Sầu riêng Việt Nam đang chuyển từ 'tăng trưởng nóng' sang 'tăng trưởng chất lượng'

Sau giai đoạn đầy biến động của năm 2025, sầu riêng Việt Nam đang cho thấy sức bật mạnh mẽ trong những tháng đầu năm nay, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những mặt hàng xuất khẩu mũi nhọn của ngành nông nghiệp.

Sầu riêng đã nhanh chóng gia nhập nhóm ngành hàng tỷ đô (ảnh minh họa).

Năm 2025 được xem là một năm nhiều thử thách đối với ngành sầu riêng Việt Nam. Các thị trường nhập khẩu, đặc biệt Trung Quốc, đưa ra các yêu cầu mới về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc tăng cường kiểm tra các chỉ tiêu an toàn thực phẩm đối với tất cả các lô hàng đã khiến hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu năm.

Dữ liệu cho thấy, tổng sản lượng xuất khẩu sầu riêng tươi năm 2025 đạt khoảng 1,1 triệu tấn, thấp hơn mức trên 1,3 triệu tấn của năm 2024. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn ngành sầu riêng phải chủ động điều chỉnh theo hướng phát triển bền vững hơn, ưu tiên chất lượng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn thực phẩm, thay vì tăng trưởng nóng về sản lượng.

Đáng chú ý, số lượng lô hàng xuất khẩu trong năm 2025 vẫn tăng mạnh, cho thấy hoạt động thương mại không chững, thay bằng sự dịch chuyển theo hướng linh hoạt, phân tán rủi ro và thích ứng với yêu cầu kiểm soát ngày càng cao từ thị trường nhập khẩu. Trong bối cảnh nhiều quốc gia tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, việc ngành sầu riêng Việt Nam vẫn duy trì ổn định hoạt động xuất khẩu được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy năng lực thích ứng ngày càng tốt hơn của doanh nghiệp, địa phương và người sản xuất.

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong 3 vùng trọng điểm trồng sầu riêng của cả nước.

Bước sang năm nay, ngành sầu riêng đặt mục tiêu phục hồi để tăng trưởng mạnh, không chỉ sản lượng, còn hướng tới nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia cho trái sầu riêng Việt Nam.

Chỉ trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng đã ghi nhận nhiều tín hiệu khởi sắc cả về sản lượng lẫn giá trị. Theo số liệu từ cơ quan hải quan, riêng quý 1/2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, mức tăng về giá trị cao hơn tốc độ tăng về sản lượng, cho thấy ngành hàng đang từng bước chuyển dịch từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng và hiệu quả xuất khẩu.

Không chỉ duy trì ổn định thị trường xuất khẩu sau giai đoạn siết chặt kiểm soát kỹ thuật của năm 2025, nhiều doanh nghiệp còn ghi nhận giá trị đơn hàng tăng lên nhờ sự chuyển dịch sang sản phẩm chất lượng cao, sầu riêng đông lạnh và chuỗi cung ứng được kiểm soát chặt chẽ hơn. Tổng khối lượng xuất khẩu sầu riêng quý 1 đạt trên 80.000 tấn, trong đó sầu riêng quả tươi khoảng 68.500 tấn, sầu riêng đông lạnh đạt gần 11.600 tấn.

Ảnh: VTV.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp và đơn vị xuất khẩu, dù khối lượng xuất khẩu chưa đạt đỉnh của những tháng cao điểm thu hoạch, nhưng giá trị xuất khẩu trong những tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì tích cực. Kết quả có được nhờ chất lượng sầu riêng ngày càng được nâng lên, giá bán ổn định hơn và tỷ trọng sản phẩm đông lạnh, chế biến ngày càng tăng.

Điều đáng chú ý, nhiều thị trường nhập khẩu ghi nhận mức tăng trưởng rất cao, có nơi tăng tới ba con số so với cùng kỳ năm trước. Không chỉ duy trì đà xuất khẩu sang thị trường truyền thống, doanh nghiệp Việt Nam còn đang mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường tiềm năng khác nhờ lợi thế về chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Bên cạnh thị trường Trung Quốc, nhiều thị trường khó tính tiếp tục ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực trong quý 1/2026, như Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Australia tăng hơn 40%, Nhật Bản tăng gần 12%. Điều này cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng thích ứng của ngành sầu riêng Việt Nam đang từng bước được cải thiện rõ rệt.

Một trong những điểm sáng lớn nhất của những tháng đầu năm là sự bứt phá của mặt hàng sầu riêng đông lạnh. Nếu năm 2024, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh chỉ hơn 4.600 tấn, sang năm 2025 đã tăng vọt lên hơn 91.000 tấn (tăng gần 20 lần), xu hướng này tiếp tục duy trì trong năm 2026.

Không chỉ tăng mạnh về khối lượng, sầu riêng đông lạnh còn ghi nhận giá xuất khẩu bình quân cao hơn đáng kể so với sầu riêng tươi. Quý 1 vừa qua, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng đông lạnh đạt khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước, và cao hơn khoảng 18-22% so với sầu riêng tươi.

Việc mở rộng nghị định thư xuất khẩu đối với sản phẩm đông lạnh đang mở ra cơ hội rất lớn cho sầu riêng Việt. Khác với quả tươi vốn phụ thuộc mạnh vào mùa vụ và thời gian bảo quản ngắn, sầu riêng đông lạnh có khả năng đi xa hơn, tiếp cận các thị trường khó tính hơn và giảm áp lực logistics trong mùa cao điểm. Đây là bước chuyển quan trọng giúp sầu riêng Việt vượt ra khỏi mô hình xuất khẩu truyền thống, tiến sâu hơn vào chuỗi chế biến và phân phối toàn cầu.

Nếu như trước đây, nhiều doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào mở rộng sản lượng, nay “chất lượng” đã trở thành từ khóa trung tâm của toàn ngành sầu riêng. Tại nhiều địa phương, bà con nông dân bắt đầu thay đổi tập quán canh tác, chú trọng hơn đến nhật ký sản xuất, sử dụng phân bón hợp lý, kiểm soát tồn dư hóa chất và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật phục vụ xuất khẩu.

Cùng với đó, hệ thống mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói ngày càng được hoàn thiện. Đây không chỉ yêu cầu kỹ thuật của nước nhập khẩu, còn trở thành “tấm hộ chiếu” giúp nông sản Việt Nam khẳng định tính minh bạch, năng lực truy xuất nguồn gốc trên thị trường quốc tế.

Các doanh nghiệp cũng đang tăng tốc đầu tư vào kho lạnh, dây chuyền cấp đông, hệ thống quản lý chất lượng và chuyển đổi số chuỗi cung ứng. Thay vì mua gom tự phát như trước đây, nhiều doanh nghiệp đã chủ động liên kết vùng nguyên liệu, kiểm soát sản xuất từ vườn đến nhà máy, nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Ảnh: Huỳnh Thủy.

Theo các chuyên gia, đây chính là giai đoạn bản lề để ngành sầu riêng Việt Nam chuyển từ “tăng trưởng nóng” sang “tăng trưởng chất lượng”.

Không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho xuất khẩu, sầu riêng còn đang góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn tại nhiều địa phương. Từ những vùng đất trước đây có thu nhập thấp, nhiều hộ nông dân đã vươn lên khá giả nhờ chuyển đổi sang sản xuất sầu riêng theo hướng bài bản, liên kết với doanh nghiệp và tham gia chuỗi xuất khẩu.

Quan trọng hơn, thành công của ngành sầu riêng đang cho thấy năng lực thích ứng rất nhanh của nông nghiệp Việt Nam trước các tiêu chuẩn toàn cầu. Từ một ngành hàng từng bị đánh giá phụ thuộc vào thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam hôm nay đã từng bước xây dựng được vị thế riêng nhờ chất lượng, sự chuyên nghiệp và tinh thần đổi mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, hành trình của trái sầu riêng Việt không chỉ là câu chuyện về xuất khẩu nông sản, còn là biểu tượng cho khát vọng nâng tầm thương hiệu nông nghiệp Việt trên bản đồ thế giới. Quan trọng hơn, thành công của những tháng đầu năm 2026 cho thấy, ngành sầu riêng Việt Nam đang từng bước chuyển từ tư duy tăng trưởng dựa vào sản lượng, sang mô hình phát triển dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam có uy tín trên thị trường toàn cầu.