Sáu hành tinh 'diễu hành' thẳng hàng, bầu trời đêm cuối tháng Hai rực rỡ
Màn 'diễu hành' thiên văn sẽ đạt đỉnh vào ngày 28/2, khi sao Thủy, sao Kim, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương cùng thẳng hàng trên bầu trời.
Màn “diễu hành” thiên văn sẽ đạt đỉnh vào ngày 28/2, khi sao Thủy, sao Kim, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương cùng thẳng hàng trên bầu trời. Ảnh: The Times
Theo tờ Guardian (Anh), những người yêu thích thiên văn sẽ có dịp mãn nhãn vào cuối tháng Hai này khi sáu hành tinh xuất hiện gần nhau trên bầu trời đêm.
Hiện tượng này, thường được gọi là “diễu hành hành tinh” hay “các hành tinh thẳng hàng”, xảy ra khi ít nhất bốn hoặc năm hành tinh có thể được quan sát cùng lúc, theo Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA). Vào ngày 28/2, người quan sát bầu trời sẽ có cơ hội nhìn thấy sao Thủy, sao Kim, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương xếp thẳng hàng tương đối gần nhau, tạo nên một "màn trình diễn hành tinh" hiếm gặp.
Vì sao xảy ra hiện tượng “diễu hành hành tinh”?
Hiện tượng này xuất hiện do các hành tinh quay quanh Mặt Trời trên cùng một mặt phẳng tương đối phẳng, gọi là mặt phẳng hoàng đạo. Dù mỗi hành tinh di chuyển với tốc độ và khoảng cách khác nhau, vẫn có những thời điểm mà từ góc nhìn của Trái Đất, nhiều hành tinh dường như nằm trên cùng một đường thẳng.
Sự thẳng hàng này chỉ mang tính thị giác, bởi trên thực tế, các hành tinh vẫn cách nhau từ hàng triệu đến hàng tỷ kilomet.
Hiện tượng này từng xảy ra chưa?
Ngày 27/2/2025, bảy hành tinh gồm sao Thủy, sao Kim, sao Hỏa, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương từng xếp hàng trong một màn trình diễn hiếm gặp – hiện tượng mà phải đến năm 2040 mới có thể lặp lại.
Thời điểm đó, ông Greg Brown, nhà thiên văn học tại Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich, chia sẻ với PA Media: “Việc ba, bốn hay thậm chí năm hành tinh cùng lúc xuất hiện trên bầu trời không phải là hiếm và vẫn diễn ra đều đặn hằng năm. Nhưng càng nhiều hành tinh tham gia, càng cần nhiều điều kiện trùng hợp để có thể quan sát đồng thời. Vì thế, những cuộc ‘diễu hành’ đủ bảy hành tinh là khá hiếm".
Có thể nhìn thấy những hành tinh nào bằng mắt thường?
Theo NASA, các cơ hội quan sát nhiều hành tinh cùng lúc có thể kéo dài từ vài tuần đến hơn một tháng, do chuyển động của các hành tinh diễn ra chậm và dần dần. Một số nơi có thể bắt đầu quan sát từ cuối tuần này, nhưng điều khiến ngày 28/2 trở nên đặc biệt là thời điểm các hành tinh tụ lại gần nhau nhất và nhiều hành tinh có thể được nhìn thấy cùng lúc trên bầu trời buổi tối.
Bốn hành tinh - sao Thủy, sao Kim, sao Hỏa và sao Mộc - có thể quan sát bằng mắt thường. Trong khi đó, sao Thiên Vương và sao Hải Vương sẽ cần đến ống nhòm hoặc kính thiên văn do nằm ở vùng ngoài xa và lạnh của hệ Mặt Trời. Sao Thủy đôi khi khá khó quan sát vì vị trí thấp gần đường chân trời.
Thời điểm lý tưởng nhất để quan sát
Thời gian lý tưởng nhất để quan sát sự thẳng hàng này là khoảng 30 phút sau khi Mặt Trời lặn. Ứng dụng Star Walk khuyến nghị người xem nên hướng tầm mắt thấp về phía bầu trời Tây, tại những nơi có tầm nhìn thoáng và điều kiện thời tiết quang đãng.
NASA cho biết, để một hành tinh có thể được nhìn thấy bằng mắt thường mà không cần thiết bị hỗ trợ, nó nên ở cao ít nhất vài độ so với đường chân trời, và 10 độ trở lên là lý tưởng.
“Điều này rất quan trọng bởi bầu khí quyển Trái Đất gần mặt đất làm suy giảm độ sáng của các thiên thể khi chúng mọc hoặc lặn” - NASA giải thích - “Ngay cả những hành tinh sáng cũng trở nên khó hoặc không thể quan sát khi ở quá thấp, do ánh sáng của chúng bị tán xạ và hấp thụ trên đường truyền tới mắt người”.
Có thể quan sát "diễu hành hành tinh" ở đâu?
Sự thẳng hàng của các hành tinh có thể được quan sát ở khắp nơi trên thế giới. Tuy nhiên, do ngày 28/2 là mốc trung bình, người quan sát ở các khu vực khác nhau có thể thấy hiện tượng này sớm hoặc muộn hơn vài ngày.
Theo Star Walk, thời điểm quan sát tốt nhất là ngày 25/2 tại São Paulo; ngày 28/2 tại Athens, New York, Mexico City và Tokyo; ngày 1/3 tại Bắc Kinh, Berlin, London và Mumbai; và ngày 2/3 tại Reykjavik (Iceland)
