Sau vụ hành quyết bất thành, số phận tử tù Christa Pike sẽ ra sao?

Nữ tử tù Christa Pike - người đã sống sót sau hai liều tiêm thuốc độc trong ngày thi hành án tại nhà tù ở bang Tennessee, Mỹ hôm 30/9/2026. Ảnh cắt từ video

Vụ hành quyết bất thành đối với nữ tử tù Christa Pike đã đẩy hệ thống tư pháp hình sự bang Tennessee vào một tình huống chưa từng có tiền lệ rõ ràng. Sau khi giới chức thi hành án tiêm hai liều thuốc độc chết người pentobarbital vào Pike hôm 30/9, nữ tử tù vẫn sống sót và được đưa tới bệnh viện gần đó. Sáu ngày sau, luật sư của Pike cho biết bà đã “tỉnh táo và có thể nói chuyện”.

Thống đốc Tennessee Bill Lee đã yêu cầu tiến hành một cuộc điều tra độc lập về những gì xảy ra tại Nhà tù An ninh Tối đa Riverbend ở Nashville, đồng thời đình chỉ tất cả các vụ hành quyết từ nay đến cuối năm.

Trong khi đó, số phận của Pike – người đã ở trong khu tử tù suốt 30 năm vì tội sát hại Colleen Slemmer – vẫn nằm trong một vùng pháp lý chưa có tiền lệ rõ ràng.

Bác sĩ Joel Zivot, chuyên gia gây mê được nhóm luật sư của Pike thuê, cho rằng hóa chất gây chết người có thể đã lan vào các mô dưới da thay vì đi vào mạch máu. Do liều thuốc được sử dụng rất lớn, có thể phải mất nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần mới đánh giá đầy đủ tình trạng sức khỏe của Pike.

Tại phiên điều trần hôm 7/10, một luật sư đại diện Tennessee cho biết việc ấn định ngày hành quyết mới thuộc thẩm quyền của Tòa án Tối cao bang.

Trong khi đó, luật sư của Pike đang đề nghị chuyển án tử hình thành án tù chung thân không ân xá. Thống đốc Lee có quyền ân xá hoặc giảm án cho Pike, nhưng chưa cho biết bang sẽ xử lý trường hợp này như thế nào.

Các chuyên gia pháp lý đã xem xét những khả năng có thể xảy ra tiếp theo.

Hành quyết Pike bằng phương pháp tiêm thuốc một lần nữa

Bộ Cải huấn Tennessee có thể tìm cách hành quyết Pike một lần nữa bằng phương pháp tiêm thuốc độc. Tuy nhiên, bang nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với những thách thức pháp lý dựa trên các quy định hiến pháp cấm hình phạt tàn bạo và bất thường.

Luật sư bào chữa Stephen Ross Johnson, người hành nghề tại Tennessee, cho rằng nếu bang tiếp tục sử dụng cùng phương pháp, chính quyền sẽ phải vượt qua những trở ngại pháp lý rất lớn.

Theo ông, Tennessee đã để xảy ra hai vụ hành quyết bất thành chỉ trong một năm. Ngoài Pike, bang cũng không thể hành quyết Tony Carruthers hồi tháng 5. Điều này có thể tạo cơ sở để các luật sư đặt vấn đề rộng hơn về tính hợp hiến của quy trình tiêm thuốc độc mà Tennessee đang áp dụng.

Luật sư của Pike cũng có thể lập luận rằng phương pháp tiêm thuốc độc là “vi hiến khi áp dụng trong trường hợp cụ thể”, tức trở thành hình thức trừng phạt tàn bạo và bất thường đối với chính Pike do tình trạng sức khỏe của bà.

Trước lần hành quyết bất thành, các luật sư của Pike từng cảnh báo bà có tĩnh mạch nhỏ và mắc chứng tăng tiểu cầu, một tình trạng ảnh hưởng đến quá trình đông máu và có thể khiến việc tiêm thuốc trở nên khó khăn.

Luật sư Johnson cho rằng tình trạng sức khỏe của Pike kết hợp với sự cố trong lần hành quyết vừa qua sẽ khiến Tennessee khó đưa ra lập luận thuyết phục để tiếp tục sử dụng phương pháp tiêm thuốc độc.

Chuyển sang một phương pháp hành quyết khác?

Tuy nhiên, ông Johnson, người mới trúng cử chủ tịch Hiệp hội Luật sư Bào chữa Hình sự Quốc gia Mỹ, cho rằng bang có thể cân nhắc một phương pháp khác.

Kịch bản này sẽ đòi hỏi Tennessee phải hoàn tất thêm nhiều thủ tục pháp lý, trong đó có sự phê chuẩn của văn phòng thống đốc và có thể cả cơ quan lập pháp bang.

Sau khi Pike sống sót, một số chính trị gia Tennessee đã công khai kêu gọi sử dụng các phương thức hành quyết khác.

Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn, ứng cử viên đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử thống đốc tháng tới, kêu gọi “đưa ghế điện trở lại”.

Hạ nghị sĩ Tim Burchett cũng đăng trên mạng xã hội rằng ông đã đệ trình dự luật nhằm “đưa hình thức treo cổ trở lại”.

Tennessee có thể được phép sử dụng ghế điện trong trường hợp của Pike vì bà phạm tội giết người vào năm 1995, trước khi bang thay đổi luật về phương thức hành quyết.

Tuy nhiên, theo Giáo sư luật Chris Slobogin của Đại học Vanderbilt, Pike sẽ phải tự nguyện từ bỏ quyền được hành quyết bằng tiêm thuốc độc và thể hiện quyết định đó bằng văn bản.

Tình trạng sức khỏe chính xác của Pike hiện vẫn chưa rõ. Giáo sư Slobogin cho rằng có một khả năng là bang không được phép tiếp tục tìm cách hành quyết bà, bất kể sử dụng phương pháp nào.

Ông giải thích rằng việc hành quyết một người không còn đủ năng lực tâm thần để hiểu tại sao mình bị xử tử cũng được xem là hình phạt tàn bạo và bất thường. Trong lịch sử, nguyên tắc này thường được áp dụng đối với những tù nhân mắc chứng mất trí nhớ hoặc rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Pike có thể đã bị tổn thương não sau lần hành quyết bất thành.

Giảm án tử hình

Tennessee hiện đang tạm dừng hoạt động thi hành án tử hình. Sau Pike, chỉ còn một người khác dự kiến bị hành quyết trong năm nay, nhưng thống đốc đã hoãn vụ này. Trước đó, hồi tháng 5, vụ hành quyết Carruthers cũng bị đình chỉ một năm sau khi nhân viên nhà tù không thể tìm được tĩnh mạch để tiêm thuốc độc.

Điều đó có nghĩa là vụ việc của Pike nhiều khả năng sẽ chưa có diễn biến ngay lập tức.

“Ít nhất, sẽ có một khoảng trì hoãn đáng kể trong khi bang nghiên cứu vấn đề này”, luật sư Johnson nói, đồng thời cho rằng tình trạng sức khỏe của Pike cũng cần được đánh giá kỹ lưỡng.

Giáo sư Slobogin nhận định thống đốc có thể lựa chọn giảm án cho Pike, đặc biệt nếu cuộc điều tra do ông Lee yêu cầu phát hiện những sai sót của giới chức bang.

“Nếu cuộc điều tra cho thấy, dưới bất kỳ hình thức nào, quy trình đã không được tuân thủ hoặc khó thực hiện, đó có thể là lựa chọn dễ dàng đối với ông ấy, xét đến những phức tạp của vụ hành quyết và những chỉ trích mà bang đang phải đối mặt”, ông nói.

Trên thực tế đã có tiền lệ pháp lý cho việc chuyển án tử hình thành hình phạt khác sau một vụ hành quyết bất thành kết hợp với tình trạng sức khỏe yếu của tử tù. Tại Alabama, vụ hành quyết tử tù Doyle Hamm từng bị hủy bỏ sau khi nhân viên nhà tù mất hơn hai giờ nhưng vẫn không thể thiết lập đường truyền tĩnh mạch. Bang sau đó từ bỏ việc hành quyết Hamm theo một thỏa thuận pháp lý, trong đó tình trạng sức khỏe của tử tù này là một trong những yếu tố liên quan. Hamm qua đời sau đó vì nguyên nhân tự nhiên.