Sẽ ban hành hướng dẫn xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu ngành nước

Hệ thống cơ sở dữ liệu ngành nước thử nghiệm được kết nối 34/34 Sở Xây dựng

Theo Quyết định số 1217/QĐ-BXD, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với Vụ Pháp chế, Trung tâm Công nghệ thông tin và các cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện Kế hoạch này.

Dự thảo Thông tư hướng dẫn xây dựng và quản lý Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải sẽ được hoàn thành, trình Bộ trưởng xem xét và quyết định trước ngày 15/9.

Việc soạn thảo hồ sơ dự thảo Thông tư trước ngày 27/7; Lấy ý kiến các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND cấp tỉnh, các cơ quan, tổ chức có liên quan, hội nghề nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học và đăng tải hồ sơ dự thảo trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Xây dựng trước ngày 14/8; Vụ Pháp chế tổ chức thẩm định trước ngày 2/9; Trình Bộ trưởng xem xét, quyết định trước ngày 15/9.

Trước đó, ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đã có báo cáo gửi Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc bổ sung Thông tư hướng dẫn xây dựng và quản lý Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải vào Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026 của Bộ.

Ông Vinh cho biết, trong thời gian qua, thực hiện Nghị quyết số 214/NQ-CP ngày 23/7/2025 của Chính phủ về thúc đẩy tạo lập dữ liệu phục vụ chuyển đổi số toàn diện, Bộ Xây dựng đã giao Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng chủ trì, phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin, các Sở Xây dựng, đơn vị cấp nước, đơn vị thoát nước và các cơ quan, đơn vị có liên quan xây dựng Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị.

Đến nay, hệ thống đã hoàn thành giai đoạn thử nghiệm, hình thành nền tảng phần mềm, mô hình dữ liệu, quy trình cập nhật, phân quyền tài khoản và các trường dữ liệu nền tảng về doanh nghiệp cấp nước, nhà máy nước, nhà máy xử lý nước thải, công suất, tình trạng hoạt động, địa bàn phục vụ và thông tin quản lý chuyên ngành.

Hệ thống đã được kết nối, triển khai đến 34/34 Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; kết nối, cập nhật dữ liệu từ các đơn vị cấp nước, nhà máy xử lý nước thải và một số cơ quan, đơn vị có liên quan tại địa phương.

Cơ sở dữ liệu đã thực hiện đồng bộ, kết nối với cơ sở dữ liệu dùng chung của Bộ Xây dựng và Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia do Trung tâm Dữ liệu quốc gia quản lý, bước đầu đáp ứng yêu cầu tổng hợp, theo dõi, chỉ đạo điều hành, báo cáo, chia sẻ dữ liệu ngành cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải.

Pháp lý về cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải cần được ban hành

Cũng theo báo cáo của Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, qua quá trình triển khai thử nghiệm cho thấy hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành chưa có quy định chuyên ngành, thống nhất về cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải.

Việc bổ sung Thông tư hướng dẫn xây dựng và quản lý Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu ngành nước vào Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026 của Bộ Xây dựng là rất cần thiết.

Các quy định hiện hành chủ yếu mới điều chỉnh hoạt động sản xuất, cung cấp, tiêu thụ nước sạch; quản lý thoát nước và xử lý nước thải; trách nhiệm báo cáo, quản lý vận hành và một số nội dung về cơ sở dữ liệu hệ thống thoát nước ở địa phương.

Chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định cụ thể danh mục dữ liệu, cấu trúc trường dữ liệu, mã định danh, trách nhiệm tạo lập, cập nhật, kiểm tra, phê duyệt, chuẩn hóa, khai thác, kết nối, chia sẻ, bảo đảm chất lượng dữ liệu và an toàn thông tin đối với cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải trên phạm vi toàn quốc.

Việc thiếu căn cứ pháp lý chuyên ngành làm phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành hệ thống như chưa có cơ sở bắt buộc và thống nhất để các địa phương, doanh nghiệp cập nhật dữ liệu định kỳ; chưa có chuẩn dữ liệu dùng chung để bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống; chưa có cơ chế kiểm tra, phê duyệt và chịu trách nhiệm về dữ liệu; chưa có quy định rõ về phân quyền khai thác, công bố dữ liệu mở, dữ liệu dùng chung, dữ liệu khai thác có điều kiện và dữ liệu hạn chế tiếp cận.

Điều này có thể ảnh hưởng đến tính pháp lý của dữ liệu khi sử dụng phục vụ quản lý Nhà nước, báo cáo thống kê, thanh tra, kiểm tra, xây dựng chính sách và kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Do đó, việc xây dựng và ban hành Thông tư hướng dẫn xây dựng và quản lý Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải là cần thiết, nhằm thể chế hóa kết quả đã triển khai trong giai đoạn thử nghiệm; tạo hành lang pháp lý cho việc vận hành chính thức hệ thống; chuẩn hóa dữ liệu phục vụ quản lý ngành cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải; hỗ trợ chính quyền địa phương theo dõi hiệu quả đầu tư, vận hành, chất lượng dịch vụ, an toàn cấp nước, chống thất thoát, chống ngập, thu gom và xử lý nước thải; đồng thời phục vụ chuyển đổi số, cải cách chế độ báo cáo và khai thác dữ liệu trong quản lý Nhà nước của Bộ Xây dựng.