Sau sắp xếp, Tây Ninh thay đổi bài toán đô thị thế nào?

Nhu cầu nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp và công nhân tại Tây Ninh đang gia tăng, đòi hỏi đẩy nhanh triển khai các dự án để kịp thời đáp ứng. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Với quy mô không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Tây Ninh đang tập trung hoàn thiện Chương trình phát triển đô thị theo hướng đồng bộ quy hoạch, phát triển đô thị với nhu cầu nhà ở, nhất là nhà ở xã hội; đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về xây dựng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Tây Ninh Lê Thị Dân An, việc xây dựng Chương trình phát triển đô thị, phát triển nhà ở cho giai đoạn mới là yêu cầu cấp thiết sau khi tỉnh được sắp xếp, hợp nhất, nhằm cụ thể hóa Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời bảo đảm thống nhất với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Theo bà Lê Thị Dân An, sau sắp xếp đơn vị hành chính, sự thay đổi về địa giới, quy mô dân số, phân bố dân cư kéo theo những thay đổi lớn về hệ thống đô thị, nhu cầu nhà ở và định hướng phát triển không gian. Vì vậy, các chương trình phát triển đô thị và nhà ở trước đây cần được rà soát, cập nhật trong một chương trình thống nhất cho tỉnh.

Dự án nhà ở xã hội góp phần giải quyết nhu cầu an cư cho người thu nhập thấp, công nhân, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị bền vững. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận mới là gắn chặt phát triển đô thị với phát triển nhà ở, thay vì triển khai hai nội dung tách rời. Sở Xây dựng xác định hai lĩnh vực có mối quan hệ trực tiếp về dự báo dân số, phân bố dân cư, phát triển quỹ nhà ở, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, cân đối nguồn lực và thu hút đầu tư. Việc lập chung trong cùng giai đoạn còn giúp tiết kiệm nguồn lực, rút ngắn tiến độ thủ tục và thuận lợi cho việc rà soát, điều chỉnh, bổ sung chỉ tiêu trong quá trình triển khai.

Chương trình vì vậy không chỉ đặt ra các chỉ tiêu phát triển đô thị và nhà ở mà còn xác định giải pháp, kế hoạch thực hiện nhằm hoàn thành các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh; đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thống nhất tổ chức không gian phát triển và phân bổ nguồn lực.

Thực tế phát triển đô thị của Tây Ninh đang tạo nền tảng quan trọng cho định hướng này. Tỉnh đã công bố phân loại chuyển tiếp 26 đô thị, gồm 5 đô thị loại II và 21 đô thị loại III; tỷ lệ đô thị hóa hiện đạt hơn 34%, vượt chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2026 là 25%.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới rất lớn khi Tây Ninh phải hướng tới tỷ lệ đô thị hóa từ 65% theo Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ. Đây được xác định là một trong những khó khăn lớn nhất trong quá trình tổ chức thực hiện Quy hoạch tỉnh, đòi hỏi phải đồng thời rà soát tính đồng bộ giữa quy hoạch tỉnh với quy hoạch vùng và nâng cao chất lượng công tác quy hoạch đô thị, nông thôn.

Dự án Chung cư nhà ở xã hội Golden City sau khi hoàn thành có quy mô 7 tòa căn hộ cao 16 tầng, với tổng cộng 1.642 căn hộ, trong đó có 1.440 căn nhà ở xã hội. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Ông Huỳnh Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, cho biết, cùng với quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và thu hút lao động, nhu cầu nhà ở, nhất là nhà ở xã hội cho công nhân, người lao động, người thu nhập thấp và các đối tượng chính sách, đang gia tăng nhanh. Đây vừa là yêu cầu an sinh xã hội, vừa là điều kiện để tỉnh ổn định nguồn nhân lực và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.

Đến nay, Tây Ninh đã hoàn thành 19 dự án nhà ở xã hội, với tổng diện tích 35,3 ha, cung cấp, đưa vào sử dụng 6.707 căn. Đồng thời, có 33 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, tổng diện tích 161,86 ha, quy mô khoảng 41.470 căn.

Tỉnh cũng đã chủ động chuẩn bị quỹ đất cho giai đoạn tiếp theo. Tỉnh đã rà soát, quy hoạch 73 khu đất, tổng diện tích khoảng 570,8 ha để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Trong đó, 43 đồ án quy hoạch đã bố trí quỹ đất 20% dành cho nhà ở xã hội với diện tích 285,35 ha; 30 vị trí khu đất độc lập dành cho phát triển nhà ở xã hội có diện tích 226,42 ha.

Thực tế cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội vẫn chưa đáp ứng nhu cầu, nhất là tại các khu công nghiệp và khu vực phụ cận. Một số địa bàn chưa có dự án hoặc quy mô đầu tư còn nhỏ so với nhu cầu thực tế. Sau sắp xếp địa giới, dân số, số lượng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và lực lượng lao động tăng lên càng tạo thêm áp lực đối với quỹ nhà ở.

Để thúc đẩy lĩnh vực này, tỉnh đã hình thành cơ chế và chính sách hỗ trợ. Trong đó, tỉnh hỗ trợ 100% kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với một số dự án theo chương trình, đề án được phê duyệt; hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật kết nối ngoài phạm vi dự án đối với dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách, cùng các chi phí thẩm định theo quy định.

Giai đoạn 1 thuộc Dự án Chung cư nhà ở xã hội Golden City, phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh cơ bản hoàn thành gồm 4 block với 917 căn hộ, trong đó có 825 căn nhà ở xã hội. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Mục tiêu được đặt ra cũng rất lớn: Theo Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 của Chính phủ, tỉnh Tây Ninh được giao chỉ tiêu hoàn thành 80.240 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2025 - 2030; trong đó năm 2026 là 13.500 căn. Qua rà soát thực tế, Tây Ninh đã đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, trình Chính phủ điều chỉnh chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 là 76.500 căn, gồm 51.500 căn nhà ở xã hội và 25.000 căn nhà ở cho thuê; trong đó năm 2026 là 6.000 căn.

Cùng với phát triển đô thị và nhà ở, Tây Ninh đang điều chỉnh phương thức quản lý xây dựng theo hướng rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp, phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và địa phương. Các sở, ngành được giao nhiệm vụ theo lĩnh vực; chính quyền địa phương chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý trên địa bàn, phối hợp xử lý thủ tục và các vấn đề phát sinh.

Trong lĩnh vực quy hoạch, đầu tư xây dựng và nhà ở, các cơ quan chuyên môn được yêu cầu rà soát đồng bộ các yếu tố quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng, nghĩa vụ tài chính, môi trường, hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện pháp lý trước khi tham mưu cấp có thẩm quyền quyết định. Đối với những dự án phức tạp, liên ngành hoặc còn có ý kiến khác nhau, tỉnh yêu cầu xác định rõ căn cứ pháp lý và trách nhiệm của từng cơ quan trước khi xem xét, quyết định.

Theo UBND tỉnh Tây Ninh, quá trình chuyển sang không gian quản lý mới cũng đặt ra không ít sức ép. Phạm vi quản lý mở rộng, số lượng dự án và đối tượng quản lý tăng, trong khi tổ chức bộ máy, cơ sở dữ liệu và quy trình quản lý đang tiếp tục được kiện toàn. Đặc biệt, hệ thống dữ liệu quy hoạch đô thị, nông thôn và dữ liệu dự án nhà ở chưa được đồng bộ hoàn toàn; một số khu vực phát triển nhanh còn có tình trạng thực hiện chưa phù hợp quy hoạch.

Năm 2026, Tây Ninh phấn đấu hoàn thành 14.400 căn nhà ở xã hội. Ảnh: Giang Phương - TTXVN

Trong bối cảnh đó, Chương trình phát triển đô thị, phát triển nhà ở đến năm 2030, dự kiến đến năm 2035 được kỳ vọng trở thành một công cụ quan trọng để Tây Ninh thống nhất định hướng phát triển không gian, phân bổ nguồn lực, kiểm soát quá trình đô thị hóa và chủ động giải quyết nhu cầu nhà ở.

Mục tiêu xuyên suốt là phát triển đô thị theo hướng bền vững, đồng bộ hạ tầng, nâng cao chất lượng không gian sống, đồng thời đưa nguồn lực đất đai, đầu tư và nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội vào cùng một bài toán phát triển. Qua đó, từng bước chuyển yêu cầu quản lý xây dựng từ xử lý từng dự án, từng thủ tục sang quản lý theo quy hoạch, chương trình và không gian phát triển thống nhất.