Sau tuổi 50, vì sao người gầy vẫn có thể tăng triglyceride?

Sau tuổi 50, nhiều người vẫn giữ được vóc dáng khá gọn nhưng xét nghiệm mỡ máu lại cho thấy triglyceride tăng. Điều này có thể xảy ra bởi cân nặng và chỉ số BMI không phản ánh đầy đủ lượng cơ, mỡ nội tạng hay sự phân bố mỡ trong cơ thể.

1. Nguyên nhân gây tăng triglyceride

Triglyceride là một dạng chất béo trong máu. Cơ thể tạo triglyceride từ năng lượng dư thừa, đặc biệt khi lượng carbohydrate và chất béo nạp vào vượt quá nhu cầu sử dụng. Nồng độ triglycerid cũng có thể tăng do nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có chế độ ăn, ít vận động, uống rượu bia, đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa, bệnh thận mạn, một số bệnh lý và thuốc.

Do đó, không nên chỉ nhìn vào cân nặng để đánh giá nguy cơ tăng triglyceride. Một người có cân nặng bình thường vẫn có thể có rối loạn chuyển hóa nếu chế độ ăn chưa hợp lý, ít vận động hoặc có tình trạng kháng insulin.

Tuổi tác cũng làm cơ thể thay đổi. Khối cơ có xu hướng giảm trong quá trình lão hóa, trong khi mỡ có thể tăng và phân bố lại, đặc biệt ở vùng bụng. Mỡ cũng có thể tích tụ ở những vị trí khó nhận biết bằng mắt thường như quanh các cơ quan nội tạng hoặc trong mô cơ. Những thay đổi này có liên quan đến tình trạng kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa.

Ngoài ra, lượng đường và tinh bột tinh chế cao trong khẩu phần, ít chất xơ, uống nhiều rượu bia hoặc thường xuyên ăn vượt nhu cầu năng lượng đều có thể góp phần làm triglycerid tăng. Vì vậy, một người gầy nhưng ăn uống dư năng lượng và ít vận động vẫn có thể gặp tình trạng này.

Vận động thường xuyên giúp hạn chế tình trạng tăng triglyceride. Ảnh minh họa AI.

2. Người gầy vẫn có thể tích mỡ

Một thay đổi đáng chú ý sau tuổi 50 là cân nặng có thể không thay đổi nhiều nhưng thành phần cơ thể lại thay đổi. Khối cơ giảm trong khi lượng mỡ tăng hoặc chuyển dịch về vùng bụng. Do đó, nhìn bên ngoài vẫn gầy không có nghĩa cơ thể hoàn toàn ít mỡ.

Mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng, bao quanh các cơ quan nên không thể đánh giá chính xác chỉ bằng cách quan sát vóc dáng. Vòng eo cũng có thể cung cấp thêm thông tin về sự tích tụ mỡ vùng bụng, dù không thay thế được các phương pháp đánh giá thành phần cơ thể. Các chuyên gia về béo phì giảm cơ cũng lưu ý BMI có hạn chế trong việc phản ánh sự phân bố mỡ và thành phần cơ thể.

Ở người lớn tuổi, tình trạng vừa giảm khối cơ vừa tăng lượng mỡ được gọi là béo phì giảm cơ. Khái niệm này cho thấy cân nặng hoặc BMI không phải lúc nào cũng phản ánh đúng chất lượng cơ thể. Sự gia tăng mỡ nội tạng đồng thời với giảm khối cơ có liên quan đến nhiều yếu tố chuyển hóa bất lợi.

Với người trên 50 tuổi, một số dấu hiệu như tay chân nhỏ hơn trước, cơ bắp kém săn chắc, sức mạnh giảm, vòng bụng tăng dù cân nặng không thay đổi có thể gợi ý sự thay đổi thành phần cơ thể. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không đủ để xác định có tăng mỡ nội tạng hay giảm cơ; khi cần, bác sĩ có thể đánh giá dựa trên vòng eo, sức cơ, xét nghiệm và các phương pháp đo thành phần cơ thể.

Điều quan trọng là không nên cố giảm cân bằng mọi giá khi phát hiện triglyceride tăng. Nếu giảm cân bằng cách ăn quá ít và không chú ý đến protein, vận động, khối cơ có thể tiếp tục suy giảm. Mục tiêu ở tuổi này nên hướng đến giữ cơ, hạn chế tích mỡ và cải thiện chuyển hóa, thay vì chỉ quan tâm con số trên cân.

3. Cách tập luyện giữ cơ, kiểm soát triglyceride

Tập luyện đều đặn giúp tăng mức tiêu hao năng lượng, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa. Với người sau tuổi 50, nên kết hợp vận động aerobic với các bài tập sức mạnh. Có thể thực hiện:

- Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc các hoạt động aerobic phù hợp có thể giúp tăng vận động hằng tuần. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên thực hiện ít nhất 150 - 300 phút hoạt động aerobic cường độ vừa mỗi tuần hoặc tương đương, đồng thời tập các nhóm cơ chính từ 2 ngày trở lên mỗi tuần.

- Các bài tập sức mạnh: Squat, đứng lên - ngồi xuống ghế, kéo dây kháng lực, đẩy tạ hoặc các bài tập với trọng lượng cơ thể giúp duy trì và phát triển sức mạnh cơ. Đối với người lớn tuổi, tập sức mạnh còn có vai trò quan trọng trong việc hạn chế mất cơ do tuổi tác.

Một số bằng chứng cho thấy, tập sức mạnh có lợi đối với các yếu tố nguy cơ tim mạch, trong đó có đường huyết, lipid máu và thành phần cơ thể; kết hợp tập sức mạnh với aerobic có thể mang lại lợi ích chuyển hóa toàn diện hơn so với chỉ tập một hình thức.

- Điều chỉnh chế độ ăn theo nhu cầu năng lượng, ưu tiên rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ, nguồn protein phù hợp và hạn chế đường bổ sung, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, rượu bia. Nếu triglyceride tăng rõ rệt, đặc biệt ở mức rất cao, người bệnh nên đi khám để có hướng điều trị phù hợp.