Siết từ hồ đến biển, TP.HCM định hình lại trục du lịch gắn với nước

Thực tế, các không gian nước trong đô thị TP.HCM đang dần trở thành điểm hút khách, từ các công viên như Suối Tiên, Đầm Sen đến các khu đô thị mới tại phường Long Bình, nơi trải nghiệm dưới nước được thiết kế như sản phẩm giải trí chính. Các hoạt động này chủ yếu diễn ra trong hồ nhân tạo hoặc không gian khép kín, khiến việc quản lý trước đây mang tính phân tán và phụ thuộc vào từng đơn vị vận hành.

Công viên nước Đầm Sen

Chỉ đạo mới cho thấy cách tiếp cận đang thay đổi khi các khu vui chơi được đặt trong hệ thống vùng nước hoạt động cần quy hoạch, công bố và giám sát đồng bộ. Khi một hồ nước phải đăng ký là vùng hoạt động chính thức, sản phẩm du lịch đi kèm cũng phải tuân theo tiêu chuẩn cụ thể, đồng thời yêu cầu không đưa vào khai thác khi chưa đủ điều kiện pháp lý sẽ tác động trực tiếp đến tốc độ phát triển sản phẩm mới.

Nhu cầu đối với các hoạt động gắn với mặt nước thực tế không nhỏ, và đã được thể hiện rõ qua Lễ hội Sông nước TP.HCM lần thứ hai năm 2024. Trong 10 ngày, từ 31/5 đến 9/6, thành phố đón khoảng 1,3 triệu lượt khách, trong đó khách nội địa chiếm hơn 90%, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung của ngành du lịch thành phố.

Không chỉ ở lượng khách, mức chi tiêu cũng cho thấy vai trò của loại hình này khi doanh thu du lịch và dịch vụ đạt khoảng 4.250 tỷ đồng, gắn với các hoạt động từ ẩm thực, vận chuyển đường thủy đến thể thao dưới nước như bơi vượt sông và chèo SUP.

Cách tổ chức trải nghiệm kết hợp yếu tố hiện đại như trình diễn drone, mô tô nước với hoạt động văn hóa bản địa như ẩm thực Nam Bộ hay đua ghe ngo đã tạo ra chuỗi trải nghiệm liên tục, khiến khách có xu hướng tham gia nhiều lần trong cùng sự kiện.

Từ trường hợp này có thể thấy, du lịch gắn với nước đang có khả năng giữ chân khách nội địa và tạo chi tiêu tại chỗ, đặc biệt trong bối cảnh TP.HCM thúc đẩy du lịch nội đô. Việc siết quản lý vì vậy không chỉ nhằm kiểm soát rủi ro, mà còn đặt nền tảng cho một thị trường có tiêu chuẩn rõ ràng hơn.

Không gian phát triển của loại hình này cũng đang mở rộng sau sáp nhập, khi TP.HCM bao gồm cả khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu và Bình Dương. Điều này khiến bức tranh du lịch nước không còn giới hạn trong hồ nhân tạo hay công viên nội đô, mà mở rộng sang hệ sinh thái du lịch biển với các hoạt động đã hình thành ổn định trong nhiều năm.

Tại khu vực Vũng Tàu, các hoạt động vui chơi dưới nước đa dạng từ tắm biển, mô tô nước, dù kéo đến các dịch vụ thể thao biển quy mô lớn, vận hành theo nhu cầu du lịch nghỉ dưỡng và phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Khi đặt trong cùng một không gian quản lý, sự khác biệt giữa hoạt động trong đô thị và du lịch biển trở nên rõ ràng, từ quy mô, cách vận hành đến đặc điểm dòng khách.

Điều này đặt ra yêu cầu về cách tiếp cận quản lý theo không gian và đặc thù sản phẩm. Nếu áp dụng một khung tiêu chuẩn chung, có thể dẫn đến bất cập trong vận hành, trong khi việc phân tách hợp lý có thể giúp TP.HCM hình thành hệ sinh thái du lịch nước đa tầng, từ trải nghiệm ngắn hạn trong đô thị đến du lịch biển quy mô lớn.

Ở góc độ du lịch, đây là sự chuyển dịch từ mở rộng trải nghiệm sang kiểm soát trải nghiệm, trong đó yếu tố an toàn được đặt lên trước. Tuy nhiên, quá trình chuẩn hóa cũng làm thay đổi cấu trúc thị trường khi các doanh nghiệp có khả năng đầu tư bài bản sẽ có lợi thế, còn các mô hình nhỏ hoặc mang tính thử nghiệm có thể bị thu hẹp.

Vai trò của đào tạo và hướng dẫn kỹ năng an toàn sẽ là yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới. Nếu được triển khai hiệu quả, các hoạt động như chèo SUP hay thể thao nước có thể trở thành sản phẩm du lịch đúng nghĩa, thay vì chỉ dừng ở mức giải trí.

Hiệu quả chính sách phụ thuộc lớn vào khâu thực thi, đặc biệt trong bối cảnh không gian quản lý mở rộng. Nếu việc kiểm tra không đồng đều giữa các khu vực, có thể xuất hiện sự chênh lệch về tiêu chuẩn giữa các điểm đến, ảnh hưởng đến tính nhất quán của thị trường du lịch.

Trong bối cảnh các sản phẩm mới liên tục xuất hiện, bài toán đặt ra là quản lý như thế nào để vừa đảm bảo an toàn, vừa không làm giảm động lực phát triển sản phẩm. Các thay đổi hiện nay đang mở ra một giai đoạn điều chỉnh, khi du lịch gắn với mặt nước dần trở thành một trục sản phẩm có cấu trúc rõ ràng, trải dài từ nội đô đến vùng biển.

Khung quản lý hoạt động vui chơi dưới nước tại TP.HCM

UBND TP.HCM yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động vui chơi, giải trí dưới nước, không đưa vào khai thác khi chưa đủ điều kiện theo quy định.

Các khu vực có mặt nước như công viên, khu đô thị, tuyến đường thủy phải được rà soát, đưa vào quy hoạch vùng hoạt động và công bố theo quy định của Nghị định 48/2019/NĐ-CP.

Sở Du lịch tổ chức tập huấn kỹ năng an toàn cho người vận hành và người tham gia; Sở Xây dựng chủ trì hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện.

TP.HCM cũng đang xem xét xây dựng quy định mới thay thế Quyết định 13/2025 nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho loại hình này.

Hàn Mai