Sao chổi hiếm gặp C/2025 R3 xuất hiện, có thể quan sát từ Việt Nam

Sao chổi C/2025 R3 (PANSTARRS) được phát hiện lần đầu tiên vào ngày 8/9/2025. Lúc đó, nó cách Mặt trời khoảng 3,6 đơn vị thiên văn (1 AU là khoảng cách trung bình từ Trái Đất đến Mặt Trời).

Sao chổi C/2025 R3 chụp vào ngày 8/4. (Ảnh: Dimitrios Katevainis/Flickr)

Theo các quan sát, đây là một sao chổi chu kỳ dài, có khả năng bắt nguồn từ Đám mây Oort và phải mất tới 170.000 năm mới hoàn thành một vòng quay quanh Mặt trời.

Điều này đồng nghĩa với việc lần cuối cùng khối băng và đá này bay ngang qua Trái đất, nhân loại mới chỉ bắt đầu biết… mặc quần áo.

Độ sáng tăng vọt

Ban đầu, C/2025 R3 có độ sáng biểu kiến (độ sáng quan sát được) cực thấp. Tuy nhiên, khi càng tiến gần đến ngôi sao trung tâm của chúng ta, nó bắt đầu sáng lên một cách nhanh chóng.

Đến tháng 1, giới thiên văn nghiệp dư bắt đầu ghi nhận sao chổi này đang hình thành phần đầu (coma) sáng rực. Đến ngày 8/4, độ sáng của nó đã tăng lên đáng kể ở mức 6.

Chuyên gia Nick James từ Hiệp hội Thiên văn Anh cho biết, với tốc độ hiện tại, sao chổi có thể đạt độ sáng mức 3 khi ở điểm cận nhật.

Tuy nhiên, vị trí quá gần Mặt trời lúc đó sẽ khiến việc quan sát trên bầu trời tối trở nên bất khả thi. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo nên tận dụng ánh sáng chạng vạng buổi sáng để chiêm ngưỡng sớm nhất có thể.

Thời điểm quan sát

Sao chổi sẽ tiếp tục sáng lên khi tiến gần điểm cận nhật. Khi khối thiên thạch di chuyển quá gần Mặt trời, con người sẽ không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Thời điểm tốt nhất để quan sát là trong vài ngày tới, trước ngày 20/4.

Khoảng thời gian tốt nhất để tìm thấy sao chổi C/2025 R3 (Pan-STARRS) là từ 4h30 đến 5h30, tức khoảng 90 phút trước khi Mặt Trời mọc. Đây là “cửa sổ vàng” khi bầu trời vẫn đủ tối nhưng sao chổi đã nhô lên khỏi chân trời phía Đông.

Để tìm đúng vị trí của sao chổi, hãy nhìn về hướng Đông và sử dụng Great Square of Pegasus, một nhóm sao có hình tứ giác gần vuông nổi bật của chòm sao Pegasus (Phi Mã) làm mốc. Tuy nhiên, do nó nằm rất thấp gần đường chân trời, chỉ cao khoảng 5 đến 15 độ, bạn cần một vị trí quan sát thật thoáng, không bị che bởi nhà cao tầng hoặc cây cối.

Khi nhìn qua ống nhòm 10x50 - công cụ được cho là tối ưu nhất - bạn sẽ không thấy một “ngôi sao sáng rực” mà là một đốm mờ, hơi loang, giống như một đám mây nhỏ đứng yên giữa các vì sao. Đó chính là sao chổi.

Nếu muốn chụp lại khoảnh khắc hiếm hoi này, hãy chuẩn bị máy ảnh gắn tripod với ống kính tiêu cự từ 200 - 400mm, ISO trong khoảng 1600 – 6400 và phơi sáng ngắn từ 1 - 5 giây. Đừng quên chụp ở định dạng RAW vì chi tiết của sao chổi thường chỉ hiện rõ sau khi xử lý ảnh.

Quan trọng hơn hết, hãy chuẩn bị từ tối hôm trước: kiểm tra thời tiết, xác định vị trí bằng ứng dụng như Stellarium hoặc Sky Tonight, và đặt báo thức sớm - vì chỉ cần chậm vài phút, ánh sáng bình minh có thể khiến bạn bỏ lỡ hoàn toàn mục tiêu.

Đây là một trong những sao chổi chu kỳ dài hiếm gặp, có thể mất tới 170.000 năm mới quay lại. Điều đó có nghĩa là khoảnh khắc bạn nhìn thấy nó - nếu thành công - là duy nhất trong đời. Nếu có một buổi sáng trời quang trong tuần tới, hãy thử một lần bước ra ngoài trước bình minh và hướng mắt về phía Đông - biết đâu bạn sẽ bắt gặp “vị khách cổ xưa” đang lặng lẽ đi ngang qua bầu trời của chúng ta.

Người yêu thiên văn có thể quan sát sao chổi dưới dạng một quả cầu mờ qua ống nhòm. Dù vậy, kính viễn vọng sẽ là lựa chọn lý tưởng hơn để nhìn rõ cấu trúc cũng như phần đuôi tuyệt đẹp của nó.

Những người quan sát ở Nam bán cầu sẽ phải chờ thêm một thời gian, dự kiến có thể chiêm ngưỡng từ cuối tháng 4, với kỳ vọng sao chổi vẫn giữ được độ sáng ấn tượng.