Sau nhiều năm cô lập Nga, EU 'dò đường' đối thoại với Moscow

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022, EU theo đuổi chính sách cô lập Moscow thông qua các gói trừng phạt quy mô lớn và hạn chế tiếp xúc chính trị, ngoại giao cấp cao. Tuy nhiên, khi các nỗ lực hòa đàm do Mỹ dẫn dắt chưa đạt đột phá đáng kể và xung đột đã bước sang năm thứ năm, ngày càng nhiều quan chức châu Âu cho rằng EU cần chuẩn bị cho khả năng tái khởi động đối thoại với Nga.

Theo Reuters, các ngoại trưởng EU dự kiến sẽ thảo luận về những điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc tiếp xúc nào với Moscow, cũng như xác định các mục tiêu chiến lược mà châu Âu muốn đạt được nếu tham gia tiến trình đàm phán.

Một quan chức châu Âu cho biết, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh EU Kaja Kallas dự kiến tập trung vào việc xây dựng lập trường chung của châu Âu đối với Nga.

Các đề xuất được đưa ra bao gồm yêu cầu ngừng bắn, chấm dứt hiện diện quân sự của Nga tại Moldova và Georgia, cũng như chấm dứt các hoạt động tấn công mạng, sử dụng máy bay không người lái (UAV) và chiến dịch thông tin nhằm vào châu Âu.

Tuy nhiên, giới ngoại giao cho biết EU hiện chưa đạt đồng thuận về cách tiếp cận Moscow trong dài hạn. Một số quốc gia thành viên cho rằng ưu tiên hiện nay vẫn phải là gia tăng sức ép lên Nga thay vì thúc đẩy đối thoại.

Reuters dẫn lời một nhà ngoại giao cấp cao châu Âu nhận định: "Mức độ ủng hộ Ukraine vẫn rất mạnh, nhưng không có sự thống nhất về cách tiếp cận quan hệ với Nga trong tương lai. Điều đó phức tạp hơn nhiều".

Cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh Điện Kremlin ngày 27/5 cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin sẵn sàng đối thoại với châu Âu. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thời gian gần đây liên tục kêu gọi khởi động lại tiến trình ngoại giao, đồng thời đề nghị châu Âu đóng vai trò lớn hơn trong các cuộc đàm phán tương lai.

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna cho rằng, Kiev lo ngại Mỹ có thể giảm vai trò hoặc rút khỏi tiến trình thương lượng, vì vậy Ukraine muốn châu Âu duy trì hiện diện trong đàm phán.

Dù vậy, theo nhiều nhà ngoại giao EU, hiện vẫn còn quá sớm để bàn tới việc bổ nhiệm một đặc phái viên đại diện cho châu Âu. Ưu tiên trước mắt là xây dựng một chiến lược tổng thể và thống nhất của EU đối với Nga.

Các quan chức châu Âu cũng bác bỏ đề xuất của ông Putin về khả năng cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schröder, người từng nhiều lần công khai thể hiện quan hệ thân thiết với nhà lãnh đạo Nga, có thể đại diện EU trong các cuộc đối thoại tương lai với Moscow.

Trong khi đó, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb tuyên bố sẵn sàng tham gia đối thoại với Nga nếu được yêu cầu, đồng thời nhấn mạnh EU cần chủ động chuẩn bị các kênh tiếp xúc với Moscow. Cho rằng đối thoại chỉ nên được tiến hành khi Ukraine ở "vị thế đủ mạnh", theo ông, Kiev hiện có vị thế tốt hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi xung đột bùng phát.

Lần gần đây nhất các nhà đàm phán Nga và Ukraine gặp trực tiếp là tại Geneva, Thụy Sỹ, hồi tháng 2 trong khuôn khổ do Mỹ làm trung gian trước khi Washington và Israel mở các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2. Tuy nhiên, cuộc gặp không đạt tiến triển đáng kể về các vấn đề cốt lõi, đặc biệt là vấn đề lãnh thổ.