Sáng tạo trong kỷ nguyên AI: Cảm xúc vẫn là đặc quyền của con người

AI sáng tạo, con người "thổi hồn"

Sau gần một thập kỷ làm việc trong lĩnh vực thiết kế sáng tạo, bà Nguyễn Trà Giang, Giám đốc CORE Design, chứng kiến những thay đổi rõ rệt trong quy trình làm việc kể từ khi AI xuất hiện. Công nghệ giúp tổng hợp dữ liệu, đề xuất nhiều phương án và rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện. Dù vậy, tốc độ xử lý không đồng nghĩa với việc AI luôn đưa ra đáp án phù hợp nhất.

Theo bà Nguyễn Trà Giang, AI có thể tạo ra nhiều phiên bản hình ảnh theo yêu cầu, nhưng một số kết quả vẫn chưa hợp lý hoặc chưa đáp ứng đúng tiêu chí sáng tạo. Cuối cùng, nhà thiết kế vẫn giữ vai trò đánh giá, chọn lọc và tinh chỉnh.

"AI hỗ trợ, nhưng chưa thể thay thế cảm xúc và khả năng chọn lọc của con người. Chính bàn tay người sáng tạo mới là yếu tố 'thổi hồn' cho sản phẩm cuối cùng" - bà Giang nhấn mạnh.

AI ngày càng được sử dụng phổ biến trong sáng tạo. Ảnh minh họa: Ng. Phương

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Phan Thảo Đan, đạo diễn 3D tại Psyops, chủ nhân Giải Cánh diều Vàng, chia sẻ thực tế từ sản xuất phim hoạt hình và quảng cáo. Theo đó, AI hỗ trợ nghệ sĩ giảm bớt thao tác kỹ thuật mang tính lặp đi lặp lại như tạo bối cảnh hay thử nghiệm các phương án hình ảnh.

Tuy nhiên, các chi tiết biểu cảm nhỏ vẫn là phần việc yêu cầu sự tinh tế của con người. Một ánh mắt, hay cái nhíu mày có thể tạo nên sự thay đổi trong thể hiện tâm lý nhân vật. Đó là những sắc thái mà công nghệ chưa thể tái hiện trọn vẹn.

Theo bà Đan, "AI giỏi ở phần kỹ thuật, còn cảm xúc vẫn là đặc quyền của con người. Điều nghệ sĩ cần giữ không phải là khả năng thao tác công cụ, mà là tiếng nói riêng và trải nghiệm sống".

Mở rộng biên giới sáng tạo từ dữ liệu có bản quyền

Thay vì xem AI là yếu tố cạnh tranh, nhiều chuyên gia nhìn nhận AI như một công cụ hỗ trợ để mở rộng không gian tư duy. Ông Thái Anh Toàn, Nhà sáng lập AI Worker, nền tảng AI dành cho các chuyên gia sáng tạo, cho biết đã rà soát các quy trình sáng tạo để xác định những công đoạn AI có thể tham gia hiệu quả.

Ở giai đoạn phát triển ý tưởng, AI đóng vai trò như một đối tác thảo luận, hỗ trợ phản biện và bổ sung góc nhìn. Với các doanh nghiệp nhỏ chưa có nhiều nguồn lực khảo sát thị trường, đây là một nguồn tham khảo hữu ích.

Trong khâu sản xuất, AI hỗ trợ tạo dựng hình ảnh, nhân vật và video với chi phí hợp lý hơn so với phương thức truyền thống. Theo ông Thái Anh Toàn, nhiều dự án hiện nay có thể xây dựng nhân vật AI xuất hiện với người thật trên cùng một khung hình hoặc tạo nên nhân dạng mới dựa trên dữ liệu đã được cung cấp.

AI mở rộng năng lực sáng tạo, con người quyết định giá trị, bản sắc tác phẩm. Ảnh minh họa: ChatGPT

Tuy nhiên, ông Thái Anh Toàn lưu ý, phía sau mỗi sản phẩm phải là quy trình kiểm soát chặt chẽ về bản quyền. Chẳng hạn, dữ liệu hình ảnh nhân vật xuất phát từ con người thật, có sự đồng ý và hợp đồng sử dụng hình ảnh, kể cả đối với trang phục hay các yếu tố nhận diện liên quan.

Trong kỷ nguyên AI, nguyên tắc dữ liệu đầu vào rõ ràng, kết quả đầu ra đáng tin cậy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Khi dữ liệu được xây dựng từ những nguồn có bản quyền, người sáng tạo không chỉ bảo vệ được quyền lợi của mình mà còn tạo ra nền tảng để khai thác tác phẩm một cách bền vững.

Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ cũng tạo điều kiện để các nghệ sĩ Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế thuận lợi hơn. Thay vì chỉ tham gia một khâu nhỏ trong chuỗi sản xuất, người sáng tạo có thể chủ động hoàn thiện các sản phẩm độc lập với chi phí tối ưu hơn.

Có thể thấy, sự xuất hiện của AI đã làm thay đổi công cụ sáng tạo, đồng thời định nghĩa lại thế nào là một tác phẩm có giá trị. Trong bối cảnh hình ảnh, âm thanh và ý tưởng có thể được tạo ra với tốc độ chưa từng có, giá trị ngày càng nằm ở chiều sâu của tư duy, dấu ấn cá nhân và niềm tin mà sản phẩm tạo dựng được.

Vì thế, trong kỷ nguyên AI, bài toán đặt ra là con người sử dụng công nghệ để tạo nên điều gì. Khi những chuẩn mực về sáng tạo, bản quyền và trách nhiệm cùng được thiết lập, AI có thể không chỉ mở rộng năng lực của nghệ sĩ mà còn góp phần hình thành một hệ sinh thái sáng tạo minh bạch, đa dạng và bền vững.