảo đảm sát, đúng tình hình và tính kỹ khâu tổ chức thực hiện.

Kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật phải được thực hiện nghiêm. Chính sách cần xuất phát từ lợi ích chung, được đánh giá đầy đủ về tác động và điều kiện thực hiện. Trong phạm vi trách nhiệm của mình, đại biểu Quốc hội và các cơ quan cần xem xét kỹ lưỡng, rà soát từng quy định, không để lợi ích cục bộ chi phối chính sách hoặc tạo ra quy định gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Đây là yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng quyết sách và hạn chế bất cập khi pháp luật đi vào cuộc sống.

Tôi cũng mong các phiên thảo luận, chất vấn và giám sát tập trung vào những vấn đề cử tri, Nhân dân quan tâm; làm rõ trách nhiệm, giải pháp và thời hạn xử lý các hạn chế, bất cập. Các bộ trưởng, trưởng ngành và cơ quan có trách nhiệm cần nghiên cứu, tiếp thu, giải trình thực chất ý kiến của đại biểu Quốc hội để tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn.

Phiên họp toàn thể của Quốc hội

Văn phòng Quốc hội sẽ nỗ lực cao nhất trong công tác tham mưu, phục vụ để Kỳ họp diễn ra khoa học, thông suốt, an toàn; cung cấp tài liệu kịp thời, điều phối chương trình chặt chẽ và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh đúng thẩm quyền.

Tôi tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị của các cơ quan và tinh thần trách nhiệm trong quá trình làm việc, Quốc hội sẽ xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng theo đúng thẩm quyền, bảo đảm chương trình được tiến hành hiệu quả, góp phần cụ thể hóa các định hướng phát triển của đất nước và đáp ứng mong đợi của cử tri, Nhân dân.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!