Siba Holdings giữa áp lực vốn của hệ sinh thái ông Trương Sỹ Bá

HĐQT Công ty CP tập đoàn Cơ khí công nghệ cao Siba (Siba Group, mã cổ phiếu SBG) vừa thông qua phương án chào bán riêng lẻ 20 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động 200 tỷ đồng từ tám nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Theo nghị quyết, giá trị sổ sách của SBG cuối quý I vào khoảng 12.400 đồng/cổ phiếu, cao hơn giá chào bán. Số cổ phiếu này bị hạn chế chuyển nhượng một năm, dự kiến phát hành trong quý IV.

Hai nhà đầu tư là bà Lưu Ngọc Trâm, thành viên Ban kiểm soát CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam (HoSE: BAF), và ông Lưu Vương Đức, em trai bà Trâm, đăng ký mua mỗi người 3 triệu cổ phiếu. Nếu hoàn tất giao dịch, hai chị em sẽ nắm giữ tổng cộng 7,33% vốn điều lệ SBG sau phát hành.

Hai cổ đông hiện hữu là ông Trần Tuấn Dương và bà Trần Bích Ngọc đăng ký mua thêm 1,5 triệu cổ phiếu mỗi người. Bốn cá nhân còn lại gồm Vũ Tuấn Anh, Trương Mạnh Đoàn, Nguyễn Thị Quyên (3 triệu cổ phiếu mỗi người) và Nguyễn Thị Nga (2 triệu cổ phiếu).

Đáng chú ý, Siba Holdings, cổ đông lớn nhất của SBG, không có tên trong danh sách nhà đầu tư tham gia đợt phát hành.

Trước đó, trong tháng 6/2026, Siba Holdings đã bán thỏa thuận hơn 5,51 triệu cổ phiếu SBG, giảm tỷ lệ sở hữu từ 55,6% xuống 44,58% và không còn là công ty mẹ của doanh nghiệp cơ khí này.

Sau khi đợt phát hành riêng lẻ mới hoàn tất, cổ phần của Siba Holdings sẽ xuống quanh 32,7%. Đây là tỉ lệ khá thấp trong quản trị doanh nghiệp vì thông thường, các tổ chức sẽ duy trì tỉ lệ sở hữu trên mức 35% để đảm bảo quyền phủ quyết.

Việc bán tài sản với giá "chiết khấu" cho một nhóm 8 cá nhân, trong khi công ty mẹ Siba Holdings lại chủ động đứng ngoài và giảm sở hữu, cũng đặt các cổ đông nhỏ lẻ hiện hữu trước rủi ro vừa bị pha loãng tỷ lệ sở hữu, vừa bị suy giảm trực tiếp giá trị thực tế trên mỗi cổ phần đang nắm giữ.

Tăng vay nợ khi bước vào giai đoạn khai thác nhà máy mới

Chủ tịch HĐQT Siba Holdings là ông Trương Sỹ Bá, đồng thời giữ chức Chủ tịch HĐQT tại SBG, BAF Việt Nam, Tập đoàn Tân Long và CTCP Lương thực A An (AAN).

Việc Siba Holdings giảm sở hữu diễn ra trong giai đoạn SBG đang chuyển dịch hoạt động kinh doanh, từ thương mại nông sản sang cơ khí công nghệ cao, đồng thời bắt đầu khai thác dự án nhà máy có quy mô đầu tư hàng trăm tỷ đồng.

Ông Trương Sỹ Bá. Ảnh: DN

Nhà máy cơ khí công nghệ cao Siba tại Bà Rịa – Vũng Tàu có tổng mức đầu tư hơn 625 tỷ đồng, trong đó có khoản tín dụng hợp vốn 400 tỷ đồng từ các ngân hàng Đài Loan. Nhà máy bắt đầu đi vào hoạt động trong quý I/2026, được kỳ vọng mang lại doanh thu khoảng 1.000 tỷ đồng mỗi năm khi vận hành ổn định.

Song song với việc đưa nhà máy vào khai thác, cơ cấu doanh thu của SBG đã thay đổi đáng kể. Nửa đầu năm nay, mảng thương mại, vốn từng chiếm phần lớn doanh thu nhờ buôn ngô hạt, chỉ còn 843 triệu đồng. Mảng cơ khí xây lắp mang về 427,4 tỷ đồng.

Tổng doanh thu thuần giảm 60%, còn 437,9 tỷ đồng, nhưng lãi sau thuế đạt 33 tỷ đồng, gấp 2,1 lần cùng kỳ. Biên lãi gộp tăng từ 5,4% lên 24,2%.

Dù cơ cấu kinh doanh thay đổi mạnh, doanh thu SBG vẫn phụ thuộc đáng kể vào giao dịch với các doanh nghiệp liên quan, đặc biệt là BAF.

Theo giải trình của SBG, doanh thu xây lắp tăng hơn 92%, chủ yếu nhờ ghi nhận doanh thu từ dự án Giai Xuân và hoạt động xuất khẩu. Giai Xuân là dự án trang trại của BAF.

Báo cáo tài chính bán niên 2026 của SBG ghi nhận doanh thu từ các bên liên quan khoảng 296,8 tỷ đồng, tương đương gần 68% tổng doanh thu. Trong đó, riêng BAF đóng góp hơn 230 tỷ đồng.

Trong kỳ, SBG ghi nhận 241 tỷ đồng phải thu phát sinh từ BAF và đã thu được gần 167 tỷ đồng, chưa kể giao dịch với các đơn vị trang trại thuộc BAF.

Phía BAF ghi nhận SBG dưới tên “Siba Tech”, là công ty có cùng chủ tịch. Trong sáu tháng đầu năm nay, BAF mua tài sản cố định và thuê SBG xây trại tổng cộng 287,6 tỷ đồng, sau mức 470,5 tỷ đồng của cả năm 2025. Đến 30/6, BAF còn khoản phải trả SBG khoảng 252 tỷ đồng.

Các số liệu cho thấy BAF là đối tác có vai trò đáng kể trong hoạt động kinh doanh của SBG, đồng thời giữa hai doanh nghiệp đang tồn tại khoản công nợ lớn.

Trong khi đó, nhu cầu vốn của SBG tiếp tục gia tăng. Nửa đầu năm, dòng tiền kinh doanh âm 1,5 tỷ đồng do hàng tồn kho tăng thêm 73,6 tỷ đồng và chi phí trả trước tăng 56,5 tỷ đồng. Dòng tiền đầu tư âm 274,5 tỷ đồng, phần lớn là 229,6 tỷ đồng chi xây dựng, mua sắm tài sản. Doanh nghiệp vay mới 473 tỷ đồng.

Vay và nợ thuê tài chính tăng từ 454 tỷ đồng lên 748 tỷ đồng, vượt vốn chủ sở hữu 651 tỷ đồng. Tổng nợ phải trả đạt 1.052 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, SBG lên kế hoạch huy động thêm 200 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Theo phương án sử dụng vốn, doanh nghiệp dự kiến dành 189,1 tỷ đồng để thanh toán công nợ nhà cung cấp, phần còn lại 10,9 tỷ đồng đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái tại nhà máy.

Áp lực huy động vốn trong hệ sinh thái gắn với ông Trương Sỹ Bá

Những cái tên như Siba Holdings, Siba Group, BAF, A An hay Tân Long đều có chung một điểm kết nối đó là ông Trương Sỹ Bá - nhà sáng lập cũng là người đứng đầu tại hầu hết các doanh nghiệp này.

Hệ sinh thái doanh nghiệp gắn với ông Trương Sỹ Bá được phát triển theo hướng bổ trợ lẫn nhau trong chuỗi giá trị nông nghiệp, từ cung ứng nguyên liệu, sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng đến chế biến và phân phối sản phẩm.

Trong đó, Tập đoàn Tân Long hoạt động trong lĩnh vực thương mại nông sản, cung ứng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, chế biến và kinh doanh lương thực. BAF Việt Nam phát triển chuỗi chăn nuôi heo khép kín từ thức ăn, con giống, trang trại đến chế biến và phân phối thịt.

Siba Group cung cấp giải pháp cơ khí, thiết bị và xây dựng hệ thống trang trại, nhà máy, phục vụ nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng cho ngành chăn nuôi, trong đó có các dự án của BAF. Lương thực A An đảm nhiệm mảng chế biến, kinh doanh và phân phối gạo, gắn với thế mạnh thương mại nông sản của Tân Long.

Trong cấu trúc này, Siba Holdings là pháp nhân nắm giữ vốn tại các doanh nghiệp niêm yết BAF, SBG và AAN.

Sự kết hợp giữa các doanh nghiệp tạo nên mối liên kết cả về sở hữu lẫn hoạt động kinh doanh, trong đó các khoản đầu tư mở rộng của doanh nghiệp này có thể tạo ra nhu cầu sản phẩm, dịch vụ cho doanh nghiệp khác trong cùng hệ sinh thái.

Bước sang năm 2026, hệ sinh thái trên đang có sự thay đổi đáng chú ý trong cách phân bổ vốn và quyền sở hữu tại các doanh nghiệp niêm yết.

Mặc dù cùng hệ sinh thái, trong khi giảm sở hữu ở SBG, Siba Holdings lại gia tăng đầu tư vào A An thông qua đợt phát hành cổ phiếu cuối năm 2025.

Cụ thể, A An đã chào bán 30 triệu cổ phiếu với giá 15.000 đồng/cổ phiếu, huy động 450 tỷ đồng. Trong đó, 250 tỷ đồng được sử dụng để trả nợ ngân hàng, 200 tỷ đồng thanh toán cho hai nhà cung cấp là Kiến Nông và Gạo Việt.

Siba Holdings mua đủ số cổ phiếu theo quyền của mình, nâng lượng nắm giữ từ 18,25 triệu lên 33,89 triệu cổ phiếu. Tính theo giá chào bán, số tiền công ty bỏ ra vào khoảng 235 tỷ đồng.

Trước đó, giai đoạn 2022–2023, Siba Holdings đã góp 170 tỷ đồng tiền mặt vào A An. Tập đoàn Tân Long từng nắm 75% A An khi doanh nghiệp này mới thành lập. Đến cuối tháng 1/2026, Siba Holdings là cổ đông tổ chức duy nhất của A An, với 52,14% vốn.

Tại BAF, nhu cầu vốn còn lớn hơn khi doanh nghiệp đang đẩy mạnh mở rộng hoạt động chăn nuôi.

Nửa đầu năm nay, BAF chi 1.957 tỷ đồng xây dựng và mua sắm tài sản. Dòng tiền đầu tư âm 2.218 tỷ đồng, trong khi dòng tiền kinh doanh chỉ dương 165 tỷ đồng. Để bù phần chênh lệch, BAF vay mới 3.936 tỷ đồng và trả nợ gốc 1.776 tỷ đồng. Cuối tháng 6, tổng tài sản BAF đạt 13.512 tỷ đồng và nợ phải trả 9.138 tỷ đồng, tăng lần lượt 25% và 36% so với đầu năm.

Doanh nghiệp cũng đang theo đuổi các dự án quy mô lớn, đáng chú ý là tổ hợp chăn nuôi công nghệ cao hợp tác với Tập đoàn Muyuan tại Tây Ninh, có tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 12.000 tỷ đồng.

Tháng 7, cổ đông BAF thông qua phương án chào bán 40,5 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, giá 15.000 đồng/cổ phiếu, dự thu 608 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền sẽ dùng trả nhà cung cấp thức ăn, con giống và phụ gia. Đợt chào bán dự kiến thực hiện trong quý III–IV, trước một đợt trái phiếu chuyển đổi ra công chúng.

Siba Holdings đang giữ 31,47% vốn BAF. Muốn duy trì tỉ lệ sở hữu, công ty sẽ phải bỏ ra khoảng 190 tỷ đồng trong đợt chào bán sắp tới.

Bên cạnh nhu cầu góp thêm vốn, cổ phần Siba Holdings cũng đang được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho nghĩa vụ nợ của BAF. Theo báo cáo tài chính năm 2025 của BAF, 127,3 triệu cổ phần Siba Holdings thuộc sở hữu ông Trương Sỹ Bá được dùng làm tài sản bảo đảm cho lô trái phiếu 500 tỷ đồng phát hành tháng 5/2025.

Có thể thấy, ba doanh nghiệp niêm yết có liên hệ với Siba Holdings đang ở những giai đoạn khác nhau nhưng cùng có nhu cầu tài chính lớn.

BAF đẩy mạnh đầu tư trang trại với quy mô hàng nghìn tỷ đồng, đồng thời huy động thêm vốn cổ phần để thanh toán cho nhà cung cấp. SBG vừa bước vào giai đoạn khai thác nhà máy cơ khí mới, tăng vay nợ và tiếp tục phát hành cổ phiếu. Trong khi đó, A An đã huy động vốn để xử lý các nghĩa vụ tài chính và bổ sung nguồn lực kinh doanh.

Để đảm bảo nguồn lực cho các thành viên phát triển, ở cấp độ cổ đông, Siba Holdings đã bỏ khoảng 235 tỷ đồng tham gia đợt tăng vốn của A An cuối năm 2025, và đang đứng trước khả năng phải góp thêm hàng trăm tỷ đồng vào BAF nếu muốn duy trì tỷ lệ sở hữu.