Siết kỷ luật lãi suất, bơm vốn kỳ hạn dài trước mùa cao điểm

Chính phủ yêu cầu NHNN giám sát về mặt bằng lãi suất tại các ngân hàng. Ảnh minh họa

Siết kỷ luật thực thi chỉ đạo giảm lãi suất

Tại Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định pháp luật và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền về lãi suất; kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các tổ chức tín dụng vi phạm pháp luật, không chấp hành chỉ đạo giảm lãi suất cho vay, có hành vi cạnh tranh lãi suất không lành mạnh.

Song song với đó, NHNN được yêu cầu tiếp tục đôn đốc các tổ chức tín dụng giảm mặt bằng lãi suất cho vay đối với sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, xuất khẩu và doanh nghiệp nhỏ và vừa, bảo đảm doanh nghiệp, người dân được thụ hưởng chính sách.

Nghị quyết cũng yêu cầu hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, các động lực tăng trưởng và nhà ở xã hội, trong đó có Chương trình tín dụng 120 nghìn tỷ đồng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội.

Bên cạnh đó, NHNN phải tăng cường giám sát tín dụng kinh doanh bất động sản, tín dụng ngoại tệ, khả năng trả nợ đến hạn của doanh nghiệp bất động sản đang cơ cấu lại nợ, đồng thời kiên quyết xử lý tình trạng "sân sau", sở hữu chéo, sở hữu ngầm, thao túng hoạt động ngân hàng.

Yêu cầu của Chính phủ nối tiếp chuỗi chỉ đạo về lãi suất từ đầu năm. Theo Công ty Chứng khoán Guotai Haitong Việt Nam (GTHTVN), sau nhiều thông điệp ổn định và giảm lãi suất từ cuối tháng 3, đến tháng 10, khi tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn huy động, NHNN ban hành Công văn 9608/NHNN-CSTT và Công văn 9736/NHNN-CSTT, yêu cầu giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên và định hướng giảm 1,5 - 2%/năm lãi suất cho vay đối với sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên.

GTHTVN lưu ý, cơ quan quản lý còn gắn việc tuân thủ chỉ đạo với cơ chế giám sát và việc xem xét điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Nhiều ngân hàng lớn đã triển khai chỉ đạo từ giữa tháng 10. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) áp dụng chương trình tín dụng ưu đãi trên toàn hệ thống từ ngày 15/10, với lãi suất cho vay ngắn hạn từ 6%/năm, giảm tới 2%/năm.

Diễn biến lãi suất, tiền tệ trong trong các tháng qua. Ảnh chụp màn hình

Từ ngày 20/10, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) giảm 0,5%/năm lãi suất huy động niêm yết ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay 1,5 - 2%/năm; riêng một số lĩnh vực, lãi suất cho vay ngắn hạn được giảm tới 3%/năm.

Trên diện rộng, mức giảm lãi suất huy động còn nhẹ. Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS) ghi nhận, trong tháng 10 và 11, hơn 16 ngân hàng đã giảm lãi suất huy động từ 10 - 70 điểm cơ bản (100 điểm cơ bản tương đương 1 điểm phần trăm) ở các kỳ hạn 6 - 24 tháng. Lãi suất kỳ hạn 12 tháng bình quân giảm 11,5 điểm cơ bản so với cuối tháng 9, song vẫn cao hơn 255 điểm cơ bản so với đầu năm.

Theo MBS, mặt bằng lãi suất huy động dù điều chỉnh vẫn ở mức tương đối cao, qua đó tiếp tục hỗ trợ hệ thống thu hút tiền gửi. Tính đến ngày 26/10, huy động vốn toàn hệ thống tăng 1,74% so với cuối tháng 9, cao hơn mức tăng 0,95% của tín dụng. Đây là tháng thứ tư liên tiếp huy động tăng nhanh hơn tín dụng. Lũy kế từ đầu năm, tín dụng tăng 11,94% và huy động tăng 11,70%.

Vốn kỳ hạn dài và áp lực tỷ giá cuối năm

MBS cho biết, NHNN hút ròng 27,3 nghìn tỷ đồng qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO - kênh cho vay ngắn hạn của NHNN đối với ngân hàng) trong tháng 10 và là tháng thứ hai liên tiếp. Lãi suất qua đêm lên 5,75% ở phiên cuối tháng rồi hạ về 4,3% đầu tháng 11 sau khi NHNN bơm gần 30 nghìn tỷ đồng trong phiên ngày 30/10.

Ngày 6/11, NHNN triển khai hoán đổi ngoại tệ USD/VND kỳ hạn 182 ngày, quy mô tối đa 2 tỷ USD (NHNN mua USD và cam kết bán lại khi đáo hạn, qua đó bơm VND). Công ty Cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) tính toán, nếu dùng hết hạn mức, khoảng 48.798 tỷ đồng sẽ nằm lại trong hệ thống đến ngày 10/5/2027, qua cả cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán.

NHNN hút ròng 27,3 nghìn tỷ đồng qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO) trong tháng 10. Ảnh minh họa

Theo thống kê của ABS, ba lần hoán đổi trước đều diễn ra khi lãi suất qua đêm đã lên 7 - 20%, còn lần này chỉ ở mức 3,7%. Vì vậy, đơn vị này nhận định đây là khoản vốn chuẩn bị trước cho mùa giải ngân cuối năm, một chính sách nới lỏng thanh khoản có kiểm soát chứ không phải hạ lãi suất điều hành.

Đáng chú ý, ABS cho biết đây là lần đầu tiên NHNN đặt điều kiện tham gia: ngân hàng phải có dư nợ vay nước ngoài trung, dài hạn hoặc trái phiếu quốc tế còn hạn từ 12 tháng. Theo đánh giá của ABS, nhóm có nguồn vốn ngoại lớn như VPBank, Techcombank, SHB, HDBank hưởng lợi trực tiếp nhất nhờ chi phí vốn giảm, còn các ngân hàng nhỏ không đủ điều kiện chỉ hưởng lợi gián tiếp khi lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt và vẫn phải cạnh tranh thu hút tiền gửi.

Tương tự, GTHTVN nhận định kỳ hạn 6 tháng giúp các ngân hàng chủ động hơn trong cân đối nguồn vốn trung hạn, đồng thời hạn chế áp lực cạnh tranh huy động VND trên thị trường nội địa.

Theo Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 10 tháng tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, vượt mục tiêu khoảng 4,5%. ABS cho rằng việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm 2% giá điện bán lẻ bình quân từ ngày 1/11 giúp NHNN có thể bơm thêm VND mà ít phải lo áp lực lạm phát.

Với thị trường ngoại hối, Nghị quyết yêu cầu NHNN hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 50/2014/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, báo cáo Chính phủ trước ngày 15/11/2026; xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm giữ ngoại tệ.

Theo MBS, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng cuối tháng 10 ở mức 25.802 đồng/USD, giảm 1,8% so với đầu năm và là tháng giảm thứ sáu liên tiếp. Tuy nhiên, MBS dự báo tỷ giá có thể lên 26.400 - 26.600 đồng/USD vào cuối năm khi giá dầu neo cao củng cố kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất cao.

Bên cạnh đó, MBS cũng dự báo lãi suất huy động có thể giảm thêm 20 - 30 điểm cơ bản từ nay đến cuối năm. Dù vậy, GTHTVN cho rằng chính sách chỉ bền vững khi thanh khoản hệ thống và khả năng cân đối nguồn vốn của các ngân hàng cải thiện thực chất, không chỉ nhờ chỉ đạo hành chính.

Từ ngày 1/12/2026, Thông tư 50/2026/TT-NHNN có hiệu lực, nâng trần tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) từ 85% lên 95% theo cách tính mới, gắn với lộ trình chuyển sang các chuẩn thanh khoản Basel III bắt buộc từ ngày 1/10/2028. Công ty Cổ phần Chứng khoán Ngân hàng Số Vikki (VikkiBankS) cho rằng, áp lực cân đối nguồn vốn vẫn là vấn đề đáng lưu ý trong giai đoạn cao điểm tín dụng cuối năm.

Trong khi đó, ABS nêu ba điểm cần theo dõi: Khối lượng trúng thầu thực tế của phiên hoán đổi ngày 6/11; lãi suất cho vay có giảm theo hay chỉ dừng ở thị trường liên ngân hàng và ngày 10/5/2027, khi hệ thống phải hoàn trả khoản vốn hoán đổi nếu NHNN không gia hạn.