Sẽ triển khai xây dựng tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia

Sáng 24/8 tại Hà Nội, Quốc hội khóa XVI tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ Nhất. Với 472/475 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 94,9%), Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, trừ quy định về in xuất khẩu xuất bản phẩm sẽ có hiệu lực từ 1/1/2029).

Trước khi biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thay mặt Chính phủ trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ảnh: Quốc hội.

NXB tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản

Theo Báo cáo, một số ý kiến đề nghị làm rõ chính sách đối với cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, tập đoàn xuất bản, truyền thông.

Đại diện Chính phủ cho biết dự thảo quy định chính sách xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm. Việc xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm sẽ được triển khai thông qua các đề án, phù hợp với chiến lược phát triển và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đồng thời, mô hình các cơ quan này áp dụng theo loại hình tổ chức của nhà xuất bản tại Điều 12, gồm đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Một nội dung được đại biểu quan tâm là về quy định thẩm định tác phẩm. Theo Báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ, có ý kiến đề nghị làm rõ nguyên tắc Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản; đồng thời hình thành cơ chế tiền kiểm trên thực tế, quản lý bằng tiêu chuẩn, điều kiện minh bạch và hậu kiểm.

Chính phủ đã tiếp thu các ý kiến này, tiếp tục đảm bảo quy tắc Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản theo Điều 5 Luật hiện hành. Điều 16, 22, 24, 28 được chỉnh lý để xác định rõ trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý nhà nước với một số nhóm tác phẩm, tài liệu có yêu cầu quản lý cao, nhưng không thay đổi quyền quyết định xuất bản và trách nhiệm nội dung của nhà xuất bản.

Sau quá trình tiếp thu ý kiến đề nghị mở rộng yêu cầu thẩm định, Chính phủ cho biết khoản 1 Điều 24 đã quy định tác phẩm, tài liệu có nội dung thuộc chủ đề, đề tài về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.

Với các tác phẩm, tài liệu quy định tại khoản 2 điều 24, gồm một số tác phẩm, tài liệu xuất bản trong các giai đoạn lịch sử và tác phẩm, tài liệu xuất bản ở nước ngoài, việc thẩm định trước khi đăng ký kế hoạch tái bản chỉ đặt ra khi nội dung có dấu hiệu vi phạm khoản 1 điều 10.

Khoản 3 điều 24 yêu cầu việc thẩm định phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn theo tính chất, nội dung bản thảo, có căn cứ đánh giá và kết luận rõ ràng.

Về đăng ký kế hoạch xuất bản một số chủ đề cần chú ý quy định tại Khoản 1, khoản 2 Điều 24, nhà xuất bản tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản, gửi kèm kế hoạch trình cơ quan chủ quản. Cơ quan chủ quản xem xét, đánh giá kết quả thẩm định và phê duyệt kế hoạch xuất bản theo khoản 2, khoản 3 Điều 22.

Đối với xuất bản phẩm thuộc danh mục quy định tại khoản 1 Điều 24, khoản 4 và điểm c khoản 5 Điều 28 quy định chỉ được phát hành sau khi có ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và và Du lịch, trường hợp miễn thẩm định do Chính phủ quy định.

Xuất bản phẩm được tạo lập một phần bằng AI phải được gắn nhãn

Cũng theo Báo cáo, Chính phủ tiếp thu các ý kiến đề nghị công khai sự tham gia của trí tuệ nhân tạo trong xuất bản phẩm, phân biệt AI hỗ trợ kỹ thuật với AI tạo lập nội dung.

Chính phủ chỉnh lý Điều 27 dự thảo Luật theo hướng quy định nguyên tắc về thông tin ghi trên xuất bản phẩm, bảo đảm nhận diện xuất bản phẩm, xác định chủ thể chịu trách nhiệm, phục vụ lưu chiểu, truy xuất nguồn gốc và phù hợp với môi trường số.

Xuất bản phẩm có nội dung được tạo lập toàn bộ hoặc một phần bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo phải được thông báo, gắn nhãn; việc sử dụng trí tuệ nhân tạo không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đối với xuất bản phẩm.

Dự thảo Luật cũng yêu cầu không thu thập, xử lý hoặc sử dụng dữ liệu trái pháp luật để phát triển, huấn luyện, kiểm thử hoặc vận hành hệ thống trí tuệ nhân tạo được quy định tại điểm đ khoản 4 Điều 23.