Sĩ tử 'vào 10' và áp lực vượt cấp

Học sinh lớp 9 Trường Tiểu học, THCS & THPT Đông Bắc Ga (phường Hạc Thành) ôn luyện trước kỳ thi vượt cấp.

Căng thẳng “vào 10”

Hiện nay, toàn tỉnh có 604 trường THCS công lập với tổng số gần 275 nghìn học sinh. Trong khi đó, khối THPT công lập chỉ có 89 trường với quy mô đào tạo hơn 106.000 học sinh. Sự chênh lệch lớn giữa số lượng đầu ra của bậc THCS với số lượng đầu vào của bậc THPT công lập khiến cho nhiều năm nay, kỳ thi vào lớp 10 các trường THPT công lập, nhất là các trường ở khu vực đô thị luôn bị xem là kỳ thi có sức ép lớn. Chọn trường nào, đăng ký nguyện vọng ra sao, đặt mục tiêu đến đâu, liệu khả năng của mình có đủ an toàn hay không... là những câu hỏi thường trực đối với cả học sinh và phụ huynh.

Áp lực đặc biệt lớn đối với học sinh lớp 9 tại các phường thuộc khu vực TP Thanh Hóa (cũ), bởi đây là nơi tập trung số lượng học sinh đông, áp lực cạnh tranh lớn, khiến điểm số đầu vào tại các trường THPT công lập trên địa bàn luôn rất cao.

Cụ thể, năm học 2025-2026, điểm đầu vào của Trường THPT Hàm Rồng là 25,15 điểm, Trường THPT Đào Duy Từ là 22,9 điểm, Trường THPT Nguyễn Trãi là 22 điểm... Số điểm này cao gấp 1,5 lần so với mặt bằng chung của các trường THPT công lập ở các phường, xã thuộc khu vực nông thôn, và cao gấp khoảng 5 - 6 lần so với các trường THPT công lập khu vực miền núi. Vì vậy, để cạnh tranh được một suất vào trường công lập, đối với học sinh các phường thuộc TP Thanh Hóa (cũ), không phải là điều đơn giản.

Lịch học kéo dài qua nhiều ca trong ngày khiến cho Quốc Khánh, học sinh lớp 9, Trường THCS Điện Biên (phường Hạc Thành) gần như không còn nhiều thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa. Buổi sáng em học chính ở trường, đầu giờ chiều vào lớp phụ đạo, tan học lại tiếp tục sang một lớp học thêm khác. Tối trở về nhà, em lại ngồi vào bàn học để hoàn thành những bài tập, đề ôn luyện còn dang dở. Có những ngày, nhịp học nối từ sáng đến tối, hết ca này đến ca khác. “Có hôm em thấy rất mệt nhưng vẫn phải cố. Nghỉ một buổi là lo không theo kịp các bạn. Càng gần kỳ thi, em cảm thấy áp lực càng lớn”, Quốc Khánh chia sẻ.

Kỳ thi vào lớp 10 càng đến gần, nhịp học của nhiều học sinh lớp 9 càng trở nên dày đặc. Ngoài thời gian học chính khóa ở trường, các em còn tham gia phụ đạo, học thêm, luyện đề, kiểm tra định kỳ, thi thử. Lịch học vì thế bị chia nhỏ theo từng mốc giờ cố định, tan lớp này lại vội sang lớp khác, tối về tiếp tục ngồi vào bàn học cho tới đêm.

Đối với Phạm Hoàng Thành, học sinh lớp 9, Trường THCS Lý Tự Trọng (phường Hạc Thành), áp lực không chỉ đến từ điểm số, mà còn đến từ kỳ vọng của bố mẹ. “Em đã xác định mục tiêu thi vào một trường THPT gần nhà, nhưng mấy năm gần đây, điểm đầu vào của trường rất cao. Em sợ nhất là kết quả không như mong muốn. Bố mẹ kỳ vọng nhiều, nếu em không đậu, không chỉ bản thân em buồn, mà bố mẹ còn buồn hơn. Em nghĩ mình phải ôn luyện thật cẩn thận và chăm chỉ, không được phép lơ là”, Thành nói.

Chị Liên, một phụ huynh có con đang học lớp 9 cho biết, càng gần ngày thi, mọi sinh hoạt trong nhà gần như đều xoay quanh việc học của con, từ chuyện đưa đón, ăn uống, sắp xếp thời gian, theo dõi kết quả kiểm tra đến tính toán đăng ký nguyện vọng... Không khí trong gia đình cũng vì vậy mà trở nên căng thẳng hơn. “Cha mẹ nào cũng mong con học tốt, thi tốt. Nhưng nhiều khi vì sốt ruột quá nên lời nói, cách nhắc nhở lại khiến con thêm áp lực”, chị Liên bày tỏ.

Chị Thúy, một phụ huynh có con thi vào lớp 10 của năm học trước chia sẻ: “Nhớ lại thời điểm con chuẩn bị thi, thật sự tôi vẫn còn thấy căng thẳng. Nhìn con học tối ngày, tôi cũng xót, muốn con được nghỉ ngơi. Nhưng nếu không học, làm sao có thể “chọi” với các bạn ở các trường khác. Nhiều khi, tôi thấy bản thân mình còn bị áp lực hơn cả con”.

Giảm áp lực cho “sĩ tử”

Trong điều kiện các trường THPT công lập chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu của học sinh, thì các cơ sở giáo dục dân lập, tư thục có vai trò quan trọng trong việc “giảm tải”, giảm áp lực cho các em học sinh chuẩn bị thi vào 10.

Hiện nay, trên địa bàn các phường thuộc khu vực TP Thanh Hóa (cũ) có khoảng 10 cơ sở giáo dục tư thục, dân lập có hệ đào tạo bậc THPT. Trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2025-2026, các cơ sở này được giao trên 1.700 chỉ tiêu; giải quyết gần 30% nhu cầu theo học bậc THPT của học sinh trên địa bàn TP Thanh Hóa (cũ).

Bên cạnh các trường tư thục và dân lập, hệ thống trường cao đẳng, trung cấp nghề và các trung tâm GDTX-GDNN trên địa bàn tỉnh cũng là nơi mở ra “cánh cửa” tương lai cho học sinh tốt nghiệp THCS mà không đậu, hoặc không có nhu cầu theo học tại các trường THPT công lập.

Những năm gần đây, mỗi năm, Trường Trung cấp Thương mại và Du lịch Thanh Hóa tuyển sinh gần 600 học viên; trong đó, học viên tốt nghiệp THCS chiếm tỷ lệ 65 - 70%. Nhà trường triển khai hiệu quả chương trình giáo dục thường xuyên bậc THPT, với tỷ lệ học viên đậu tốt nghiệp đạt 96,5%. Sau khi tốt nghiệp chương trình đào tạo nghề, gần như 100% học viên ra trường có việc làm và thu nhập ổn định. Ông Lương Văn Sinh, hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Chúng tôi đưa ra các giải pháp, đó là nâng cao chất lượng đào tạo; triển khai quyết liệt công tác tuyên truyền đối với các trường THPT, THCS xung quanh địa bàn; nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên, cải tiến phương pháp giảng dạy và kết nối với hệ thống các doanh nghiệp để đảm bảo 100% học viên ở trường được đi thực tập tốt nghiệp tại các cơ sở kinh doanh”.

Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa, hiện nay, toàn tỉnh có 24 trung tâm GDTX-GDNN và 15 trường trung cấp, cao đẳng có hệ đào tạo giáo dục thường xuyên cấp THPT. Mỗi năm, các đơn vị này tuyển sinh gần 10.000 học viên tốt nghiệp THCS; mở ra cơ hội học tập, cơ hội việc làm cho học sinh tốt nghiệp THCS.

Kỳ thi vào lớp 10 bậc THPT đang đến rất gần. Cùng với sự thay đổi tư duy trong học nghề, chọn việc thì sự quan tâm, sẻ chia, đồng hành của nhà trường, đặc biệt là của các bậc phụ huynh sẽ là điều hết sức cần thiết, nhằm giảm áp lực cho các sĩ tử, giúp các em chuẩn bị bước vào kỳ thi quan trọng với tâm thế tự tin, bình tĩnh.