Sau cú gắp lịch sử, Starship phải vượt những thử thách nào?
Dù vừa ghi dấu mốc lịch sử với màn bắt giữ thành công tàu Ship bằng cánh tay cơ học, Starship vẫn còn nhiều thách thức kỹ thuật trước khi có thể đi vào vận hành hoàn chỉnh.

Starship thực hiện chuyến bay thử nghiệm thứ 15 vào ngày 13/11, với mục tiêu đưa cả hai tầng gồm tên lửa đẩy Super Heavy và tàu vũ trụ Ship trở về bệ phóng tại cơ sở Starbase của SpaceX ở Texas (Mỹ). Tại đây, hai phương tiện sẽ được tháp phóng bắt giữ bằng hệ thống cánh tay cơ học hình chiếc đũa, theo Space.
Tuy nhiên, kế hoạch chỉ thành công một phần. Tối 13/11, Super Heavy phải chuyển hướng và hạ xuống Vịnh Mexico sau khi hệ thống cảnh báo nhiên liệu xuống thấp. Trong khi đó, chiều 14/11, Ship trở về thành công và được hai cánh tay cơ học của tháp phóng giữ gọn giữa không trung. Đây là lần đầu tiên SpaceX thực hiện thành công màn bắt giữ này, sau 22,5 giờ kể từ khi tàu rời bệ phóng.

Cuộc đổ bộ lịch sử của con tàu vào ngày 14/11. Ảnh: SpaceX.
SpaceX từng ba lần bắt thành công tên lửa đẩy Super Heavy trong các chuyến bay thử nghiệm, nhưng chưa từng thực hiện được điều này với tàu vũ trụ Ship. Việc thu hồi tầng trên khó khăn và rủi ro hơn do phương tiện bay ở độ cao và tốc độ lớn hơn, khiến quá trình quay trở về phức tạp hơn đáng kể.
Trong buổi phát sóng trực tiếp màn hạ cánh ngày 14/11, ông Dan Huot, người phát ngôn SpaceX, chia sẻ: “Đây chính là đỉnh cao mà ngành hàng không vũ trụ luôn hướng tới: một con tàu xuyên qua biển lửa rồi được những cánh tay thép bắt gọn giữa không trung. Chúng ta đã bắt giữ thành công một chiếc Starship, và giờ đây mọi thứ sẽ thay đổi”.
Tham vọng tái sử dụng với tần suất 1 giờ/chuyến
Thành công này cho thấy định hướng tương lai của Starship: thu hồi cả hai tầng tên lửa sẽ trở thành quy trình tiêu chuẩn trong các chuyến bay vận hành. Theo SpaceX, phương thức này giúp phương tiện được kiểm tra, bảo dưỡng và tái sử dụng nhanh chóng.
CEO Elon Musk đặt mục tiêu thực hiện 10.000 chuyến phóng Starship mỗi năm vào năm 2030, tương đương hơn một chuyến mỗi giờ. Tham vọng này gắn với kế hoạch triển khai các mạng lưới vệ tinh quy mô lớn, gồm 100.000 vệ tinh cho hệ thống Internet Starlink V3 thế hệ mới và một triệu vệ tinh phục vụ mạng lưới trung tâm dữ liệu AI Starmind.
Tuy nhiên, thu hồi thành công tên lửa mới chỉ là bước đầu. SpaceX còn phải chứng minh khả năng kiểm tra, bảo dưỡng và đưa phương tiện trở lại bệ phóng trong thời gian ngắn.

Tàu vũ trụ Starship 42 cất cánh trong chuyến bay thử nghiệm từ khu phức hợp phóng SpaceX tại Starbase, Texas, Mỹ, ngày 13/11. Ảnh: Reuters.
Công ty đã hai lần tái sử dụng các tên lửa đẩy Super Heavy. Booster 14 lần đầu được phóng trong chuyến bay số 7 vào tháng 1/2025, sau đó tiếp tục cất cánh trong chuyến bay số 9 vào tháng 5 cùng năm. Booster 15 được sử dụng trong chuyến bay số 8 và số 11, lần lượt diễn ra vào tháng 3 và tháng 10/2025.
Dù vậy, mỗi lần tái sử dụng đều cách nhau vài tháng. SpaceX cũng chưa từng tái sử dụng Ship do trước chuyến bay số 15 công ty chưa bắt giữ thành công phương tiện này. Trước khi chuyến bay cất cánh, Musk cho biết SpaceX muốn tái sử dụng cả hai tầng của Starship. Khả năng này vẫn có thể được áp dụng với chiếc Ship vừa trở về hôm 14/11.
Trong dài hạn, công ty sẽ phải rút ngắn thời gian giữa các lần phóng, hướng tới mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn và đạt tần suất 1 giờ mỗi chuyến, nếu điều đó khả thi.
Thách thức đưa con người lên Mặt Trăng
Trong vài năm tới, phần lớn các chuyến phóng Starship nhiều khả năng phục vụ việc xây dựng hai mạng lưới vệ tinh Starlink V3 và Starmind. Tuy nhiên, tên lửa này còn được kỳ vọng đảm nhận nhiệm vụ đưa con người vào không gian sâu, đòi hỏi SpaceX phải giải quyết thêm nhiều thách thức kỹ thuật.
NASA đã lựa chọn Ship làm tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái trong chương trình Artemis, với mục tiêu xây dựng căn cứ gần cực Nam Mặt Trăng vào khoảng năm 2032. Theo kế hoạch hiện tại, Ship sẽ đưa các phi hành gia hạ cánh xuống khu vực này lần đầu tiên trong sứ mệnh Artemis IV, dự kiến triển khai vào năm 2028.


Bên ngoài bệ phóng số 2 của SpaceX thời điểm công tác chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm thứ 15 của Starship ngày 13/11. Ảnh: Reuters.
Để đáp ứng yêu cầu, SpaceX cần trang bị cho Ship khoang phi hành đoàn và hệ thống hỗ trợ sự sống. Theo NASA, công ty đang đạt được những tiến triển đáng kể. Một bản trình bày hồi tháng trước cho biết SpaceX dự kiến hoàn thành "Cabin 1" vào cuối năm nay. Đây là mô hình thử nghiệm trên mặt đất với kích thước thực tế của khoang phi hành đoàn trên Ship.
Một trở ngại lớn khác là công nghệ tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo. Trong các sứ mệnh không gian sâu, Ship sẽ phải nạp thêm nhiên liệu tại một trạm tiếp nhiên liệu do SpaceX thiết lập trên quỹ đạo Trái Đất do việc phóng tàu với các thùng nhiên liệu đầy sẽ khiến phương tiện có khối lượng quá lớn.
Trạm này sẽ được cung cấp nhiên liệu bởi các phiên bản Ship chuyên chở nhiên liệu, còn gọi là tàu tiếp nhiên liệu. Hiện chưa rõ mỗi sứ mệnh sẽ cần bao nhiêu chuyến tiếp nhiên liệu. Một số chuyên gia độc lập ước tính con số có thể lên tới 22 chuyến, trong khi Musk cho rằng khoảng 6-8 chuyến là khả thi.
Dù cần bao nhiêu chuyến, Ship vẫn phải chứng minh khả năng tiếp nhiên liệu ngoài Trái Đất, điều phương tiện này chưa từng thực hiện. Quá trình này phức tạp hơn một cuộc gặp gỡ và kết nối giữa hai tàu, bởi động cơ Ship sử dụng oxy lỏng và methane lỏng, đòi hỏi nhiên liệu phải được duy trì ở nhiệt độ cực thấp trong suốt quá trình tiếp nhiên liệu.
SpaceX nhiều khả năng sẽ sớm tiến hành thử nghiệm công nghệ này do thời gian không còn nhiều. Nếu không thể hoàn thiện Ship để phục vụ sứ mệnh Artemis IV vào năm 2028, NASA có thể lựa chọn phương án thay thế là tàu đổ bộ Blue Moon của Blue Origin, phương tiện cũng đã được cơ quan này ký hợp đồng sử dụng trong chương trình Artemis.
Khoảnh khắc tháp phóng đón tàu Starship giữa không trung Đám đông reo hò khi tàu Starship trở về Texas (Mỹ) sau chuyến bay quỹ đạo dài nhất từ trước đến nay, lần đầu được hai cánh tay cơ khí trên tháp phóng đón thành công.



