Siết quản lý AI, xử lý nghiêm hành vi giả mạo, lừa đảo trên môi trường số

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 (ngày 3/6), Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an đã thông tin về các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake và các hình thức lừa đảo công nghệ cao đang diễn biến ngày càng phức tạp.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, an toàn thông tin. Tình trạng lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật là vấn đề mang tính toàn cầu, trong đó không gian mạng đang trở thành môi trường hoạt động của nhiều loại tội phạm.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng Bộ Công an, thông tin về công tác đấu tranh với tình trạng sử dụng AI và công nghệ Deepfake để lừa đảo.

Trước thực trạng này, Bộ Công an đang triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết là tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm kiểm soát hiệu quả các hành vi vi phạm trên môi trường số. Bộ Công an đã tham gia xây dựng và triển khai nhiều văn bản pháp luật quan trọng như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng sửa đổi và dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đồng thời, Bộ Công an phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Luật quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như lợi dụng AI để lừa dối, thao túng nhận thức của con người hoặc thu thập, sử dụng dữ liệu trái quy định pháp luật.

Nhóm giải pháp thứ hai là tăng cường quản trị trí tuệ nhân tạo và không gian mạng. Theo đó, các cơ quan chức năng sẽ tập trung kiểm soát thuật toán, triển khai gắn nhãn đối với các nội dung được tạo ra bằng AI, thúc đẩy xác thực và định danh người dùng trên mạng xã hội, đồng thời xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.

Bộ Công an cho rằng việc định danh người dùng là giải pháp quan trọng nhằm phòng ngừa, truy vết và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Nhóm giải pháp thứ ba là đẩy mạnh đấu tranh, xử lý nghiêm các loại tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, đặc biệt là các hành vi mua bán dữ liệu cá nhân, làm lộ lọt thông tin và sử dụng công nghệ AI, Deepfake để lừa đảo.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, các đơn vị nghiệp vụ, nhất là lực lượng chuyên trách về an ninh mạng, đang triển khai quyết liệt nhiều biện pháp nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm ngay từ sớm.

Bên cạnh đó, Bộ Công an tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Trọng tâm là thúc đẩy việc phê chuẩn và triển khai Công ước Hà Nội về tội phạm mạng, đồng thời mở rộng các cơ chế hợp tác song phương và đa phương để phối hợp điều tra, xử lý các đối tượng phạm tội xuyên biên giới.

Toàn cảnh buổi họp báo.

Theo lãnh đạo Bộ Công an, nhiều chuyên án thời gian qua đã được thực hiện thông qua phối hợp với cơ quan chức năng các nước nhằm đấu tranh, xử lý tận gốc các đường dây tội phạm hoạt động ở nước ngoài nhưng nhắm vào công dân Việt Nam.

Bên cạnh các giải pháp về pháp luật, kỹ thuật và nghiệp vụ, Bộ Công an đặc biệt nhấn mạnh vai trò của người dân trong phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho biết, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng thường khai thác ba trạng thái tâm lý phổ biến của nạn nhân là lo sợ, tình cảm và hám lợi để thực hiện hành vi phạm tội. Vì vậy, mỗi người dân cần chủ động trang bị kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và nâng cao cảnh giác khi tham gia môi trường mạng.

Bộ Công an khuyến cáo người dân xây dựng văn hóa ứng xử văn minh trên không gian mạng, không dễ dàng cung cấp thông tin cá nhân, đồng thời chủ động liên hệ với cơ quan chức năng khi phát hiện các dấu hiệu bất thường hoặc nghi vấn lừa đảo để được hỗ trợ, hướng dẫn kịp thời.

Theo Bộ Công an, việc kết hợp đồng bộ giữa hoàn thiện thể chế, tăng cường quản trị công nghệ, đấu tranh nghiệp vụ và nâng cao nhận thức xã hội sẽ là giải pháp căn cơ để ứng phó hiệu quả với các loại tội phạm sử dụng AI, Deepfake và công nghệ cao trong thời gian tới.