Sau rạn nứt vì Iran, châu Âu chủ động làm lành với Tổng thống Trump

Lãnh đạo các nước thành viên G7 cùng các lãnh đạo khách mời chụp ảnh chung tại thành phố Evian-les-Bains, Pháp ngày 16/6/2026. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Châu Âu chủ động làm lành

Theo truyền thông quốc tế, khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz trao cho Tổng thống Donald Trump một chiếc áo bóng đá mang số 47 vào sáng 16/6, đó là kiểu cử chỉ ngoại giao từng rất phổ biến trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump: mang tính lấy lòng, mềm mỏng và được tính toán kỹ lưỡng.

Điều đáng chú ý là hành động này diễn ra chỉ ít ngày sau giai đoạn căng thẳng, khi ông Merz cùng nhiều lãnh đạo châu Âu lên án cuộc chiến với Iran, khiến ông Trump tuyên bố sẽ rút một phần binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu.

Dù quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn còn nhiều rạn nứt, ngày làm việc đầu tiên của Hội nghị Thượng đỉnh G7 tại thị trấn nghỉ dưỡng Évian-les-Bains của Pháp cho thấy các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn sẵn sàng duy trì thái độ hòa nhã với ông Trump.

Sau một năm liên tục đối mặt với những phát biểu và quyết định khó lường từ Nhà Trắng, nhiều nước châu Âu dường như đi đến kết luận rằng cách hiệu quả nhất để làm việc với vị tổng thống Mỹ là tìm cách tranh thủ ông, đặc biệt khi họ vẫn cần sự tham gia của Washington trong các vấn đề gai góc như cuộc chiến tại Ukraine.

"Chúng ta ở cùng một chiến tuyến", ông Merz viết trên mạng xã hội khi gửi lời chúc mừng sinh nhật tuổi 80 tới ông Trump.

Những phát biểu hòa giải như vậy khó có thể xuất hiện chỉ một tuần trước, khi châu Âu còn bất bình vì cuộc chiến Iran, những lời đe dọa sáp nhập Greenland của ông Trump và các chỉ trích liên tục nhằm vào giới lãnh đạo trung dung của châu Âu. Một số nhà lãnh đạo thậm chí từng cho rằng Mỹ không còn là đồng minh đáng tin cậy, thậm chí có thể trở thành một mối đe dọa.

Ngân hàng Crédit Agricole dán thông báo tạm dừng các giao dịch trong thời gian diễn ra HN thượng đỉnh G7. Ảnh: Anh Hiển - PV TTXVN tại Thụy Sĩ

Thỏa thuận với Iran thay đổi bầu không khí tại G7

Tình hình bắt đầu thay đổi khi ông Trump công bố những nét chính của một khuôn khổ hòa bình với Iran ngay trước thềm hội nghị.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã công khai chúc mừng ông Trump về sáng kiến này. Theo bà, nếu thành công, thỏa thuận sẽ giúp mở lại eo biển Hormuz, kéo giảm giá dầu và có thể mở đường cho việc chấm dứt tham vọng hạt nhân của Iran.

Các nhà phân tích cho rằng ngay cả khi chưa có thỏa thuận hòa bình, các nước G7 vẫn muốn tránh để hội nghị rơi vào cảnh đối đầu gay gắt.

Ông Jeremy Shapiro, Giám đốc tại Hội đồng Đối ngoại châu Âu (ECFR), nhận định rằng các nước châu Âu hiện đã chấp nhận thực tế họ không thể chỉ chờ đợi đến khi ông Trump rời Nhà Trắng và rằng bản chất quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã thay đổi sâu sắc.

Tuy nhiên, theo ông Shapiro, châu Âu cũng chưa có phương án thay thế cho liên minh với Mỹ, nên họ buộc phải duy trì quan hệ tốt đẹp với ông Trump.

Nếu Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận chính thức, điều đó có thể mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho châu Âu. Ba tháng xung đột giữa Washington và Tehran đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu khí, gây áp lực lớn lên nền kinh tế của nhiều nước châu Âu.

Trong suốt thời gian chiến sự, các nhà lãnh đạo châu Âu rơi vào thế khó xử khi vừa chịu sức ép từ ông Trump, người chỉ trích họ không ủng hộ chiến dịch quân sự, vừa phải đối mặt với dư luận trong nước vốn phản đối cuộc chiến và ngày càng lo ngại về những hệ lụy kinh tế.

Vẫn còn nhiều bất đồng về Ukraine

Dù bầu không khí tại G7 trở nên thân thiện hơn, những khác biệt căn bản giữa Mỹ và châu Âu vẫn chưa biến mất.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố sẵn sàng triển khai các phương tiện quân sự để hỗ trợ hoạt động bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz khi lệnh ngừng bắn được duy trì ổn định.

Ông Macron cũng chủ động tạo thiện cảm với nhà lãnh đạo Mỹ bằng cách mời ông dùng bữa tối tại Cung điện Versailles nhân dịp kỷ niệm 250 năm ngày Mỹ tuyên bố độc lập.

Đây là chiến thuật mà ông Macron từng áp dụng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, khi mời ông tham dự lễ duyệt binh trên đại lộ Champs-Élyseés. Lần này, cách tiếp cận đó dường như tiếp tục phát huy hiệu quả khi ông Trump không giấu sự thích thú trước vẻ xa hoa của Versailles.

Tuy nhiên, thái độ hòa nhã không đồng nghĩa với sự đồng thuận về Ukraine.

Trả lời báo giới, ông Trump một lần nữa khẳng định cuộc chiến tại Ukraine không phải là cuộc chiến của nước Mỹ. "Chúng tôi không liên quan đến cuộc chiến đó. Chúng tôi chỉ bán vũ khí cho họ. Nó không ảnh hưởng gì đến chúng tôi ngoài việc bán vũ khí. Chúng tôi cách đó hàng nghìn dặm", ông Trump nói.

Cũng có những dấu hiệu cho thấy mối quan hệ cá nhân giữa Tổng thống Mỹ và các nhà lãnh đạo châu Âu không còn thân thiết như trước. Ông Trump không tổ chức cuộc gặp riêng với Thủ tướng Anh Keir Starmer, trong khi lại dành thời gian gặp lãnh đạo UAE và Qatar để cảm ơn sự hỗ trợ của họ trong cuộc chiến với Iran.

Trong các cuộc gặp này, ông Trump liên tục dành những lời khen ngợi nồng nhiệt cho các đối tác vùng Vịnh, đồng thời bảo vệ thỏa thuận với Iran mà ông vừa công bố. Ông bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ sẽ đầu tư 300 tỷ USD vào Iran và nhấn mạnh rằng Tehran đã cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân.

"Nếu Iran theo đuổi vũ khí hạt nhân, họ sẽ phải gánh chịu những hậu quả không thể tưởng tượng nổi", ông Trump cảnh báo, đồng thời khẳng định đây chính là lý do khiến ông quyết định tham gia đàm phán và ký kết thỏa thuận.