Siết chặt quản lý, đẩy mạnh tuyên truyền, tạo chuyển biến trong phòng, chống khai thác IUU

Cán bộ Đồn Biên phòng Cát Khánh kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá của ngư dân. Ảnh: Văn Thý

Đồn Biên phòng Cát Khánh đứng chân trên địa bàn trọng điểm về hoạt động khai thác hải sản của 3 xã ven biển Đề Gi, Ngô Mây và Cát Tiến, tỉnh Gia Lai với bờ biển dài hơn 31km, tập trung nhiều tàu cá, trong đó có hơn 400 tàu cá thường xuyên khai thác xa bờ. Nhận thức rõ vai trò then chốt của công tác tuyên truyền trong phòng, chống khai thác IUU, Đồn Biên phòng Cát Khánh xác định đây không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên, mà còn là giải pháp mang tính chiến lược và lâu dài, tác động trực tiếp đến ý thức và hành vi của ngư dân. Trung tá Nguyễn Hữu Nghị, Chính trị viên Ðồn Biên phòng Cát Khánh cho biết: “Chúng tôi xác định tuyên truyền là gốc rễ của mọi hoạt động, là cách thức hiệu quả nhất để thay đổi nhận thức của ngư dân, từ đó tạo sự chuyển biến tích cực của ngư dân”.

Trên cơ sở đó, đơn vị đã xây dựng kế hoạch tuyên truyền có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với đặc thù địa bàn và điều kiện sinh hoạt, lao động của ngư dân. Không chỉ tổ chức các buổi tuyên truyền tập trung tại bến cảng, khu phố hay nhà văn hóa xã, cán bộ, chiến sĩ đơn vị còn chủ động xuống tận các tàu cá, tiếp cận từng ngư dân để trò chuyện, giải thích cặn kẽ các quy định của pháp luật trong khai thác hải sản. Ngoài ra, đơn vị đa dạng hóa phương pháp tuyên truyền thông qua các hình thức trực quan như pa nô, áp phích, phát tờ rơi minh họa dễ hiểu, thông qua loa phát thanh, sử dụng mạng xã hội để truyền tải thông tin đến ngư dân.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Đồn Biên phòng Cát Khánh phối hợp với chính quyền 3 xã trên địa bàn tổ chức 9 buổi tuyên truyền trực tiếp với hơn 600 lượt ngư dân tham gia, 10 buổi tuyên truyền lưu động, cấp phát hàng trăm tờ rơi. Ngoài ra, cán bộ Đồn Biên phòng Cát Khánh còn đến từng bến cá, gặp các chủ tàu, ngư dân để tuyên truyền, nội dung sát thực tiễn đã tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng.

Với đặc thù nghề biển, ngư dân thường xuyên bám biển dài ngày, có khi nhiều tháng mới trở về đất liền, do đó, cán bộ, chiến sĩ đơn vị luôn tranh thủ thời điểm tàu cá cập cảng để trực tiếp xuống tàu thăm hỏi, động viên và tuyên truyền pháp luật. Ông Nguyễn Ngọc Hoàng, chủ tàu cá BĐ93876TS, Tổ trưởng tổ đánh bắt xa bờ ở xã Đề Gi cho biết: "Được cán bộ Biên phòng lên tàu thông tin, giải thích cặn kẽ từng điều khoản, chỉ rõ ranh giới đánh bắt hợp pháp và cảnh báo các hậu quả nếu vi phạm, chúng tôi hiểu hết tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật. Đồng thời, không lo bị xử phạt hay gây rủi ro pháp lý, mà yên tâm lao động, vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc".

Gắn với công tác tuyên truyền, Đồn Biên phòng Cát Khánh duy trì chặt chẽ hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cảng và trên biển. Tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Đề Gi, lực lượng chức năng hằng ngày kiểm tra đầy đủ giấy tờ đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác thủy sản của từng phương tiện; đặc biệt là kiểm soát nghiêm tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên về tình trạng hoạt động của thiết bị giám sát hành trình (VMS). Các trường hợp cố tình ngắt kết nối hoặc hoạt động sai vùng biển theo quy định đều bị lập biên bản, xử lý.

Trên nền tảng kiểm soát chặt chẽ đó, đơn vị chủ động phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan quản lý thủy sản cập nhật, quản lý danh sách tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên trên địa bàn. Đồng thời, tham mưu thành lập 25 tổ tàu thuyền đoàn kết, 9 tổ tự quản an ninh trật tự, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân. Cán bộ đồn cũng trực tiếp hướng dẫn 39 chủ tàu hoàn thiện hồ sơ, thủ tục nhận hỗ trợ giải bản (phá dỡ, tiêu hủy tàu), từng bước giảm số phương tiện khai thác không phù hợp, gắn bảo vệ nguồn lợi thủy sản với chuyển đổi sinh kế bền vững cho ngư dân.

Cán bộ Đồn Biên phòng Cát Khánh phối hợp với các lực lượng chức năng tuyên truyền cho ngư dân thực hiện tốt các quy định của pháp luật trong phòng, chống khai thác IUU. Ảnh: Văn Thý

Trung tá Nguyễn Hữu Nghị khẳng định: “Chúng tôi đặc biệt chú trọng nhóm đối tượng có nguy cơ cao vi phạm IUU. Công tác kiểm soát được triển khai từ lúc tàu cá xin lệnh xuất bến, trong suốt quá trình hoạt động trên biển đến khi trở về cảng. Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để bảo đảm minh bạch nguồn gốc thủy sản, ngăn chặn từ sớm các hành vi vi phạm”.

Bên cạnh nhiệm vụ kiểm tra, xử lý vi phạm theo quy định, Đồn Biên phòng Cát Khánh xác định việc đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho ngư dân là yếu tố quan trọng để tạo chuyển biến bền vững trong phòng, chống khai thác IUU. Thực tế cho thấy, nhiều vi phạm xuất phát từ hạn chế về hiểu biết pháp luật, thủ tục hành chính còn phức tạp hoặc thiếu thông tin cập nhật. Trên cơ sở đó, đơn vị đã chủ động hướng dẫn cụ thể các quy trình đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác; hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, giấy tờ ngay tại cơ sở, giúp ngư dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại. Cách làm này góp phần giảm áp lực cho người dân trong quá trình sản xuất, nâng cao tính tuân thủ pháp luật, từ đó tạo sự gắn kết giữa ngư dân với lực lượng Biên phòng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ, linh hoạt của Đồn Biên phòng Cát Khánh cùng cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng, công tác phòng, chống khai thác IUU trên địa bàn có nhiều chuyển biến tích cực. Nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân được nâng lên, tình trạng vi phạm từng bước được kiềm chế. Kết quả này góp phần cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu, nâng cao uy tín của ngành thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.