Sau khi mất xe vẫn nhận giấy phạt nguội gửi đến nhà: Chủ xe cần làm gì?

Chủ xe bị mất xe có phải chịu phạt nguội?

Mạng xã hội những ngày gần đây lan truyền câu chuyện một người dân bất ngờ nhận được thông báo xử phạt nguội đối với chiếc xe máy đã bị mất cắp từ trước. Sự việc khiến nhiều người băn khoăn liệu chủ phương tiện có phải nộp phạt nếu xe bị người khác chiếm đoạt và sử dụng rồi vi phạm giao thông hay không; đồng thời cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình trong những trường hợp tương tự?

Trao đổi với phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống, thạc sĩ, luật sư Hoàng Thị Hương Giang (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) đã có những phân tích dưới góc độ pháp lý về vấn đề này.

Luật sư Hoàng Thị Hương Giang cho hay, theo quy định pháp luật, chủ xe không phải nộp phạt sau khi nhận được thông báo xử phạt vi phạm giao thông trong trường hợp phương tiện đã bị mất và do người khác điều khiển thực hiện hành vi vi phạm.

Ngay khi nhận được giấy báo vi phạm hoặc giấy mời làm việc, chủ xe cần chủ động mang hồ sơ chứng cứ đến phối hợp làm việc. Ảnh AI.

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020) quy định: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”. Đối chiếu với quy định này, chủ thể bị xử phạt phải là cá nhân hoặc tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính, chứ không mặc nhiên là chủ sở hữu phương tiện.

Trên thực tế, đối với các trường hợp vi phạm được phát hiện thông qua hệ thống giám sát hoặc phương tiện (thường gọi là phạt nguội), cơ quan chức năng sẽ căn cứ thông tin đăng ký xe để gửi thông báo đến chủ phương tiện nhằm xác minh người điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra vi phạm. Việc gửi thông báo chỉ là bước xác minh để làm rõ chủ thể thực hiện hành vi vi phạm.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 8 Điều 47 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, chủ phương tiện có nghĩa vụ hợp tác và giải trình với cơ quan chức năng. Nếu chủ xe hợp tác và chứng minh, giải trình được phương tiện đã bị mất trộm, bị chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép trước thời điểm xảy ra vi phạm thì sẽ không bị xử phạt. Cơ quan có thẩm quyền sẽ không ra quyết định xử phạt đối với chủ xe, đồng thời tiếp tục xác minh, xử lý người thực sự thực hiện hành vi.

"Việc chưa kịp trình báo công an ngay sau khi phát hiện mất xe không làm mất đi quyền giải trình của chủ xe, do đó không đồng nghĩa với việc chủ xe phải gánh chịu trách nhiệm nộp phạt thay cho người vi phạm. Tuy nhiên, chủ xe vẫn sẽ gặp những yếu tố bất lợi trên thực tế, khiến quá trình chứng minh và giải trình với cơ quan Cảnh sát giao thông trở nên khó khăn hơn", luật sư Hoàng Thị Hương Giang cho biết.

Làm gì để được miễn hoặc hủy quyết định xử phạt khi xe bị trộm?

Theo luật sư Hoàng Thị Hương Giang, để tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, người bị mất xe cần nhanh chóng gửi văn bản giải trình hoặc đơn đề nghị xem xét lại đến cơ quan chức năng, kèm theo chứng cứ chứng minh chiếc xe đã không còn do người đứng tên đăng ký xe điều khiển tại thời điểm xảy ra vi phạm. Các tài liệu này có thể bao gồm: hồ sơ xác nhận trình báo của cơ quan công an, dữ liệu trích xuất từ camera an ninh hoặc các chứng cứ hợp pháp khác.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ bước vào quy trình đối chiếu và xác minh. Nếu kết quả khẳng định chủ xe không phải là người điều khiển phương tiện, cơ quan chức năng sẽ đình chỉ việc xử phạt đối với chủ xe hoặc hủy bỏ quyết định xử phạt hành chính do sai đối tượng. Đồng thời, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục truy vết để xử lý đích đáng người thực sự điều khiển phương tiện gây ra vi phạm.

Thạc sĩ, luật sư Hoàng Thị Hương Giang (Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Ảnh: NVCC.

Bên cạnh đó, để đảm bảo quyền lợi của mình một cách tốt nhất, ngay khi nhận được giấy báo vi phạm hoặc giấy mời làm việc, chủ xe cần chủ động mang hồ sơ chứng cứ đến phối hợp làm việc. Việc này không chỉ giúp rút ngắn quá trình xác minh của cơ quan chức năng mà còn giúp người dân tránh được các thủ tục khiếu nại, hủy quyết định hành chính có thể xảy ra sau này.

"Việc quan trọng nhất người dân cần làm khi không may bị mất xe đó là thực hiện ngay các biện pháp để chứng minh mình không còn quyền quản lý, sử dụng phương tiện kể từ thời điểm bị mất. Đây là căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình nếu sau này chiếc xe bị sử dụng vào mục đích trái pháp luật.

Trước hết, ngay khi phát hiện xe bị mất, người dân cần trình báo ngay với cơ quan công an theo quy định tại Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Việc trình báo sớm không chỉ giúp cơ quan chức năng kịp thời truy tìm tài sản mà còn xác lập thời điểm chủ xe mất quyền quản lý phương tiện. Sau khi trình báo, chủ xe cần bảo quản cẩn thận các tài liệu như giấy tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm hay biên bản làm việc để làm bằng chứng chứng minh bản thân đã không còn quản lý, sử dụng phương tiện.

Nếu sau đó nhận được thông báo phạt nguội hoặc giấy mời làm việc, người dân cần chủ động giải trình, cung cấp hồ sơ chứng minh việc xe đã bị mất trước thời điểm xảy ra vi phạm. Căn cứ theo khoản 2 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, chủ thể bị xử phạt phải là người trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm. Do đó, với các giấy tờ chứng minh bản thân không còn quản lý tài sản tại thời điểm xảy ra sự việc, chủ xe sẽ không phải chịu trách nhiệm thay cho người đã chiếm đoạt và sử dụng trái phép phương tiện", luật sư Hoàng Thị Hương Giang hướng dẫn.

Luật sư Hoàng Thị Hương Giang nói thêm, trong trường hợp xe bị mất cắp mà không thể tìm lại được, chủ xe nên thực hiện thủ tục đề nghị cơ quan công an thu hồi chứng nhận đăng ký và biển số xe theo quy định tại Mục 6 Chương II Thông tư 79/2024/TT-BCA. Việc này giúp cập nhật chính xác tình trạng pháp lý của phương tiện trên hệ thống dữ liệu của cơ quan công an, hạn chế nguy cơ chiếc xe tiếp tục bị sử dụng để lưu thông trái phép hoặc phát sinh thêm những rắc rối sau này cho chủ sở hữu cũ.

"Như vậy, sự chủ động của người dân ngay từ thời điểm phát hiện mất xe có ý nghĩa quyết định trong việc phòng ngừa các rủi ro pháp lý. Trình báo kịp thời, lưu giữ đầy đủ chứng cứ và phối hợp với cơ quan chức năng không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn hỗ trợ cơ quan nhà nước nhanh chóng xác minh, xử lý đúng người, đúng hành vi theo quy định của pháp luật", luật sư Hoàng Thị Hương Giang nhấn mạnh.