SGI Capital: Mặt bằng lãi suất thị trường mới nổi gồm Việt Nam tiếp tục neo cao tới năm 2027

SGI Capital vừa có cập nhật triển vọng thị trường chứng khoán toàn cầu trong đó nhấn mạnh: Mặt bằng lãi suất đối với các hoạt động huy động vốn quốc tế tại những thị trường mới nổi như Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng cuối năm nay và đầu năm 2027.

Số liệu việc làm tích cực gần đây, trong khi lạm phát tại Mỹ vẫn đang trong xu hướng tăng, khiến khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất điều hành vào đầu tháng 12 gần như chắc chắn.  Ngày càng nhiều ngân hàng trung ương trên toàn cầu cũng đang tiến hành thắt chặt chính sách tiền tệ. Lãi suất điều hành đóng vai trò là mốc neo, trong khi lãi suất thực mà doanh nghiệp và người tiêu dùng phải trả còn phụ thuộc vào phần bù rủi ro của từng loại tài sản.

Trong bối cảnh điều kiện tài chính dần thắt chặt, nhu cầu huy động vốn mới và tái cấp vốn ở mức rất lớn đang phải đối mặt với chi phí ngày càng cao. Điều này thể hiện qua lãi suất trái phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), trái phiếu rủi ro cao (junk bonds) và trái phiếu lợi suất cao (high-yield bonds) liên tục tăng.

Mặt bằng lãi suất đối với các hoạt động huy động vốn quốc tế tại những thị trường mới nổi như Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng cuối năm nay và đầu năm 2027.

AI và các lĩnh vực công nghệ liên quan như bán dẫn, chip và năng lượng – những xu hướng dẫn dắt chính của thị trường toàn cầu trong năm nay – đang chứng kiến dòng vốn chốt lời và rút ra. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ấn tượng nhưng vẫn bị bán mạnh do triển vọng tăng trưởng bị nghi ngờ và chi phí vốn gia tăng.

Một trong những tín hiệu cảnh báo sớm về sự thay đổi xu hướng lớn của thị trường được George Soros đề cập là biến động gia tăng mạnh sau một quá trình tăng giá kéo dài, được sự đồng thuận của thị trường và đi kèm mức độ sử dụng đòn bẩy cao. Nhiều thị trường chứng khoán yếu hơn đã giảm mạnh trước đó, như Hàn Quốc (45%), Indonesia (45%), Đài Loan (20%) và Hong Kong (15%).

Ngay cả thị trường chứng khoán mạnh nhất là Mỹ cũng bắt đầu xuất hiện những tín hiệu cảnh báo rủi ro trong môi trường lãi suất tăng và điều kiện tài chính dần thắt chặt. Định giá cũng đang điều chỉnh nhanh xuống dưới mức trung bình 10 năm, phản ánh sự hoài nghi của thị trường về khả năng duy trì dòng tiền và tốc độ tăng trưởng cao.

Có quan điểm cho rằng dòng vốn bị hút khỏi các thị trường mới nổi vào Mỹ do sức hấp dẫn của AI có thể đảo chiều khi bong bóng AI xì hơi. Tuy nhiên, số liệu hiện tại vẫn chưa cho thấy sự đảo chiều của dòng vốn toàn cầu vào Mỹ. Đồng thời, lịch sử cũng cho thấy mỗi khi dòng vốn rút khỏi thị trường chứng khoán Mỹ, dòng tiền thường rút khỏi các kênh tài sản rủi ro khác trên toàn cầu, trong đó có các thị trường chứng khoán mới nổi (EM) như Việt Nam. Dòng vốn thường tìm đến các kênh tài sản trú ẩn an toàn như tiền mặt, vàng và trái phiếu Chính phủ Mỹ.

Một điểm đáng lưu ý khác là kinh tế Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng mạnh nhờ xuất khẩu, trong khi hai động lực tiêu dùng và đầu tư trong nước đang suy yếu. Diễn biến này có tác động tích cực trong việc giảm áp lực lạm phát toàn cầu, nhưng mặt khác cũng làm suy giảm nhu cầu nhập khẩu phục vụ tiêu dùng trong nước.

Hệ quả là Việt Nam tiếp tục gia tăng nhập siêu từ Trung Quốc, trong khi xuất siêu sang Mỹ tăng lên. Việc Chính phủ Mỹ kéo dài thêm ba tháng, đến tháng 2/2027, thời gian điều tra theo Điều 301 về vi phạm bản quyền có thể giúp Việt Nam có thêm thời gian chuẩn bị và đàm phán các điều khoản tốt hơn.

Tại thị trường Việt Nam, tính đến hết quý III, tín dụng dành cho hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản (phát triển dự án) vẫn tăng hơn 25%, cao gấp hơn hai lần tốc độ tăng trưởng tín dụng chung, trong khi nhu cầu vay mua nhà (mortgage) gần như đi ngang.

Trong bối cảnh giao dịch tiếp tục suy giảm gần đây, nguồn cung mới gia tăng trong giai đoạn 2027–2028 từ nhiều dự án sẽ khó được hấp thụ. Điều này khiến cán cân thị trường bất động sản tiếp tục nghiêng về phía dư cung trong ba năm tới. Rủi ro đọng vốn và hình thành nợ xấu trên thị trường bất động sản, cả ở phía chủ đầu tư lẫn người mua nhà đã mua ở mức giá cao trong giai đoạn 2025–2026 và sắp hết thời gian ân hạn lãi suất, có thể gia tăng trong thời gian tới.

Theo số liệu chính thức, tín dụng bất động sản đã vượt 25% tổng dư nợ tín dụng, tương đương gần 40% GDP. Đây là động lực chính của tăng trưởng tín dụng, đồng thời cũng là loại tài sản bảo đảm quan trọng nhất, quyết định giá trị và khả năng thu hồi các khoản vay. Nếu tình trạng suy giảm thanh khoản và giá bất động sản kéo dài, khả năng thu hồi nợ, xoay vòng vốn và cung ứng tín dụng của hệ thống ngân hàng có thể bị ảnh hưởng. Điều này không chỉ tác động đến ngành ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của toàn nền kinh tế.

Báo cáo quý III của các ngân hàng cho thấy chất lượng tài sản và chất lượng lợi nhuận tiếp tục xấu đi. Trong đó, số tháng phải thu trung bình đã lên tới 2,12 – mức cao nhất trong 5 năm qua. Nợ nhóm 2 và nợ xấu (nhóm 3–5) tăng quý thứ ba liên tiếp, bắt đầu tiệm cận mức cao cuối năm 2022.

Mặc dù chi phí dự phòng được tăng mạnh trong quý III, tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) vẫn giảm xuống mức thấp nhất trong 10 năm. Bộ đệm LLR suy giảm trong bối cảnh nợ xấu gia tăng do tác động tiêu cực từ thị trường bất động sản sẽ buộc các ngân hàng phải tăng mạnh chi phí dự phòng trong những quý tới. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận từ quý IV và có thể kéo dài sang năm 2027.

Ngành ngân hàng mới đang đi qua vùng đỉnh tăng trưởng của chu kỳ dài hạn, trong khi định giá P/E và P/B đã quay về gần vùng đáy lịch sử. Thách thức thực sự đối với cổ đông ngân hàng sẽ xuất hiện trong những quý tới, khi lợi nhuận chịu áp lực từ biên lãi ròng (NIM) suy giảm, tăng trưởng tín dụng chậm lại và chi phí dự phòng nợ xấu tăng mạnh.