Sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập ở Nghệ An: Tinh gọn để mạnh hơn

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung tâm Khuyến nông kiểm tra mô hình Trồng dứa sau chuyển giao. Ảnh: Mai Hoa

Không giảm đầu mối theo cơ học

Trung tâm Giống thủy sản được sáp nhập vào Trung tâm Khuyến nông tỉnh tại Quyết định số 1571, ngày 21/4/2026 của UBND tỉnh.

Việc sáp nhập này giảm 1 đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tinh gọn thêm 1 phòng chuyên môn sau sáp nhập và giảm một số vị trí quản lý, bộ phận gián tiếp. Quan trọng hơn, việc sáp nhập tạo ra sự cộng hưởng nguồn lực con người, cơ sở vật chất và năng lực chuyên môn giữa 2 đơn vị có nhiều chức năng tương đồng, bổ trợ cho nhau.

Đồng chí Tạ Quang Sáng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh cho biết: Sau sáp nhập đã hình thành một chuỗi hoạt động khép kín, đồng bộ từ nghiên cứu, sản xuất giống đến chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người dân trong lĩnh vực thủy sản. Trước đây, Trung tâm Giống thủy sản chủ yếu nghiên cứu, sản xuất và cung ứng giống; còn Trung tâm Khuyến nông đảm nhận chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình và tập huấn cho nông dân. Hai khâu quan trọng này tuy liên quan chặt chẽ nhưng trước đây hoạt động tương đối độc lập. Khi sáp nhập tạo ra quy trình đồng bộ theo chuỗi giá trị khép kín từ nghiên cứu, khảo nghiệm, đến chuyển giao và nhân rộng vào sản xuất, góp phần thúc đẩy phát triển thủy sản theo hướng bền vững.

Thực tiễn sau hơn 2 tháng vận hành cho thấy nhiều lợi ích đã được phát huy rõ nét. Việc hợp nhất Trung tâm Giống thủy sản - đơn vị thực hiện dịch vụ, với Trung tâm Khuyến nông có chức năng hỗ trợ quản lý nhà nước và chuyển giao kỹ thuật đã tăng cường nguồn lực cho công tác bảo tồn nguồn gen, lưu giữ giống thủy sản quý và phát triển hoạt động khuyến ngư gắn với khuyến nông. Đồng thời, hệ thống cơ sở vật chất như khu sản xuất giống, khu khảo nghiệm, ao nuôi thực nghiệm của Trung tâm Giống thủy sản được khai thác hiệu quả hơn để triển khai các đề tài khoa học, dự án của Bộ và của tỉnh, cũng như khảo nghiệm, nhân rộng các giống thủy sản có giá trị kinh tế cao trước khi chuyển giao vào sản xuất.

Các mô hình như nuôi cua lột, sản xuất giống lươn, cá ngạnh, cá chình… không còn chỉ là nơi nghiên cứu mà đã trở thành những “lớp học thực hành” ngay tại hiện trường. Người dân được trực tiếp quan sát quy trình sản xuất, thực hành trên mô hình thay vì chỉ tiếp cận qua tài liệu hay lý thuyết như trước.

Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh khảo sát mô hình nuôi tôm công nghệ cao tại xã Hải Châu. Ảnh: Mai Hoa

Hiện nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đang triển khai nhiều lớp tập huấn kỹ thuật cho nông dân. Đội ngũ cán bộ được huy động linh hoạt theo từng chuyên đề; cán bộ thủy sản không chỉ đảm nhận nội dung chuyên môn của lĩnh vực mình mà còn tham gia tổ chức lớp học, hỗ trợ các lĩnh vực chăn nuôi, trồng trọt và ngược lại. Nhờ đó, Trung tâm có thêm nguồn nhân lực để mở rộng quy mô chuyển giao khoa học kỹ thuật, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Thực tiễn tại Trung tâm Khuyến nông Nghệ An cho thấy, hiệu quả lớn nhất của sắp xếp đơn vị sự nghiệp không nằm ở con số giảm đầu mối hay giảm cấp trung gian, mà ở khả năng tạo ra một mô hình tổ chức mới có tính liên kết cao hơn, khai thác tốt hơn nguồn lực hiện có. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong quá trình sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập của Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An thời gian qua.

Cán bộ, chuyên viên Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An trong giờ làm việc. Ảnh: Mai Hoa

Sau hợp nhất hai ngành, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động rà soát, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp theo hướng tinh gọn, chuyên sâu và nâng cao hiệu quả hoạt động; từ 29 đơn vị, nay còn 24 đơn vị.

Ngoài sáp nhập Trung tâm Giống thủy sản vào Trung tâm Khuyến nông, ngành đã hợp nhất Trung tâm Giống cây trồng và Trung tâm Giống chăn nuôi thành Trung tâm Giống nông nghiệp; tổ chức lại các Ban Quản lý rừng phòng hộ theo vùng sinh thái, gồm hợp nhất Ban Quản lý rừng phòng hộ Yên Thành với Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An; hợp nhất Ban Quản lý rừng phòng hộ Anh Sơn và Ban Quản lý rừng phòng hộ Tân Kỳ thành Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Nam Nghệ An; hợp nhất Ban Quản lý rừng phòng hộ Nghi Lộc với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Đàn thành Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Nghệ An.

Đồng chí Nguyễn Quốc Sơn - Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: Quá trình sắp xếp không theo tư duy "gom đầu mối để giảm số lượng" theo cơ học mà đặt trong yêu cầu tái cơ cấu chức năng, nhiệm vụ. Những đơn vị được hợp nhất đều có sự tương đồng hoặc bổ trợ về chuyên môn nhằm hình thành các chuỗi hoạt động thống nhất, khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực và chồng chéo nhiệm vụ.

Việc hợp nhất các trung tâm giống là ví dụ điển hình cho tư duy này. Thay vì tồn tại nhiều đơn vị nhỏ theo từng lĩnh vực, mô hình mới giúp tập trung nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, khu khảo nghiệm và năng lực nghiên cứu vào một đầu mối đủ lớn để phát triển các chương trình giống có quy mô, đồng thời, nâng cao khả năng tự chủ tài chính thông qua mở rộng các hoạt động dịch vụ.

Tương tự, việc hợp nhất các ban quản lý rừng phòng hộ theo vùng sinh thái cũng giúp giảm đầu mối quản lý, đồng thời tăng quy mô quản lý rừng, sử dụng hiệu quả hơn lực lượng kiểm lâm, bảo vệ rừng và phương tiện chuyên dùng.

Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh kiểm tra việc ứng dụng chuyển đổi số của đội ngũ cán bộ, viên chức. Ảnh: Mai Hoa

Đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng hoạt động

Sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập không chỉ nhằm giảm đầu mối, tinh giản biên chế mà mục tiêu quan trọng hơn là thay đổi phương thức quản trị, nâng cao chất lượng hoạt động.

Trên cơ sở Kết luận số 210, ngày 12/11/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới và Nghị quyết số 105, ngày 8/4/2026 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210; các sở, ngành đã chủ động xây dựng phương án sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, đủ quy mô, đủ nguồn lực và đủ năng lực để thực hiện nhiệm vụ với hiệu lực, hiệu quả cao hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Lãnh đạo Sở Tư pháp lắng nghe ý kiến của người dân về chất lượng phục vụ của Phòng Công chứng số 1, thuộc sở. Ảnh: Mai Hoa

Theo đánh giá của Sở Nội vụ, phương án sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các sở, ngành đã bám sát định hướng của Nghị quyết số 105, đồng thời phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực. Một số ngành mạnh dạn xây dựng phương án tinh gọn hơn mức định hướng của Trung ương, gắn việc giảm đầu mối với đẩy mạnh tự chủ tài chính, nâng cao chất lượng hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, hướng tới xây dựng hệ thống cung ứng dịch vụ công tinh gọn, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Điển hình, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường được định hướng duy trì không quá 7 đơn vị sự nghiệp công lập. Tuy nhiên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng phương án sắp xếp chỉ còn 4 đơn vị sự nghiệp thực hiện dịch vụ sự nghiệp công, giảm 3 đơn vị; các đơn vị còn lại chuyển sang cơ chế tự chủ từ nhóm 3 và 4, sang nhóm 1 và 2 theo đúng lộ trình.

Không gian Trường THCS Thanh Liên. Ảnh: Mai Hoa

Tương tự, lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, định hướng của Trung ương là duy trì tối đa 7 đơn vị sự nghiệp công lập và phương án của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng được xây dựng theo đúng định hướng này, giảm 2 đơn vị so với hiện tại.

Hay lĩnh vực xây dựng, theo định hướng có 5 đơn vị sự nghiệp công lập, hiện đã có 4 đơn vị thực hiện tự chủ; đơn vị còn lại sẽ chuyển sang cơ chế tự chủ nhóm 2.

Đối với Sở Khoa học và Công nghệ, từ 4 đơn vị sự nghiệp công lập hiện có, ngành sẽ hợp nhất 2 đơn vị để nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tiếp tục chuyển đổi cơ chế tự chủ đối với các đơn vị còn lại theo lộ trình.

Riêng Sở Công Thương và Sở Tài chính, mỗi sở hiện có một đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách Nhà nước đảm bảo chi thường xuyên (nhóm 4), sẽ được sắp xếp, hợp nhất vào Cổng Thông tin điện tử, thuộc Văn phòng UBND tỉnh nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công. Hệ thống Y tế, Giáo dục cũng được xây dựng đề án sắp xếp thuộc ngành theo hướng tinh gọn và hoạt động hiệu quả, phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp.

Trên cơ sở phương án do các sở, ngành xây dựng, Sở Nội vụ đang tổng hợp, hoàn thiện dự thảo báo cáo về phương án tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy khối chính quyền tỉnh Nghệ An để tham mưu UBND tỉnh trình Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh xem xét, báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy cho chủ trương. Sau khi được cấp có thẩm quyền thống nhất, UBND tỉnh sẽ ban hành phương án chính thức để các cơ quan, đơn vị tiến hành sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp, hoàn thành chậm nhất trong quý III/2026.

Việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập lần này không chỉ là yêu cầu về tổ chức bộ máy mà còn là bước chuyển quan trọng trong đổi mới quản trị khu vực công. Khi các đơn vị được tổ chức theo hướng tinh gọn, nâng cao mức độ tự chủ, tập trung nguồn lực và giảm chồng chéo chức năng, hiệu quả hoạt động sẽ được cải thiện, chất lượng dịch vụ công được nâng lên.

Đây cũng là nền tảng để Nghệ An xây dựng hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.