Sau khi rời OPEC, tập đoàn dầu khí UAE phát triển như thế nào?

Sự thay đổi của ADNOC có thể trở thành một trong những biến chuyển lớn nhất của hoạt động tiếp thị dầu mỏ vùng Vịnh trong nhiều thập kỷ. (Ảnh: AP)

Theo các nguồn tin trong ngành, những tháng gần đây ADNOC bắt đầu bán các lô dầu giao ngay (spot) qua đấu thầu, tìm khách hàng mới, đưa ra các điều khoản linh hoạt chưa từng có và thậm chí giao dịch với các công ty thương mại vốn trước đây thường tránh.

ADNOC cũng triển khai hệ thống vận chuyển trung chuyển qua eo biển Hormuz, nơi giao thông bị xung đột hạn chế nghiêm trọng và tàu của hãng bị tấn công, đồng thời mở rộng đội tàu.

Nếu đây không chỉ là giải pháp tạm thời thời chiến, sự thay đổi của ADNOC có thể trở thành một trong những biến chuyển lớn nhất của hoạt động tiếp thị dầu mỏ vùng Vịnh trong nhiều thập kỷ, làm thay đổi dòng dầu từ Trung Đông sang châu Á và ảnh hưởng đến các nhà máy lọc dầu châu Á cũng như các đối thủ như Saudi Aramco, Kuwait Petroleum và SOMO của Iraq.

Một cựu trader dầu mỏ kỳ cựu nhận xét ADNOC hiện gần như “được giải phóng hoàn toàn” sau khi rời OPEC, vì không còn bị ràng buộc về sản lượng và giá. Điều này thể hiện rõ qua cách hãng tổ chức đấu thầu và đưa ra các lựa chọn giá.

Chiến lược mới đang cho kết quả: dữ liệu Kpler cho thấy UAE chiếm 32% lượng dầu Trung Đông xuất sang châu Á trong tháng 6 và 27% trong tháng 7, tăng đáng kể so với mức 20% của cả năm trước.

Tập trung thúc đẩy sản lượng

Dưới cơ chế OPEC do Ả Rập Xê-út dẫn dắt, mục tiêu sản lượng gần đây của UAE vào khoảng 3,5 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, IEA dự báo sản lượng UAE có thể đạt 5,2 triệu thùng/ngày vào năm 2027.

ADNOC khẳng định chiến lược không thay đổi: tập trung vào tăng trưởng có kỷ luật và hiệu quả, cả trong nước lẫn quốc tế, đồng thời bảo đảm nguồn cung ổn định và xây dựng quan hệ dài hạn với khách hàng, UAE và cổ đông.

Tham vọng này thể hiện rõ từ tháng 4, khi ADNOC lập hệ thống đưa dầu qua eo biển Hormuz để chuyển từ tàu sang tàu, giúp tiếp tục duy trì hoạt động bán dầu giao ngay.

Tuy nhiên, giải pháp này có cái giá rất lớn: ADNOC cho biết 15 tàu của hãng đã bị tấn công khi đi qua Hormuz, khiến một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và 20 người bị thương. UAE cho biết thêm một tàu ADNOC bị tấn công vào thứ Bảy. ADNOC nói đang phối hợp với các cơ quan chức năng để bảo vệ nhân sự, tài sản và hoạt động, đồng thời đáp ứng nhu cầu khách hàng ở mức cao nhất có thể.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà khai thác dầu vùng Vịnh chủ yếu bán trực tiếp cho khách hàng cuối thông qua hợp đồng dài hạn, với giá bán chính thức (OSP) do các tập đoàn dầu khí quốc doanh ấn định, còn nhà máy lọc dầu chịu trách nhiệm vận chuyển. Phần lớn thời gian, họ hầu như không tham gia thị trường giao ngay.

Xung đột ở Iran đã đảo lộn thị trường

Xung đột ở Iran đã làm thay đổi hoàn toàn tình hình: các nhà máy lọc dầu mua dầu gặp khó trong việc thuê tàu, hoặc không muốn trả mức cước vận chuyển tăng vọt. Trong tháng 6 và một phần tháng 7, giá bán chính thức (OSP) cao hơn nhiều so với giá spot do thị trường dư thừa dầu thô.

Trước tình hình đó, ADNOC bắt đầu bán dầu spot và sử dụng đội tàu trung chuyển để chuyển hàng sang các tàu khác ngoài khơi Fujairah (UAE), Sohar (Oman), bờ tây Ấn Độ và thậm chí Malaysia.

Theo Reuters, từ tháng 6, ADNOC đã bán ít nhất 94 triệu thùng dầu, giao đến tháng 10, thông qua 7 đợt đấu thầu. Các nhà khai thác vùng Vịnh khác như Aramco, Kuwait Petroleum và SOMO cũng làm theo.

Để hình dung quy mô, UAE chỉ xuất khẩu 198 triệu thùng dầu thô trong hai tháng đầu năm 2026, trước xung đột, theo Kpler (bao gồm cả dầu thuộc các đối tác góp vốn của ADNOC).

Để tăng khả năng vận chuyển, ADNOC đang mở rộng đội tàu. Một công ty thành viên vừa mua 11 tàu với giá 1,3 tỷ USD, trong đó có 6 siêu tàu chở dầu thô (VLCC), mỗi tàu có thể chở khoảng 2 triệu thùng.

Linh hoạt hơn về điều khoản, mở rộng khách hàng

ADNOC cũng đang linh hoạt hơn với khách hàng. Theo ba nguồn tin, hãng cho phép đàm phán riêng ngoài hình thức đấu thầu và thay đổi các điều khoản bán dầu spot.

Trước đây ADNOC chủ yếu bán theo điều kiện FOB, nhưng gần đây đã đồng ý giao hàng tại các điểm chuyển dầu từ tàu sang tàu (STS) và một số cảng khác.

Ngày 31/7, ADNOC thông báo từ 1/11 sẽ thay đổi chuẩn tính OSP hàng tháng sang giá Platts Dubai của tháng giao hàng gần nhất, thay cho hợp đồng tương lai dầu Murban, giúp giá bám sát hơn thời điểm bốc hàng.

Trước đây các nhà khai thác vùng Vịnh thường hạn chế bán cho các công ty thương mại và ưu tiên khách hàng cuối. Nhưng gần đây ADNOC đã bán dầu cho Mercuria, Vitol và Cathay Petroleum, dù các công ty này không có hợp đồng dài hạn với ADNOC. SOMO của Iraq cũng thực hiện các thương vụ tương tự.

ADNOC cho biết nhu cầu đối với các loại dầu của hãng đang tăng mạnh, đặc biệt từ các nhà máy lọc dầu và bên mua muốn giá thị trường giao ngay trong bối cảnh biến động cao.

Đội ngũ marketing dầu thô của ADNOC gần đây cũng đến gặp các nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản, Singapore và Azerbaijan, kêu gọi họ tham gia đấu thầu.

Quyền lực thương lượng đang thay đổi

Những thay đổi này có lợi cho cả hai phía. Ba khách hàng lâu năm của ADNOC tại châu Á nói với Reuters rằng họ kỳ vọng điều khoản linh hoạt hơn khi đàm phán nguồn cung năm 2027, chẳng hạn được phép nhận dầu tại các điểm ngoài eo biển Hormuz.

Một lãnh đạo của khách hàng lớn cho biết trước đây ADNOC thường nắm thế chủ động trong việc quy định điều khoản và điều kiện chung (GTSC) với khách hàng dài hạn.

Tuy nhiên, ông cho biết khách hàng hiện đang đánh giá lại các điều khoản này và sẽ bổ sung điều kiện của riêng mình, chẳng hạn về lịch nhận dầu và cách tính giá.