Siết an toàn thực phẩm từ gốc đến bàn ăn: Toàn bộ chuỗi cung ứng vào 'tầm ngắm hậu kiểm'

Ảnh minh họa

Hộ kinh doanh nhỏ lẻ đối mặt với không ít khó khăn

Là chủ một cửa hàng đồ ăn trên tuyến phố Trần Đại Nghĩa (Hà Nội), chị N.T.H. cho biết cơ sở của chị luôn chú trọng thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm như lựa chọn nhà cung cấp có nguồn gốc rõ ràng, ký hợp đồng đầy đủ, lưu mẫu thức ăn hằng ngày, khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên và trang bị bảo hộ lao động.

Theo chị, việc tăng cường hậu kiểm là cần thiết để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. "Những cơ sở làm ăn nghiêm túc sẽ không còn phải cạnh tranh với hàng kém chất lượng, giá rẻ nhưng không bảo đảm an toàn. Người tiêu dùng cũng yên tâm hơn khi lựa chọn", chị T.H. chia sẻ với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam.

Tuy nhiên, chị cũng thẳng thắn cho rằng các hộ kinh doanh nhỏ lẻ đang đối mặt với không ít khó khăn. Đặc biệt, yêu cầu về hồ sơ, truy xuất nguồn gốc, cập nhật quy định quảng cáo trên mạng xã hội và ghi nhãn sản phẩm đòi hỏi kiến thức pháp lý và nhân lực chuyên trách. Trong khi đó, phần lớn các cơ sở nhỏ chỉ có vài nhân viên, vừa kinh doanh vừa quản lý nên khó theo kịp các quy định mới.

"Chúng tôi phải thường xuyên cập nhật văn bản, tham gia tập huấn. Một số quy định về bảo quản, trang thiết bị cũng cần đầu tư thêm, trong khi chi phí thuê mặt bằng, nhân công đã cao. Nếu không có hướng dẫn cụ thể, nhiều cơ sở sẽ lúng túng"- chị T. H. chia sẻ.

Cơ quan chức năng kiểm tra an toàn thực phẩm tại 1 cơ sở kinh doanh

Ở góc độ doanh nghiệp nhập khẩu, ông P.V.M. đại diện một công ty chuyên nhập khẩu thực phẩm đông lạnh, cho biết việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo nguyên tắc quản lý rủi ro là xu hướng phù hợp với thông lệ quốc tế. Điều này giúp giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt.

Theo ông, doanh nghiệp đã quen với việc chuẩn bị hồ sơ công bố, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, khi chính sách mới được triển khai, thời gian đầu có thể phát sinh vướng mắc do quy trình cần điều chỉnh.

"Chúng tôi mong các cơ quan có hướng dẫn chi tiết, thống nhất giữa các bộ, ngành để tránh chồng chéo. Ngoài ra, cần ứng dụng công nghệ số trong quản lý, cấp phép và hậu kiểm để giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp", ông V.M. kiến nghị.

Một khó khăn khác là chi phí kiểm nghiệm, lưu kho chờ kết quả, thay đổi nhãn mác theo chuẩn mới hoặc nâng cấp hệ thống bảo quản. Những chi phí này có thể làm tăng giá thành, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Dù vậy, các doanh nghiệp đều cho rằng việc siết chặt hậu kiểm là tất yếu nhằm nâng cao chất lượng thực phẩm, tạo uy tín cho hàng hóa Việt Nam và thúc đẩy hội nhập quốc tế. Điều quan trọng là cơ quan quản lý cần tăng cường truyền thông, tập huấn, hướng dẫn rõ ràng cho các đối tượng, nhất là hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Kiểm soát toàn diện chuỗi cung ứng, tăng phối hợp liên ngành

Theo kế hoạch của Bộ Y tế, công tác hậu kiểm an toàn thực phẩm năm 2026 tập trung kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, nhập khẩu đến lưu thông và tiêu dùng. Mục tiêu là phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn, xử lý kịp thời vi phạm và ngăn chặn thực phẩm không đạt chất lượng ra thị trường.

Việc kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đặc biệt với nông, lâm, thủy sản được tăng cường. Cơ quan chức năng đẩy mạnh kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, kháng sinh, chất cấm trong chăn nuôi. Hoạt động sử dụng phụ gia, phẩm màu, hương liệu, chất hỗ trợ chế biến cũng được giám sát chặt theo đúng danh mục và liều lượng cho phép.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh, nhiều sản phẩm được quảng cáo và bán trực tuyến qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, nguy cơ khó kiểm soát chất lượng gia tăng. Vì vậy, hậu kiểm đối với các kênh kinh doanh mới được đẩy mạnh, tập trung phát hiện thực phẩm giả, không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu hoặc hết hạn sử dụng.

Công tác lấy mẫu, kiểm nghiệm được thực hiện thường xuyên, có trọng điểm, nhất là với nhóm nguy cơ cao như thực phẩm tươi sống, chế biến sẵn, thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Kết quả kiểm nghiệm là căn cứ khoa học để xử lý vi phạm và cảnh báo rủi ro.

Kiểm soát toàn diện chuỗi cung ứng, tăng cường phối hợp liên ngành

Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu, nội dung hậu kiểm bao gồm công bố sản phẩm, điều kiện bảo đảm an toàn, ghi nhãn, quảng cáo, truy xuất nguồn gốc. Sau ngày 15/4/2026, các quy định mới được áp dụng nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Đặc biệt, kiểm soát quảng cáo thực phẩm, nhất là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, tiếp tục được siết chặt. Quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng trên môi trường mạng sẽ bị xử lý nghiêm, kể cả đình chỉ hoạt động và thu hồi giấy phép.

Hậu kiểm cũng được tăng cường tại bếp ăn tập thể, khu công nghiệp, trường học, khu du lịch, lễ hội và cơ sở cung cấp suất ăn sẵn những nơi có nguy cơ cao xảy ra ngộ độc thực phẩm. Thức ăn đường phố tiếp tục là trọng điểm kiểm tra.

Công tác này được triển khai với sự phối hợp giữa các bộ, ngành, lực lượng quản lý thị trường, công an và chính quyền địa phương. Các đoàn kiểm tra liên ngành được tổ chức vào dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, Tháng hành động vì an toàn thực phẩm, Trung thu; đồng thời tăng cường kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm.

Bên cạnh đó, nhấn mạnh trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn, nhất là đối với chợ truyền thống, cơ sở nhỏ lẻ và thức ăn đường phố. Khi phát hiện sai phạm, cơ quan chức năng sẽ áp dụng biện pháp mạnh như đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép, tịch thu và tiêu hủy sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Các chuyên gia nhận định, việc siết chặt hậu kiểm không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn tạo động lực để doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng, đầu tư công nghệ và xây dựng thương hiệu. Trong dài hạn, quản lý theo hướng hậu kiểm dựa trên đánh giá rủi ro sẽ giúp nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

Thành Nam