Sắp xếp mạng lưới trường học, tạo nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục Thủ đô

Giảm đầu mối, không để xáo trộn việc dạy và học

Từ tháng 7.2026, các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đồng loạt rà soát, tổ chức lại hệ thống trường học theo hướng giảm đầu mối, tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị. Đây không đơn thuần là sự điều chỉnh về số lượng trường mà là bước tái cấu trúc mạng lưới giáo dục, hướng tới một hệ thống tinh gọn hơn nhưng phải bảo đảm chất lượng và quyền lợi của người học.

Hà Nội hiện là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thí điểm sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập trong giai đoạn từ ngày 1/7/2026 đến tháng 12/2026. Theo lộ trình, Thủ đô dự kiến giảm 1.138 đầu mối trường học, tương đương 52,9%, từ hơn 2.150 trường xuống còn 1.015 trường. Quy mô sắp xếp cho thấy đây là một trong những cuộc cải tổ lớn đối với mạng lưới giáo dục của Hà Nội, đặt ra yêu cầu rất cao về tiến độ nhưng đồng thời đòi hỏi phải bảo đảm sự ổn định trong hoạt động dạy và học.

Hà Nội xác định việc sắp xếp mạng lưới trường học là bước đi chiến lược nhằm chuyển đổi từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", lấy người học làm trung tâm và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực.

Thực hiện nhiệm vụ này, nhiều địa phương đã chủ động chuẩn bị từ sớm. Xã Thường Tín bắt đầu rà soát các nội dung liên quan từ giữa tháng 7.2026; đến tuần đầu tháng 8, nhiều xã, phường liên tục tổ chức công bố quyết định thành lập, kiện toàn tổ chức và phân công cán bộ tại các cơ sở giáo dục sau sắp xếp.

Qua thực tế triển khai, tinh thần chung là giảm mạnh số lượng đầu mối nhưng không làm gián đoạn hoạt động giáo dục. Phường Tây Hồ là một trong những địa bàn có mức độ tinh gọn đáng kể khi số trường học giảm 53,3% so với trước. Việc thu gọn mạng lưới được kỳ vọng tạo điều kiện tập trung đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực và các nguồn lực giáo dục thay vì phân tán cho nhiều đơn vị.

Tại phường Hồng Hà, từ 17 trường công lập trước đây, sau tổ chức lại hệ thống mầm non, tiểu học và THCS, địa phương còn 7 trường. Phường Hai Bà Trưng hiện có 12 cơ sở giáo dục công lập; phường Hà Đông duy trì 21 trường công lập và đã công bố mô hình tổ chức mới, đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân có thành tích nhằm tạo khí thế trước năm học mới. Các phường Kim Liên, Tương Mai đều có 11 trường; phường Từ Liêm cũng đã hoàn tất công bố phương án sắp xếp theo tiến độ.

Tuy nhiên, giảm đầu mối không thể được hiểu đơn thuần là phép tính cơ học về số lượng. Điều quan trọng hơn là sau sắp xếp, mỗi cơ sở giáo dục phải có quy mô phù hợp, đủ điều kiện tập trung nguồn lực và nâng cao chất lượng.

UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 272/KH-UBND, xác định những yêu cầu cụ thể đối với quy mô trường học sau tổ chức lại. Theo đó, trường mầm non phải có tối thiểu 30 lớp, trường tiểu học tối thiểu 40 lớp, trường THCS tối thiểu 45 lớp và trường liên cấp tối thiểu 50 lớp. Việc hợp nhất các điểm trường có quy mô nhỏ hướng tới hình thành những cơ sở giáo dục đủ lớn để tập trung đầu tư, nâng cao chất lượng cơ sở vật chất và tạo điều kiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia.

Cùng với yêu cầu về quy mô, thành phố cũng đặt ra những nguyên tắc nhằm bảo đảm quyền lợi của học sinh. Trường mầm non không sáp nhập với trường phổ thông; trường chuyên biệt không sáp nhập với trường đại trà; các trường chất lượng cao đã được công nhận tiếp tục được giữ nguyên.

Đáng chú ý, việc thay đổi tên trường hay tổ chức bộ máy không đồng nghĩa với việc học sinh phải thay đổi địa điểm học tập. Các em cơ bản vẫn học tại những cơ sở hiện hữu, qua đó hạn chế tác động đến việc đi lại và tránh tạo thêm xáo trộn cho gia đình, học sinh khi năm học mới bắt đầu. Đây là yêu cầu có ý nghĩa then chốt, bởi hiệu quả của việc sắp xếp mạng lưới giáo dục cuối cùng phải được thể hiện bằng chất lượng phục vụ người học, chứ không chỉ bằng số lượng đầu mối được cắt giảm.

Kiện toàn đội ngũ, mở dư địa cho đổi mới giáo dục

Một điểm đáng chú ý trong quá trình sắp xếp lần này là tổ chức lại mạng lưới trường học được thực hiện đồng thời với kiện toàn tổ chức Đảng và bộ máy quản lý tại các cơ sở mới. Tại các phường Từ Liêm, Hà Đông, Hai Bà Trưng, Hồng Hà, việc thành lập Đảng bộ, Chi bộ trực thuộc tại các cơ sở giáo dục được quan tâm triển khai, bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ sau sắp xếp.

Cùng với tổ chức bộ máy, công tác cán bộ được đặt trong yêu cầu lựa chọn những người có đủ năng lực quản trị các cơ sở giáo dục có quy mô lớn hơn. Việc bổ nhiệm hiệu trưởng được xem xét trên 6 tiêu chí gồm phẩm chất, năng lực, chuyên môn, kinh nghiệm quản trị, độ tuổi và triển vọng phát triển. Nguồn cán bộ chủ yếu được lựa chọn từ những hiệu trưởng, cán bộ quản lý đương nhiệm có thành tích nổi bật trong 3 năm gần nhất.

Đây là cách tiếp cận nhằm bảo đảm tính kế thừa nhưng đồng thời nâng cao yêu cầu đối với năng lực điều hành trong mô hình trường học mới.

Đối với giáo viên và nhân viên, chủ trương cơ bản là giữ ổn định lực lượng trực tiếp giảng dạy, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn. Việc sắp xếp hướng tới giảm nhân sự quản lý, tăng nguồn lực trực tiếp cho giảng dạy, qua đó góp phần giải quyết tình trạng thiếu giáo viên ở một số địa bàn.

Những trường hợp dôi dư ở vị trí hiệu trưởng, hiệu phó sẽ được bố trí công việc phù hợp hoặc trở lại thực hiện nhiệm vụ giảng dạy. Tại các xã Đan Phượng, Hồng Sơn, việc trao quyết định cán bộ được thực hiện trang trọng, tạo tâm thế mới và động lực cho đội ngũ quản lý khi đảm nhận nhiệm vụ tại các đơn vị sau tổ chức lại.

Nếu chỉ dừng ở việc giảm số lượng trường, quá trình sắp xếp sẽ chưa thể tạo ra giá trị lâu dài. Chính vì vậy, Hà Nội đang gắn tinh gọn tổ chức với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ và nâng chất lượng giáo dục.

Tại xã Sơn Đồng, địa phương đã tổ chức tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục STEM cho giáo viên và học sinh ngay trong quá trình kiện toàn mạng lưới. Đây là bước đi cho thấy việc tổ chức lại trường học đang được đặt trong một yêu cầu rộng hơn: tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục chuyển sang phương thức quản trị và giảng dạy hiện đại.

Cùng với đó, HNUE ESL Ecosystem, hệ sinh thái trường học sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, được ra mắt ngày 11.8, mở thêm khả năng tích hợp những mô hình giáo dục mới vào mạng lưới trường học đang được tái cấu trúc.

Trong khi thực hiện tinh gọn, Hà Nội cũng đồng thời bổ sung năng lực cho hệ thống giáo dục phổ thông. Thành phố đã hoàn thành thêm một trường THPT mới và thành lập Trường THPT Đặng Trần Đức với 540 chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập, góp phần tăng khả năng đáp ứng nhu cầu học tập ở bậc THPT.

Điều này cho thấy bài toán tổ chức lại mạng lưới được Hà Nội tiếp cận theo hướng linh hoạt: nơi có thể tập trung thì mạnh dạn tinh gọn để nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực; nơi còn thiếu năng lực đáp ứng thì tiếp tục bổ sung cơ sở giáo dục.

Từ tháng 7 đến ngày 11.8.2026, những kết quả bước đầu tại Tây Hồ, Hồng Hà, Hà Đông, Từ Liêm, Hai Bà Trưng, Kim Liên, Tương Mai, Đan Phượng, Hồng Sơn, Thường Tín, Sơn Đồng... đang cho thấy sự quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Không chỉ giảm đáng kể số lượng đầu mối, các địa phương còn đồng thời kiện toàn tổ chức Đảng, sắp xếp đội ngũ quản lý, giữ ổn định giáo viên và nhân viên trực tiếp giảng dạy.

Theo tinh thần Nghị quyết số 216/NQ-CP ngày 6/8/2026 của Chính phủ, các địa phương phải khẩn trương hoàn thành việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trước ngày 30.8.2026. Với Hà Nội, yêu cầu này không chỉ là hoàn thành một nhiệm vụ về tổ chức bộ máy mà còn là phép thử đối với chất lượng quản trị giáo dục trong mô hình mới. Tinh gọn chỉ thực sự có ý nghĩa khi nguồn lực được tập trung hơn, bộ máy vận hành hiệu quả hơn, đội ngũ được bố trí phù hợp và học sinh không bị ảnh hưởng bởi quá trình sắp xếp.

Từ nền tảng đó, mạng lưới giáo dục Thủ đô có thêm điều kiện bước vào năm học 2026-2027 với cấu trúc hợp lý hơn, năng lực quản trị được củng cố và dư địa lớn hơn cho đổi mới, hướng tới xây dựng một nền giáo dục hiện đại, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới.