Siết chặt giám sát dữ liệu môi trường sau vụ sai phạm dữ liệu quan trắc

Thông tin tại họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Cục trưởng Cục Môi trường Nguyễn Xuân Hải đã có những trả lời xung quanh tình trạng can thiệp, sửa số liệu quan trắc cũng như công tác quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường hiện nay.

Theo ông Nguyễn Xuân Hải, các hành vi can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường là vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và niềm tin của xã hội.

Ông Nguyễn Xuân Hải - Phó Cục trưởng Cục Môi trường thông tin tại cuộc họp.

Từ các vụ việc vừa qua có thể nhận diện một số tồn tại, trong đó, một số hệ thống còn có lỗ hổng trong kiểm soát kỹ thuật, đặc biệt trong truyền và quản lý dữ liệu. Tuy nhiên, một số hành vi vi phạm tinh vi, có chủ đích, lợi dụng kẽ hở kỹ thuật. Trong khi đó, hệ thống trước đây chưa được thiết kế đầy đủ để phát hiện tất cả các hành vi này.

“Việc can thiệp, làm sai lệch số liệu quan trắc là hành vi vi phạm pháp luật, trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống” - ông Hải khẳng định.

Ông Hải cũng nhấn mạnh, đây không phải là khoảng trống của hệ thống pháp luật, mà là vấn đề trong tổ chức thực hiện, cần tiếp tục được siết chặt.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết xử lý nghiêm sai phạm, đồng thời rà soát toàn bộ quy trình kỹ thuật và quản lý dữ liệu để siết chặt kiểm soát.

Trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đôn đốc các địa phương thực hiện ngay các biện pháp như: Rà soát, kiểm tra đồng bộ việc kết nối, niêm phong cổng kết nối, quản lý tài khoản quản trị, cấu hình data logger, camera giám sát và việc lưu trữ dữ liệu gốc tại các hệ thống quan trắc tự động, liên tục; tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng, kiểm soát chất lượng định kỳ và hậu kiểm đối với các cơ sở có dấu hiệu bất thường về dữ liệu.

Đối với câu hỏi về việc vì sao có trường hợp bị can thiệp dữ liệu mà chưa được phát hiện kịp thời, ông Hải cho biết sau vụ việc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định cần tăng cường thêm các lớp kiểm soát để bảo đảm tính minh bạch thực chất của hệ thống.

Cụ thể là siết chặt quản lý truy cập và cấu hình hệ thống, đặc biệt đối với data logger và phần mềm truyền dữ liệu; tăng cường giám sát từ xa, phân tích dữ liệu bất thường và cảnh báo sớm; đẩy mạnh kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng và hậu kiểm dữ liệu; rà soát, hoàn thiện quy định kỹ thuật theo hướng nâng cao tính bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu.

“Có thể khẳng định rằng, hệ thống hiện nay đã có nền tảng pháp lý bảo đảm tính minh bạch. Tuy nhiên vấn đề đặt ra là tiếp tục hoàn thiện công cụ giám sát và tăng cường thực thi để bảo đảm tính minh bạch đó được thực hiện đầy đủ trên thực tế. Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục siết chặt kiểm soát để bảo đảm tính minh bạch được thực hiện thực chất, không chỉ trên quy định,” ông Hải chia sẻ.

Về quy trình kiểm soát khí thải, quan trắc môi trường, Phó cục trưởng Cục Môi trường Nguyễn Xuân Hải cho biết hiện nay, việc kiểm soát khí thải và quan trắc môi trường đã được pháp luật quy định tương đối đầy đủ.

Theo đó, các cơ sở thuộc đối tượng phải quan trắc tự động, liên tục, doanh nghiệp có trách nhiệm lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục; hệ thống này phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật về thiết bị đo, chất chuẩn, camera giám sát, hệ thống lấy mẫu tự động, bộ thu nhận và truyền dữ liệu; phải truyền số liệu trực tiếp về cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương để theo dõi, giám sát; dữ liệu truyền phải có đầy đủ thông số đo, kết quả đo, đơn vị đo, thời gian đo và trạng thái hoạt động của thiết bị.

Với các cổng kết nối không sử dụng, ông Hải nhấn mạnh doanh nghiệp phải được niêm phong; tài khoản quản trị cao nhất của data logger phải cung cấp cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ quản lý, kiểm soát cấu hình và phần mềm của hệ thống.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Theo Thứ trưởng, công nghệ lạc hậu luôn gắn với ô nhiễm, cần kiên quyết loại bỏ. Các sự cố môi trường lớn trước đây đã được xử lý, do đó, các vấn đề hiện nay cũng phải xử lý được.

Quang Đức