Sẽ có một hệ thống tổng đài cấp cứu khẩn nguy, thống nhất trên cả nước?

Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM đang cấp cứu một bệnh nhân- Ảnh: TTCC115

TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục quản lý Khám, chữa bệnh Bộ Y tế đã cho biết như vậy tại buổi làm việc mới đây của đoàn công tác Bộ Y tế do thứ trưởng Trần Văn Thuấn dẫn đầu với ngành y tế TPHCM về công tác cấp cứu ngoại viện.

Cần chuẩn hóa các loại xe cấp cứu

Theo ông Hà Anh Đức, khi đề án này được phê duyệt, tại 34 tỉnh, Thành phố sẽ hình thành 34 trung tâm cấp cứu khẩn nguy do Bộ Công an vận hành. Trong mô hình này, ngành y tế địa phương sẽ bố trí nhân lực chuyên môn để tiếp nhận và xử lý các cuộc gọi liên quan đến cấp cứu y tế. Sau khi tiếp nhận thông tin, hệ thống sẽ kết nối với mạng lưới cấp cứu ngoại viện và các cơ sở y tế để điều phối nguồn lực phù hợp.

Bộ Y tế dự kiến xây dựng lại bản đồ mạng lưới cấp cứu của từng địa phương, trong đó thể hiện các trung tâm cấp cứu ngoại viện, bệnh viện, cơ sở y tế và những nguồn lực có thể huy động. Hệ thống này cũng cần cung cấp cho tổng đài viên thông tin về cơ sở y tế nào có khả năng tiếp nhận từng loại bệnh nhân, phương tiện đang ở đâu, có thể thực hiện những kỹ thuật gì và bệnh nhân nên được vận chuyển đến đâu.

Việc xây dựng bản đồ nguồn lực y tế được kỳ vọng giúp tổng đài viên đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn, đồng thời rút ngắn thời gian từ khi tiếp nhận cuộc gọi đến khi người bệnh được tiếp cận và đưa đến cơ sở điều trị phù hợp

Một vấn đề khác được Bộ Y tế đặt ra là xây dựng các tiêu chuẩn thống nhất đối với phương tiện và cơ sở hạ tầng cấp cứu ngoại viện.

Theo đó, không thể chỉ quy định chung một loại xe cấp cứu mà cần xác định rõ từng loại phương tiện, tiêu chuẩn về thiết bị, nhân lực và phạm vi sử dụng. Tùy từng tình huống, có thể cần xe cấp cứu chuyên sâu, xe cấp cứu thông thường hoặc phương tiện vận chuyển phù hợp với từng mức độ bệnh.

Đặc biệt tại các khu vực đô thị đông đúc, những nơi xe cứu thương khó tiếp cận, cần nghiên cứu các phương tiện phản ứng nhanh như xe mô tô cấp cứu. Kinh nghiệm từ quá trình chống dịch COVID-19 cho thấy những phương tiện nhỏ, cơ động có thể tiếp cận các khu vực mà xe cứu thương khó đi vào.

Việc chuẩn hóa phương tiện không chỉ liên quan đến xe mà còn bao gồm trang thiết bị, nhân lực và các tiêu chí vận hành. Đây được xem là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước nhằm tạo ra một mặt bằng chất lượng thống nhất giữa các địa phương.

3% dân số sẽ được đào tạo sơ cấp cứu, họ là ai?

Cũng theo đề án này, sẽ có 3% dân số sẽ được đào tạo sơ cấp cứu. Vậy họ là ai? Cục trưởng Cục quản lý Khám, chữa bệnh cho rằng những đối tượng có thể ưu tiên được đào tạo sơ cấp cứu gồm bảo vệ, giáo viên, nhân viên trường học, học sinh, nhân viên tại hồ bơi, bãi biển, khách sạn và nhân viên các địa điểm công cộng như quán cà phê...

Nội dung đào tạo có thể tập trung vào một số kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản. Dù thời gian đào tạo không dài, những kỹ năng này có thể giúp người dân xử trí ban đầu trong thời gian chờ lực lượng chuyên nghiệp đến hiện trường.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong cấp cứu ngừng tuần hoàn, đột quỵ, tai nạn hoặc những tình huống xảy ra đột ngột tại nơi công cộng. Nếu người xung quanh biết cách nhận diện tình trạng nguy cấp và thực hiện đúng một số kỹ thuật cấp cứu ban đầu, cơ hội sống của người bệnh có thể được cải thiện đáng kể.

Bên cạnh đào tạo cộng đồng, việc chuẩn hóa nhân lực chuyên môn cũng được đặt ra.

Theo định hướng của Bộ Y tế, TP.HCM và Hà Nội có thể đóng vai trò là hai đầu mối trong xây dựng chương trình đào tạo tổng đài viên, sau đó triển khai và hỗ trợ đào tạo cho các địa phương khác.

Phát biểu tại buổi làm việc, PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng, giám đốc Sở Y tế TPHCM bày tỏ vui mừng khi đề án phát triển cấp cứu ngoại viện đang có những bước tiến rõ rệt. Nếu hệ thống này được triển khai đồng bộ trên cả nước, chất lượng cấp cứu và chăm sóc sức khỏe người dân sẽ được nâng lên, qua đó góp phần cải thiện kết quả điều trị và giảm tử vong.

Giám đốc Sở Y tế TPHCM kiến nghị cần sớm xây dựng và ban hành một thông tư riêng về cấp cứu ngoại viện. Thực tế, nhiều nội dung đang được các đơn vị triển khai nhưng chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý nên quá trình thực hiện vẫn gặp khó khăn.

Một trong những vấn đề cần được quy định cụ thể là tiêu chuẩn và phân loại phương tiện cấp cứu. Không chỉ có xe cứu thương thông thường, hệ thống cấp cứu ngoại viện cần tính đến nhiều loại phương tiện khác nhau, trong đó có xe hai bánh cấp cứu, phương tiện phù hợp với các đô thị lớn hoặc những phương tiện chuyên dụng phục vụ việc tiếp cận hiện trường trong những tình huống đặc thù.

Bên cạnh phương tiện, nhân lực cũng cần được chuẩn hóa. TPHCM sẵn sàng nhận nhiệm vụ đào tạo nhân lực cho hệ thống cấp cứu ngoại viện.

Trong mô hình cấp cứu chuyên nghiệp, tài xế xe cấp cứu không chỉ thực hiện nhiệm vụ điều khiển phương tiện mà cần được đào tạo các kỹ năng chuyên môn cần thiết để có thể phối hợp với nhân viên y tế trong quá trình cấp cứu và vận chuyển người bệnh.

Kết thúc buổi làm việc, GS.TS Trần Văn Thuấn, thứ trưởng Bộ Y tế đánh giá cao những kinh nghiệm của TPHCM trong xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện.

"Đề án cấp cứu ngoại viện có ý nghĩa quan trọng trong giảm tử vong, giảm tàn tật và nâng cao khả năng tiếp cận cấp cứu của người dân", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Bộ Y tế sẽ sớm hoàn thiện cơ chế tài chính, tiêu chuẩn phương tiện, quy định chuyên môn và các thông tư hướng dẫn để tạo hành lang pháp lý thống nhất cho các địa phương triển khai mạng lưới cấp cứu ngoại viện trên toàn quốc.