Sau nâng hạng chứng khoán có thể hút 25 tỷ USD vốn ngoại, vĩ mô sẽ là động lực chính

Ảnh minh họa.

Việt Nam đã chính thức đáp ứng đầy đủ các yêu cầu để tái phân loại từ thị trường Cận biên sang thị trường Mới nổi Thứ cấp, có hiệu lực từ kỳ rà soát bán niên tháng 9/2026.

Theo thống kê từ Bloomberg, hầu hết các thị trường đều chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về dòng vốn nước ngoài khi chính thức được nâng hạng, bất kể theo tiêu chí đánh giá của FTSE hay MSCI. Số liệu thống kê cho thấy dòng vốn thường tăng gấp 5- 7 lần so với bình quân giai đoạn trước khi được nâng hạng.

Riêng đối với Trung Quốc, nhóm A shares chính thức được vào rổ MSCI Emerging Markets Index năm 2018, trùng với thời điểm quốc gia này chứng kiến tăng trưởng chậm nhất trong gần 10 năm trước tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, khiến dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài giảm mạnh (rút vốn hơn 11 tỷ USD), tuy nhiên đã tăng mạnh trong năm tiếp theo với mức vào ròng hơn 132 tỷ USD.

Năm 2024 theo nhận định của Ngân hàng thế giới (WB) nếu thị trường chứng khoán Việt Nam nâng hạng thành công có thể thu hút nguồn vốn mới lên đến 25 tỷ USD. Mặt khác, giá trị giao dịch tại thị trường Ả-rập-Xê-út tăng trên 20 lần tại thời điểm trước khi nâng hạng lên thị trường mới nổi và sau khi được nâng hạng giá trị giao dịch còn cao hơn.

Tuy nhiên, theo nhận định của Chứng khoán BSC, thị trường chứng khoán còn động lực tăng trưởng hay không còn phụ thuộc vào bối cảnh từng giai đoạn như chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa, tăng trưởng EPS… và các cải cách từng quốc gia thực hiện.

Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt trung bình 1,3-2,1 tỷ USD/phiên (giai đoạn 2026-2030) nếu hoàn thành kế hoạch nâng hạng.

Về dòng vốn khi phân loại thị trường, việc phân loại lại không chỉ ảnh hưởng đến quốc gia, dòng vốn khi tái phân bổ sẽ biến thành một áp lực mua đối với các thành phần còn lại trong chỉ số cũ và một mức độ áp lực bán đối với những thành phần khác trong chỉ số mới.

Ví dụ từ 1 quốc gia được nâng hạng từ Frontier lên Emerging thì các cổ phiếu trong rổ chỉ số cũ Frontier nhiều khả năng sẽ được mua khi khoảng trống tỷ trọng của quốc gia được nâng hạng để lại, đồng thời tạo áp lực bán lên các cổ phiếu thuộc rổ Emerging mới.

Trong khi đó, Chứng khoán VPBankS cho rằng dữ liệu lịch sử tại một số thị trường được phân loại trong quá khứ cho thấy việc chính thức gia nhập rổ FTSE EM không đảm bảo xu hướng tăng trưởng bền vững – vốn thường chịu tác động nhiều hơn từ các yếu tố vĩ mô.

Theo đó, việc nâng hạng nên được nhìn nhận như một yếu tố hỗ trợ, và đóng vai trò là chất xúc tác quan trọng trong việc thu hút dòng vốn, trong khi các yếu tố vĩ mô vẫn sẽ yếu tố quyết định xu hướng vận động của thị trường.

Chứng khoán KBSV cũng cho rằng việc nâng hạng sẽ kích hoạt sự dịch chuyển dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ đầu tư chỉ số và quỹ chủ động toàn cầu vào Việt Nam.

Dựa trên các kịch bản phân tích từ FTSE Russell, tổng giá trị dòng vốn tiềm năng dự kiến đạt mức 3–9 tỷ USD, tương ứng với trọng số ước tính từ 0,3% đến 1,1% trong rổ chỉ số FTSE Emerging All Cap.

Ở chiều ngược lại, thị trường có thể đối mặt với áp lực rút vốn từ các quỹ chuyên biệt thị trường cận biên (Frontier Markets) với giá trị khoảng 0,8–1 tỷ USD. Tuy nhiên, áp lực bán này không đáng kể so với lực cầu hấp thụ mạnh mẽ từ dòng vốn mới nổi, tạo động lực quan trọng cho quá trình tái định giá tài sản và củng cố niềm tin cho lộ trình nâng hạng chính thức vào tháng 09/2026.

Tương tự, theo SSI Research, đà hưng phấn nhiều khả năng sẽ suy yếu khi bước sang nửa sau của tháng. Yếu tố mùa vụ trong lịch sử cũng cho thấy tháng 4 thường là giai đoạn thận trọng của thị trường, khi tỷ lệ cổ phiếu tăng giá trung bình chỉ đạt khoảng 47,7% – mức thấp thứ hai trong năm, chỉ cao hơn tháng 10.

Hiện tượng “trũng” theo mùa này thường xuất phát từ việc thị trường đã có sự hấp thụ nhất định về kế hoạch kinh doanh sau mùa Đại hội cổ đông, đồng thời xuất hiện hoạt động chốt lời trong giai đoạn công bố kết quả kinh doanh quý 1.

Bên cạnh đó, dự báo tốc độ tăng trưởng lợi nhuận có thể chậm lại trong quý 2, do chịu tác động từ mặt bằng giá nhiên liệu và lãi suất duy trì ở mức cao, cùng với hiệu ứng nền so sánh cao của Q2/2025 với lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ (NPATMI) đã tăng mạnh 33,5% so với cùng kỳ (so với mức tăng 22,9% của cả 6 tháng đầu năm 2025).

Các yếu tố này kết hợp với kỳ nghỉ lễ kéo dài vào cuối tháng, có thể làm giảm mức độ tham gia của nhà đầu tư và thu hẹp thanh khoản, từ đó khiến thị trường xuất hiện thêm các nhịp biến động mang tính ngắn hạn.