Sau khi dừng dự án nhà ở, TP.HCM đề xuất đề xuất quy hoạch khu cảng Nhà Rồng - Khánh Hội thành công viên và không gian di sản

Cụ thể, theo nội dung tờ trình mà Đảng ủy UBND TP.HCM vừa gửi Ban Thường vụ Thành ủy nhằm xin chủ trương thực hiện quy hoạch tổng thể khu vực cảng Nhà Rồng – Khánh Hội, đồng thời mở rộng Khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh (chi nhánh TP.HCM), ngày 3.3.2026, Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP.HCM đã họp và thông qua phương án tổng mặt bằng khu vực này. Phương án quy hoạch mới có quy mô khoảng 39,51 ha, bao gồm khu cảng hiện hữu và các khu vực lân cận dọc trục đường Nguyễn Tất Thành.

Khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh sẽ được mở rộng lên khoảng 11 ha. Ảnh: Nguyễn Minh Tú

Một điểm đáng chú ý là diện tích Khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh sẽ được mở rộng lên khoảng 11 ha. Việc mở rộng này nhằm tạo không gian tương xứng cho khu di tích gắn với Bến Nhà Rồng - nơi gắn liền với sự kiện lịch sử ngày 5.6.1911 khi người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành rời Sài Gòn ra đi tìm đường cứu nước.

Song song với việc mở rộng khu di tích, TP.HCM cũng đề xuất điều chỉnh hạ tầng giao thông khu vực. Theo phương án mới, đường Nguyễn Tất Thành - tuyến trục kết nối khu Nam thành phố với trung tâm - sẽ được mở rộng tối thiểu 8 làn xe. Phần mở rộng được thực hiện về phía khu vực cảng nhằm tăng năng lực lưu thông và giảm áp lực giao thông trên tuyến đường vốn thường xuyên ùn tắc này.

Phần diện tích còn lại của khu đất được quy hoạch thành công viên cây xanh đa chức năng kết hợp các tiện ích công cộng, không gian sinh hoạt cộng đồng và khu văn hóa – bảo tàng. Ngoài ra, quy hoạch cũng bố trí khu cảng hành khách và khu tái định cư nhằm phục vụ nhu cầu phát triển đô thị trong khu vực.

Một hạng mục hạ tầng quan trọng khác được đề xuất trong quy hoạch là xây dựng mới cầu Tân Thuận 1 để thay thế cây cầu hiện hữu đã xuống cấp. Công trình này được kỳ vọng góp phần cải thiện khả năng kết nối giao thông giữa phường Xóm Chiếu (quận 4 trước đây) và khu Nam TP.HCM.

Đường Nguyễn Tất Thành sẽ được mở rộng tối thiểu 8 làn xe. Ảnh: Nguyễn Minh Tú

Theo phương án được Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP.HCM thông qua, toàn bộ các hạng mục gồm mở rộng Bảo tàng Hồ Chí Minh, cải tạo khu vực cảng, mở rộng đường Nguyễn Tất Thành và xây dựng cầu Tân Thuận 1 sẽ được triển khai đồng bộ trong cùng một dự án. Thành phố dự kiến thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư, hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao).

Việc triển khai đồng bộ các hạng mục trong cùng dự án được tính toán nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện. Trong đó, giai đoạn 1 của dự án (bao gồm hạng mục mở rộng và cải tạo khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh) được đặt mục tiêu hoàn thành để khánh thành vào ngày 2.9.2026.

Theo tờ trình, khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội nằm ở vị trí trung tâm TP.HCM, tiếp giáp sông Sài Gòn và trục đường Nguyễn Tất Thành, đồng thời có tầm nhìn trực diện sang khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ngoài khu dân cư và một số công trình của Cảng Sài Gòn, khu vực này còn có nhiều công trình mang giá trị lịch sử như hệ thống nhà kho xây dựng giai đoạn 1925 – 1929, cầu tàu và tháp nước.

Những công trình này được đánh giá là các di sản đô thị cần được bảo tồn, khai thác phục vụ giáo dục truyền thống và phát triển du lịch. Vì vậy, phương án quy hoạch mới đặt trọng tâm vào việc giữ gìn các giá trị lịch sử, đồng thời hình thành không gian công cộng và công viên quy mô lớn phục vụ cộng đồng.

Theo đánh giá của thành phố, tỷ lệ đất công viên, cây xanh tại khu vực nội đô hiện vẫn thấp so với tiêu chuẩn quy hoạch, trong khi nhu cầu về không gian sinh hoạt cộng đồng và vui chơi giải trí của người dân ngày càng tăng. Việc quy hoạch lại khu cảng Nhà Rồng - Khánh Hội theo hướng ưu tiên mảng xanh và không gian công cộng vì vậy được xem là bước đi cần thiết.

Ngoài khu dân cư và một số công trình của Cảng Sài Gòn, khu vực này còn có nhiều công trình mang giá trị lịch sử như hệ thống nhà kho xây dựng giai đoạn 1925 – 1929, cầu tàu và tháp nước. Ảnh: Nguyễn Minh Tú

Trước đó, như Người Đô Thị đã đưa tin, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã thống nhất bãi bỏ chủ trương đầu tư dự án khu phức hợp nhà ở tại khu vực này. Thay vào đó, khu đất sẽ được phát triển theo hướng mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, hình thành công viên và nâng cấp hạ tầng giao thông.

Việc hủy bỏ các quyết định này được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong quá trình rà soát pháp lý và định hướng lại cách khai thác khu đất ven sông Sài Gòn có vị trí đặc biệt ở khu vực Bến Nhà Rồng-Khánh Hội.

Khu đất dự án rộng khoảng 32 ha, nằm ven sông Sài Gòn, giáp trung tâm quận 1 (trước đây) và chỉ cách phố đi bộ Nguyễn Huệ cùng bến Bạch Đằng vài trăm mét. Trong phạm vi khu vực này có Bến Nhà Rồng - nay là Bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh TP.HCM, nơi gắn với sự kiện ngày 5.6.1911 khi Nguyễn Tất Thành rời Sài Gòn ra đi tìm đường cứu nước.

Theo quy hoạch trước đây được phê duyệt cuối năm 2016, khu vực này dự kiến phát triển thành một khu phức hợp quy mô lớn với trung tâm thương mại, hơn 3.100 căn hộ cùng các công trình dịch vụ như trường học và trạm y tế. Trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2.000 được phê duyệt năm 2015, chỉ hơn 4% diện tích đất dành cho công viên công cộng, phần còn lại chủ yếu dành cho nhà ở cao tầng và hạ tầng kỹ thuật.

Tuy nhiên, định hướng phát triển khu đất này đã thay đổi trong những năm gần đây. Tại hội nghị tổng kết 50 năm nền văn học - nghệ thuật TP.HCM diễn ra ngày 18.10.2025, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết Thường trực Thành ủy đã thống nhất chủ trương dừng dự án nhà ở tại khu vực Bến Nhà Rồng.

Theo định hướng mới, khu vực này sẽ được phát triển theo hướng mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Bến Nhà Rồng. Phần diện tích còn lại của khu đất sẽ được quy hoạch thành công viên, kết hợp các công trình dịch vụ công cộng và hạ tầng giao thông.

Trọng Dân