Siết thực thi, gỡ 'thẻ vàng' IUU trong năm 2026

Sáng 28/7, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, chủ trì Phiên họp lần thứ 35 của Ban Chỉ đạo.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Phiên họp lần thứ 35 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Báo cáo tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, công tác chống khai thác IUU thời gian qua tiếp tục chuyển biến tích cực trên nhiều mặt. Đến nay, Chính phủ đã hoàn thành 254/267 nhiệm vụ trước đợt thanh tra lần thứ 5 của EC và hoàn thành 21/35 nhiệm vụ theo Công điện số 34 ban hành sau đợt thanh tra.

Hiện cả nước có hơn 80.300 tàu cá được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia; 99,6% tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng tổ chức 138 đợt tuần tra, kiểm tra hơn 2.500 tàu cá, xử phạt 261 trường hợp với tổng số tiền khoảng 4,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, số vụ tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài giảm còn 8 vụ, giảm 86,7% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, EC hiện không còn tập trung vào việc hoàn thiện thể chế mà đánh giá chủ yếu dựa trên hiệu quả thực thi pháp luật. Đây vẫn là khâu còn nhiều hạn chế.

Hiện vẫn còn 2.098 tàu mất kết nối VMS trên 6 giờ, 292 tàu mất kết nối trên 10 ngày và 189 tàu vượt ranh giới khai thác cho phép. Trong khi đó, hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) mới cập nhật khoảng 70% dữ liệu, sản lượng thủy sản được kiểm soát qua hệ thống chỉ đạt khoảng 30% tổng sản lượng khai thác.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 4 nhiệm vụ trọng tâm cần xử lý gồm: chấm dứt tình trạng tàu mất kết nối VMS kéo dài; ngăn chặn triệt để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; đẩy nhanh liên thông cơ sở dữ liệu nghề cá; hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc tại doanh nghiệp.

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong tuần này trình Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động khắc phục toàn diện các khuyến nghị của EC; đồng thời tổ chức hội nghị triển khai ngay trong tuần tới và phát động đợt cao điểm chống khai thác IUU trên phạm vi cả nước.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể, xử lý dứt điểm các tồn tại kéo dài từ năm 2024; tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, bảo đảm 100% tàu cá hoạt động đúng quy định.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các doanh nghiệp viễn thông xây dựng nền tảng quản lý nghề cá thống nhất trên toàn quốc. Bộ Quốc phòng tiếp tục kiểm soát chặt các vùng biển trọng điểm; Bộ Công an điều tra, xử lý các đường dây môi giới đưa tàu cá khai thác trái phép ở nước ngoài; Bộ Ngoại giao phối hợp xử lý các vụ việc liên quan đến ngư dân và tàu cá bị nước ngoài bắt giữ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, kết quả gỡ cảnh báo "thẻ vàng" sẽ phụ thuộc vào hiệu quả tổ chức thực thi pháp luật. Vì vậy, từ nay đến hết tháng 8 là giai đoạn quyết định, đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương phải vào cuộc với tinh thần "làm thật, xử lý thật, chịu trách nhiệm thật và tạo chuyển biến thật".