Thương hiệu quốc gia: Động lực nâng tầm năng lực doanh nghiệp Việt

Thương hiệu quốc gia không chỉ là sự ghi nhận với sản phẩm, doanh nghiệp có uy tín mà còn phản ánh năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đằng sau thương hiệu được thị trường tin tưởng là chất lượng sản phẩm, trình độ công nghệ, năng lực quản trị và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao. Vì vậy, giá trị lớn nhất của danh hiệu không nằm ở việc được công nhận mà ở động lực thúc đẩy doanh nghiệp tiếp tục đổi mới, nâng cao giá trị và mở rộng vị thế trên thị trường.

Doanh nghiệp quốc gia đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững

Sau hơn hai thập kỷ triển khai, Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam đã phát triển từ 30 doanh nghiệp với 50 sản phẩm năm 2008 lên 227 doanh nghiệp với 499 sản phẩm năm 2026. Đây là hoạt động xúc tiến thương mại dài hạn, gắn xây dựng thương hiệu sản phẩm, doanh nghiệp với nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Năm 2025, nhóm doanh nghiệp có sản phẩm được công nhận năm 2026 đạt tổng doanh thu hơn 2,5 triệu tỷ đồng, doanh thu xuất khẩu hơn 262 nghìn tỷ đồng, đóng góp ngân sách hơn 133 nghìn tỷ đồng và tạo việc làm cho hơn 760.000 lao động. Các doanh nghiệp cũng đầu tư gần 43.600 tỷ đồng cho nghiên cứu và phát triển, tăng hơn 6% so với năm trước. Những con số này cho thấy cộng đồng doanh nghiệp mang Thương hiệu quốc gia đã đóng góp đáng kể cho nền kinh tế, đồng thời chú trọng đầu tư để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo Brand Finance, năm 2026, giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt 462,279 tỷ USD, tăng 45,14% so với năm 2020, xếp thứ 32 trong 193 quốc gia được đánh giá. Tuy nhiên, thách thức không chỉ là cải thiện thứ hạng hay mở rộng quy mô kinh doanh mà còn chuyển những kết quả đó thành năng lực cạnh tranh bền vững, giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thực tiễn doanh nghiệp cho thấy, thương hiệu chỉ có sức nặng khi được nâng đỡ bằng năng lực thực chất. Năm 2026, ba thương hiệu WinMart, WinMart+ và WiN của Công ty CP Dịch vụ thương mại tổng hợp WinCommerce cùng được công nhận Thương hiệu quốc gia. 

Đại diện WinMart cho biết, việc ba thương hiệu cùng được công nhận trước hết khẳng định năng lực xây dựng và vận hành một hệ thống bán lẻ Việt Nam quy mô toàn quốc do người Việt xây dựng và phục vụ người Việt.

Trong 8 tháng năm 2026, doanh nghiệp mở mới ròng 796 cửa hàng, nâng mạng lưới lên gần 5.400 điểm bán, phần lớn tại khu vực nông thôn. Bên cạnh mở rộng hệ thống, WinCommerce còn kết nối hàng nghìn nhà cung cấp, hợp tác xã và hộ nông dân với thị trường. Đặc biệt, doanh nghiệp đầu tư kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm, đồng thời ứng dụng học máy trong dự báo nhu cầu và tự động đặt hàng. Những giải pháp này cho thấy đổi mới công nghệ không chỉ nằm ở việc tạo ra sản phẩm và thể hiện trong cách tổ chức chuỗi cung ứng, kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả vận hành. 

“Với WinCommerce, ba giá trị cốt lõi của Chương trình Thương hiệu quốc gia gồm Chất lượng - Đổi mới, sáng tạo - Năng lực tiên phong được cụ thể hóa xuyên suốt từ lựa chọn nhà cung cấp, quản trị chuỗi cung ứng, ứng dụng công nghệ đến phát triển các mô hình bán lẻ”, đại diện Winmart cho hay.

Nếu WinCommerce cho thấy sức mạnh thương hiệu từ thị trường nội địa, May 10 lại đặt bài toán thương hiệu trong một không gian khác là chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Hoàng Thế Nhu, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10-CTCP cho biết, doanh nghiệp đang chuyển từ gia công giá rẻ (CMT) sang các phương thức sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn như FOB, ODM và từng bước tiếp cận OBM. Để thực hiện mục tiêu này, May 10 duy trì các chứng nhận về trách nhiệm xã hội, môi trường và chuỗi cung ứng như Higg Index, ESG, WRAP, SMETA, GOTS, GRS, đồng thời phát triển các trung tâm R&D, nhóm ODM và Sourcing nhằm chủ động thiết kế, tìm kiếm nguyên liệu xanh, nâng cao giá trị đơn hàng.

Theo ông Hoàng Thế Nhu, biểu trưng Thương hiệu quốc gia giúp May 10 tạo dựng niềm tin với các nhà bán lẻ và thương hiệu thời trang quốc tế. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm năng lực cung ứng ổn định, tuân thủ tiêu chuẩn và không ngừng gia tăng giá trị sản phẩm.

Tương tự, ông Lê Đức Phương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Khóa Việt - Tiệp cho rằng: Yếu tố quyết định để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế sản phẩm phải có chất lượng ổn định, đáp ứng yêu cầu từng thị trường, cạnh tranh về công nghệ, mẫu mã, giá trị sử dụng và dịch vụ. Do đó, danh hiệu giúp đối tác nhận diện và tin tưởng hơn nhưng không thể thay thế chất lượng hay năng lực cạnh tranh. Đây cũng là điểm cần lưu ý bởi nếu không tiếp tục đầu tư và cải tiến, thương hiệu rất khó duy trì sức hút lâu dài.

Doanh nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ và R&D

Ông Đinh Quốc Tuấn, Tổng giám đốc Công ty CP Công nghiệp Á Mỹ (AMY GRUPO) nhìn nhận:Thương hiệu quốc gia không phải điểm kết thúc mà là chuẩn mực mới để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ, nghiên cứu phát triển và nâng giá trị sản phẩm. Ngoài ra, doanh nghiệp đồng thời chú trọng sử dụng năng lượng hiệu quả, chuyển sang năng lượng sinh khối trong công đoạn sấy phun, đầu tư điện mặt trời áp mái và kiểm kê khí nhà kính, dấu chân carbon sản phẩm.

Theo ông Lê Hồng Quang, Tổng giám đốc Công ty CP MISA cho rằng: Chất lượng cần được đánh giá từ lợi ích thực tế đối với người sử dụng, hiệu quả chuyển đổi số và khả năng bảo đảm an ninh, an toàn. Năm 2025, khoảng 40% công việc lập trình, phát triển sản phẩm tại MISA đã sử dụng AI; tỷ lệ này được dự báo có thể đạt 70-80% trong năm 2026. Việc ứng dụng công nghệ chỉ thực sự tạo lợi thế khi chuyển hóa thành sản phẩm hữu ích, nâng năng suất và đáp ứng tốt hơn nhu cầu khách hàng.

Trong lĩnh vực dịch vụ, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) đẩy mạnh số hóa, tự động hóa và ứng dụng công nghệ trong bưu chính - logistics. Ông Nguyễn Quang Hải, Phó Tổng giám đốc Vietnam Post nhấn mạnh: Giá trị Thương hiệu quốc gia không chỉ nằm ở danh hiệu mà còn ở trách nhiệm duy trì chất lượng dịch vụ và hiệu quả phục vụ khách hàng. Điều đó cho thấy thương hiệu được kiểm chứng qua khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế, tổ chức vận hành hiệu quả và hỗ trợ hàng hóa lưu thông.

Từ bán lẻ, dệt may, công nghiệp đến công nghệ và logistics, mỗi doanh nghiệp có cách nâng cao năng lực riêng, nhưng đều gặp nhau ở yêu cầu duy trì chất lượng, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và thích ứng với tiêu chuẩn thị trường. Thương hiệu quốc gia vì thế không nên được xem là đích đến mà là cam kết phải liên tục thực hiện. Danh hiệu chỉ có ý nghĩa lâu dài khi đi cùng chất lượng nhất quán và giá trị thực tế mà doanh nghiệp mang lại cho khách hàng.

Để chương trình trở thành động lực rõ nét hơn, chính sách hỗ trợ cần gắn với nhu cầu nâng cấp năng lực và mở rộng thị trường của doanh nghiệp. Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Kỳ xét chọn lần thứ 10 năm 2026 diễn ra trong bối cảnh đất nước đang triển khai nhiều nghị quyết mới của Bộ Chính trị, hướng tới các mục tiêu phát triển kinh tế đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2045. Trên cơ sở đó, Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam đã điều chỉnh quy chế và tiêu chí xét chọn để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Điểm đáng chú ý là tăng trọng số đối với tiêu chí đổi mới sáng tạo trong ba giá trị cốt lõi của Chương trình, gồm Chất lượng - Đổi mới, sáng tạo - Năng lực tiên phong. Cụ thể, điểm dành cho nhóm tiêu chí đổi mới sáng tạo được nâng từ 180 lên 300 điểm trong tổng số 1.000 điểm. Định hướng này nhấn mạnh vai trò của công nghệ và đổi mới trong năng lực cạnh tranh. 

Ông Vũ Bá Phú cho biết, qua các kỳ triển khai, Chương trình Thương hiệu quốc gia đã góp phần nâng cao nhận thức và năng lực xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều thương hiệu như Vinamilk, Viettel và các ngân hàng thương mại đã khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam không ngừng gia tăng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và mở rộng xuất khẩu.

Theo ông Vũ Bá Phú, việc kết nối Chương trình Thương hiệu quốc gia với các chương trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, thương mại hóa sản phẩm, qua đó nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước, quốc tế.

Thứ trưởng Lương Hoàng Thái nhấn mạnh, trong giai đoạn tới, Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam sẽ tập trung xây dựng Chiến lược phát triển Thương hiệu quốc gia đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; nâng cao năng lực xây dựng, quản trị thương hiệu của doanh nghiệp và hỗ trợ thương hiệu Việt mở rộng thị trường quốc tế. 

Thông qua thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng cường kết nối chuỗi giá trị toàn cầu, Chương trình hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm, khẳng định vị thế doanh nghiệp Việt, chuyển từ lợi thế sản xuất sang năng lực tạo lập giá trị, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và uy tín quốc gia trên trường quốc tế.