Sáng tạo nhỏ, ý nghĩa lớn

Những năm gần đây, phong trào sáng tạo khoa học - kỹ thuật trong học sinh (HS) trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa phát triển mạnh, lan tỏa rộng. Nhiều HS mạnh dạn nghiên cứu, chế tạo những mô hình, sản phẩm công nghệ có tính ứng dụng cao, góp phần đưa phong trào trở thành sân chơi trí tuệ bổ ích, giúp HS rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng nghiên cứu và tinh thần chủ động học hỏi.

Những mô hình có tính thực tiễn cao

Xuất phát từ thực tế nhiều vụ cháy, nổ xảy ra gây nguy hiểm cho lực lượng tham gia cứu hỏa, nhóm HS Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS huyện Khánh Vĩnh (xã Khánh Vĩnh) đã nảy sinh sáng kiến chế tạo mô hình robot thay thế con người tiếp cận đám cháy. Sau nhiều tháng tìm tòi, nghiên cứu và thử nghiệm, mô hình “Robot cứu hỏa từ xa” của các em đã được hoàn thiện. Có cùng ý tưởng, em Trần Nhã Trang - HS Trường THCS Trần Thi (phường Phan Rang) cũng cho ra đời mô hình “Xe phát hiện người trong đám cháy”. Đây là hai sáng kiến đạt giải cao tại Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Khánh Hòa lần thứ XI (tổng kết, trao giải tháng 1-2026).

Em Niê H'Thi - học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS huyện Khánh Vĩnh (xã Khánh Vĩnh) điều khiển mô hình “Robot cứu hỏa từ xa”.

Đặc điểm chung của hai sáng kiến là robot được thiết kế nhỏ gọn, di chuyển linh hoạt bằng bánh xe. Phía trên robot lắp một vòi phun nước có thể điều khiển từ xa để dập lửa. Hệ thống điều khiển được kết nối với điện thoại thông minh, giúp người vận hành điều khiển robot tiến, lùi, rẽ trái, rẽ phải và kích hoạt vòi phun nước. Ngoài ra, robot còn được gắn camera để truyền hình ảnh về điện thoại thông minh. Nhờ đó, người điều khiển có thể quan sát khu vực phía trước robot, nhất là những vị trí khó tiếp cận. Đáng chú ý, mô hình “Xe phát hiện người trong đám cháy” còn có khả năng giám sát môi trường, nhận diện, truyền vị trí các vật thể trong đám cháy ra bên ngoài.

Em Niê H'Thi - HS Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS huyện Khánh Vĩnh, thành viên sáng kiến “Robot cứu hỏa từ xa” chia sẻ: “Quá trình nhóm em chế tạo robot gặp không ít khó khăn, từ tìm kiếm linh kiện, lắp ráp mạch điện, lập trình điều khiển đến thử nghiệm, vận hành đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên. Nhiều lần robot chưa hoạt động như mong muốn, nhóm phải tháo ra kiểm tra, điều chỉnh từng bộ phận. Tuy nhiên, chính những thử thách đó đã giúp chúng em hiểu sâu hơn về công nghệ, điện tử và lập trình. Thời gian tới, nhóm sẽ tiếp tục nâng cấp sản phẩm theo hướng phù hợp địa hình đồi dốc, cầu thang; đồng thời tăng cường hệ thống điều khiển từ xa và giám sát để nâng cao khả năng ứng dụng thực tế".

Khơi dậy niềm đam mê sáng tạo

Thiết kế mô hình "Xe phát hiện người trong đám cháy" của học sinh Trần Nhã Trang (Trường THCS Trần Thi, phường Phan Rang).

Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Khánh Hòa là sân chơi trí tuệ, khơi dậy đam mê sáng tạo trong HS. Tại cuộc thi lần thứ XI có 474 sản phẩm của HS các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh tham gia, với nhiều ý tưởng mới, phát hiện các vấn đề thiết thực trong nhà trường, gia đình và xã hội. Theo cô Nguyễn Thị Kim Huyền - giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS huyện Khánh Vĩnh, việc HS nghiên cứu, sáng tạo các mô hình khoa học - kỹ thuật không chỉ giúp các em vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, mà còn khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Sản phẩm sau khi hoàn thiện được nhà trường đưa vào trưng bày trong các hoạt động trải nghiệm, thu hút sự quan tâm của giáo viên, HS. Trong đó, mô hình “Robot cứu hỏa từ xa” được đánh giá có tính thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức về phòng cháy, chữa cháy, đồng thời rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và hợp tác cho HS, đáp ứng yêu cầu trong thời đại chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Phước Bửu Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh cho rằng, các sáng kiến khoa học - kỹ thuật của HS tuy còn quy mô nhỏ nhưng đã thể hiện rõ tiềm năng của thế hệ trẻ trong lĩnh vực khoa học - công nghệ. Nếu được tiếp tục nghiên cứu, phát triển, những ý tưởng sáng tạo này có thể trở thành các giải pháp công nghệ hữu ích cho xã hội trong tương lai.

MÃ PHƯƠNG