Sau những vụ thực phẩm bẩn: Doanh nghiệp thực phẩm phải làm gì để giữ niềm tin?

Nhìn vào vụ 120tấn thịt lợn nhiễm bệnh dịch tả lợn châu Phi được phát hiện trong kho của CTCPĐồ hộp Hạ Long ở Tp. Hải Phòng đang làm dư luận “dậy sóng”, nhiều ý kiến cathán: Ngay cả một công ty thực phẩm lớn, nổi tiếng lâu năm về chế biến đồ hộpmà còn như vậy rồi biết tin ai? Muốn ủng hộ thực phẩm nội địa mà làm ăn kiêủnày thì khó cho người tiêu dùng quá!

Dao động niềm tin

Vụ việc này vỡ lở trong tháng đầu tiên của năm2026 như nối dài thêm những vụ “thực phẩm bẩn”và “thực phẩm giả” nối tiếp nhau hồi năm2025 vừa qua, đang để lại tâm lý bất ổn trong xã hội, làm cho niềm tincủa người tiêu dùng lung lay hơn bao giờ hết.

“Thịt bẩn" đangkhiến niềm tin của người tiêu dùng dao động, gây thêm thế khó cho các DN thực phẩm.

Cũng nên nhắc lại một cuộc khảo sát gần đây củaCTCP Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) cho thấy có tới 98,6% người tiêu dùng được hỏi đã khẳng định họluôn quan tâm đến vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm khi lựa chọn sản phẩm.

Điều đó không chỉ phản ánh dưchấn kéo dài từ các vụ bê bối, mà còn cho thấy cục diện niềm tin trong toànngành thực phẩm Việt đã thay đổi rõ rệt.

Theo Vietnam Report,niềm tin của người tiêu dùng đang trong trạng thái “nửa tin nửa ngờ”. Phần lớn(61,2%) rơi vào nhóm “khá tin tưởng nhưng vẫn cẩn trọng”, chỉ 30% khẳng định“rất tin tưởng”. Nhóm 8,8% thuộc diện “mất niềm tin” – gồm 8,5% không tin tưởngvà 0,3% hoàn toàn không tin tưởng – tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng vẫn minh chứngcho sự tồn tại của một “vùng rủi ro” trong tâm lý thị trường.

Cóthể thấy niềm tin của người tiêu dùng không ổn định, dễ bị dao động theo lànsóng thông tin và có thể sụp đổ nhanh chóng nếu xuất hiện thêm một sự cố mới,như trường hợp CTCP Đồ hộp Hạ Long (một thương hiệu lâu năm và rất nổi tiếng vềđồ hộp) - nơi phát hiện đang tập kết 120 tấn thịt heo bệnh để chế biến đồ hộp.

Nói về niềm tin củangười tiêu dùng trong bối cảnh mới hiện nay, ôngLâm Hoàng Quân, chuyên gia đào tạo và đánh giá trưởng các tiêu chuẩn quốc tếcủa SGS Việt Nam, nhấn mạnh người tiêu dùng sẽ chỉ trả tiền cho sản phẩm mà họtin.

Theoông Quân, nếu doanh nghiệp (DN) không chứng minh được chất lượng, không giúpngười tiêu dùng “yên tâm” nhanh, sản phẩm sẽ bị loại ngay, nhất là trên kênhthương mại điện tử – nơi so sánh, đánh giá và tin đồn lan đi rất nhanh.

Vịchuyên gia này cũng chỉ rõ tình trạng trên thị trường nội địa vẫn dày đặcchuyện hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận nhãn mác, công bố “cho có”.Nhiều DN nhỏ nghĩ rằng chỉ cần có giấy tự công bố hay công bố hợp quy là coinhư xong nghĩa vụ.

“Đóchỉ là “điều kiện cần” để được ra thị trường, hoàn toàn không đủ để giữ an toàncho người tiêu dùng và bảo vệ thương hiệu”, ông Quân nói rõ.

Cònnhư lo lắng của bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm Tp.HCM(FFA), thách thức về an toàn thực phẩm hiện nay không nằm ở điểm bán mà ở tốcđộ lan truyền thông tin trên không gian số.

“Chỉ trong vài giờ, một sảnphẩm không rõ nguồn gốc có thể bán ra hàng nghìn đơn thông qua các phiênlivestream, trong khi một thông tin sai lệch có thể nhanh chóng làm tổn hại uytín của cả một ngành hàng”, bà Lý Kim Chi nói.

Cần hướng tới “sản phẩmtoàn vẹn”

Vàvấn đề đặt ra là các DN thực phẩm sẽ phải làm gì trong thời gian tới trước “cơnbão” phốt an toàn thực phẩm?

Quatrao đổi với VnBusiness, bà Lý Kim Chi bộc bạch rằng trong năm 2026 nàycác DN chế biến thực phẩm nếu muốn tồn tại là phải tự đảm bảo về chất lượnghàng hóa.

Vịchủ tịch của FFA đặc biệt lưu ý về những xu hướng tiêudùng mới, trong đó có yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn caovề an toàn thực phẩm, đang định hình lại thị trường. Đây là điều màcác DN thực phẩm cần hết sức chú tâm.

Cóthể nói đứng trước thế khó là “cơn bão” phốt hàng bẩn, các DN thực phẩm trongnăm 2026 không thể đứngngoài cuộc mà cần chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng để củng cố niềm tin người tiêudùng.

Nhưkhảo sát của Vietnam Report, 100% DN trong nghiên cứu đều đang áp dụng các tiêuchuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng, phổ biến nhất làISO 22000 – bộ tiêu chuẩn quốc tế dựa trên nguyên tắc phòng ngừa và kiểm soátrủi ro.

Từđó cho thấy an toàn thực phẩm đã trở thành “giấy thông hành” bắt buộc của ngànhthực phẩm Việt, thay vì chỉ dừng lại ở những cam kết hình thức.

Không chỉ vậy, qua khảo sát, cóđến 88,9% DN cho biết sẽ nâng cấp hoặc cải tiến quy trình kiểm soát, tập trungvào ba trụ cột: Đầu tư công nghệ và thiết bị kiểm soát hiện đại, đào tạo nângcao năng lực nhân sự, và siết chặt giám sát chuỗi cung ứng.

Hơn thế nữa, việc xây dựng hệthống truy xuất nguồn gốc minh bạch cũng ngày càng trở thành yêu cầu cấp thiếtđối với các DN thực phẩm. Một cơ sở dữ liệu truy xuất tốt sẽ giúp cho họ nhanhchóng xác định nguyên nhân khi sự cố xảy ra, khoanh vùng lô hàng liên quan vàđưa ra giải pháp kịp thời, từ đó hạn chế khủng hoảng lan rộng.

Đứng ở góc độ chuyên truyềnthông, Ts. Bùi Quốc Liêm (Đại học RMIT) có lời khuyên cho các DN thực phẩm không để thông tin tiêu cực kéo dài trong imlặng. Đây là nguyên tắc tối thiểu để giữ vững niềm tin nơi người tiêu dùng.

“Thông điệp trong khủng hoảng phải đảm bảo minhbạch, dễ hiểu và thống nhất trên mọi kênh. Lời xin lỗi cần đi kèm hành động cụthể như cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng sản xuất, đào tạo lại nhânviên, hoàn tiền – đây là cách thuyết phục nhất để phục hồi hình ảnh”, Ts. Liêmgợi ý.

Cần thấy rằng, khi mà dư luận đang phẫn nộ trướccâu chuyện 120 tấn thịt heo bệnh tuồn vào CTCP đồ hộp Hạ Long, thì các DN thựcphẩm không thể đứng ngoài “cơn bão” phốt này mà cần hướng tới “sản phẩm toànvẹn” (gồm an toàn, chất lượng, xác thực) trong bối cảnh niềm tin thị trường cònmong manh. Trong đó, các DN phải chú ý sản phẩmcủa mình làm ra không gây hại, đáp ứng các chỉ tiêu đã công bố và đúng bảnchất, nguồn gốc, không “nói một đằng, làm một nẻo”.

Không những thế, yêu cầu đặt racho các DN thực phẩm là cần có sự minh bạch về truy xuất nguồn gốc, thông tinbắt buộc trên nhãn, các dữ liệu kiểm nghiệm và báo cáo độc lập.

Và trước mùa cao điểm tiêu dùng Tết Nguyên đán2026, ông Lâm Hoàng Quân nhấn mạnh nếu muốn “rộn rịp kinh doanh” màvẫn an toàn, các DN phảicoi minh bạch là một phần của chiến lược. Mỗi lô hàng bán ra dịp Tết cần đượcchuẩn bị như một “bài kiểm tra” về niềm tin: Nếu hôm nay hệ thống đứng vữngtrong mùa cao điểm, DN sẽ có nền tảng để đi xa hơn ở năm 2026.

Thế Vinh