Sạt lở bờ sông Pô Kô uy hiếp khu dân cư và trường học ở Đắk Pék, tỉnh Quảng Ngãi
Những đợt mưa lũ liên tiếp cuối năm 2025 khiến bờ sông Pô Kô, đoạn qua xã Đắk Pék, tỉnh Quảng Ngãi (huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum cũ) sạt lở nghiêm trọng. Nhiều điểm sạt lở tạo thành 'hàm ếch', ăn sâu vào khu dân cư. Hơn 40 hộ dân và trường Tiểu học Kim Đồng gần đó đứng trước nguy cơ mất an toàn.
Đã hơn 2 tháng sau mưa lũ, dọc bờ Tây sông Pô Kô, đoạn chảy qua trung tâm xã Đắk Pék, các vết sạt lở vẫn còn hằn rõ. Đất đá bị khoét sâu, bờ sông loang lổ những mảng sụt trượt kéo dài.
Khu vực sông Pô Kô qua trung tâm xã Đăk Pék.
Xã Đắk Pék, tỉnh Quảng Ngãi nằm ở địa hình ngắn, dốc, thường xuyên chịu tác động của mưa lũ. Đợt mưa lớn kéo dài cuối tháng 10/2025, lưu lượng nước từ thượng nguồn đổ về sông Pô Kô tăng đột ngột. Dòng chảy mạnh đã cuốn trôi nhiều diện tích hoa màu, cây ăn trái, vật nuôi của người dân, làm hỏng một số công trình bảo vệ bờ.
Tình trạng sạt lở nghiêm trọng tập trung tại khu vực trung tâm xã Đắk Pék, nơi có hơn 40 hộ dân sinh sống dọc bờ sông. Không chỉ nhà cửa, đất đai, cây cối bị đe dọa, điểm sạt lở còn áp sát trường Tiểu học Kim Đồng khiến thầy trò nơi đây luôn trong trạng thái lo âu mỗi khi mưa kéo dài.
Một bờ kè tạm của người dân bị nước cuốn trôi.
Tại thôn 14A, xã Đắk Pék, sạt lở bờ sông Pô Kô đang diễn biến hết sức phức tạp. Nhiều hộ dân sống trong cảnh bất an. Bà Đinh Thị Hoa (62 tuổi), trú thôn 14A cho biết, căn nhà của gia đình bà nằm sát khu vực sạt lở, vết nứt đất đã lan đến sát miệng giếng nước và chỉ còn cách hiên nhà khoảng 1 mét. Mỗi khi mưa lớn, vợ chồng bà Đinh Thị Hoa phải sơ tán sang nhà hàng xóm vì lo sợ căn nhà có thể sụp xuống sông bất cứ lúc nào.
“Hiện nay bờ sông Pô Kô sạt hết rồi, sạt mất cả giếng luôn. Nếu tiếp bờ sống tiếp tục sạt lở sẽ có nguy cơ trôi nhà, không còn chỗ ở nữa. Năm vừa rồi nước đào sâu lắm, hễ mưa là coi như phải chạy đi nhờ hàng xóm. Mong Nhà nước làm kè để gia đình còn có nhà ở. Nếu không kè thì không chỉ ảnh hưởng đến nhà dân mà còn ảnh hưởng đến trường học, rồi đất đai của mấy hộ ở gần đây cũng trôi hết”, bà Đinh Thị Hoa chia sẻ.
Một bờ kè tạm của người dân bị nước cuốn trôi.
Theo người dân địa phương, hiện tượng sạt lở tại khu vực này đã xuất hiện từ năm 2009. Trong mùa mưa lũ vừa qua, mức độ sạt lở tăng mạnh. Dòng chảy sông Pô Kô ăn sâu vào đất liền, cuốn trôi nhiều diện tích ruộng vườn, hoa màu. Trước đây, khu vực ven sông từng tập trung đông dân cư, nhưng do sạt lở kéo dài, nhiều hộ buộc phải di dời đi nơi khác.
Qua khảo sát thực tế cho thấy, bờ Tây sông Pô Kô đoạn qua trung tâm xã xuất hiện nhiều điểm sạt lở ăn sâu vào bờ, có nơi tạo thành vách lở gần như thẳng đứng, kéo dài hàng km. Dòng chảy lũ xói sâu vào khu dân cư, uy hiếp trực tiếp đời sống người dân và các công trình hiện hữu.
Dọc bờ Tây sông Pô Kô, nhiều điểm sạt lở đã “hở hàm ếch”, đất đá bị khoét sâu từ chân bờ lên sát mặt đất canh tác và khu dân cư. Có đoạn, bờ sông bị khoét rỗng bên dưới, phía trên chỉ còn lại một dải đất mỏng nứt toác, chực chờ đổ sập xuống lòng sông mỗi khi nước lũ dâng cao. Một số hộ dân đã tự gia cố bờ sông bằng các kè tạm, song sau những đợt mưa lũ, các hạng mục này nhanh chóng bị hư hỏng, xói lở, không còn khả năng bảo vệ bờ sông trước dòng chảy lớn.
Trong khi đó, phía bờ Đông sông Pô Kô đã được đầu tư xây dựng nhiều đoạn kè kiên cố thì bờ Tây hầu hết vẫn chưa được đầu tư, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao mỗi khi mưa lũ xảy ra.
Trước thực trạng trên, UBND xã Đắk Pék đề xuất đầu tư dự án “Kè chống sạt lở bờ Tây sông Pô Kô đoạn từ trường Tiểu học Kim Đồng đến cầu treo qua trường Nội trú xã Đắk Pék” với tổng chiều dài khoảng 1.400 m, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 60 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Theo UBND xã Đắk Pék, việc đầu tư xây dựng tuyến kè là hết sức cần thiết và cấp bách nhằm ngăn chặn sạt lở tiếp tục ăn sâu vào đất liền, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, bảo đảm an toàn cho trường Tiểu học Kim Đồng; đồng thời tạo hành lang giao thông ven sông phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn trong mùa mưa lũ.
Nhà ở của người dân đã sát bờ sông.
Ngay trong thời điểm xảy ra bão lũ, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức khảo sát, đánh giá mức độ thiệt hại và bố trí một số nguồn vốn để khắc phục. Đến nay, địa phương đã triển khai 8 công trình khắc phục hậu quả bão lũ, ưu tiên các hạng mục thiết yếu như cầu treo và đường phục vụ sản xuất.
Bà Nguyễn Thị Thương, Chủ tịch UBND xã Đắk Pék, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, hạng mục bờ kè ven sông Pô Kô có khối lượng hư hỏng lớn, tổng mức đầu tư cao nên địa phương tiếp tục kiến nghị tỉnh xem xét hỗ trợ trong thời gian tới.
“Vấn đề để điều chỉnh dòng chảy, không cho lấn sang phía Tây sông Pô Kô thì chỉ có phương án nắn dòng. Trước mắt, địa phương vận động bà con chủ động kè tạm đối với những hộ ở khu vực nguy hiểm, đồng thời xây dựng phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, xác định các hộ bị ảnh hưởng nghiêm trọng để có phương án sơ tán”, bà Nguyễn Thị Thương cho biết.
Sạt bở lờ sông Pô Kô.
UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có Tờ trình gửi Bộ Tài chính đề nghị hỗ trợ kinh phí khắc phục thiệt hại do mưa, lũ và bão trên địa bàn tỉnh, trong đó kiến nghị đầu tư kinh phí cho hạng mục xây dựng kè chống sạt lở bờ sông Pô Kô, xã Đắk Pék với tổng chiều dài khoảng 1.400 m.
Ông Võ Đoàn, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức kiểm tra thực địa, xác định đây là nhiệm vụ cấp bách, cần triển khai sớm để hạn chế thiệt hại tiếp tục xảy ra:
“Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết định công bố tình huống khẩn cấp do thiên tai gây ra, đồng thời chỉ đạo địa phương triển khai các giải pháp tình thế trước mắt nhằm ổn định các điểm sạt lở, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn tuyệt đối về tính mạng, tài sản của Nhân dân và các công trình của Nhà nước”, ông Võ Đoàn cho biết.
